Vực Đáy Đập Thủy Điện - Chương 15: Tuabin Bị Xé Toạc
Khối bê tông đầm lăn hàng triệu tấn của thân đập Sơn La đang rên rỉ qua từng thớ cốt thép. Dao động cơ học truyền thẳng qua lồng ngực tôi, dội vào xương…
Nội dung chương
Khối bê tông đầm lăn hàng triệu tấn của thân đập Sơn La đang rên rỉ qua từng thớ cốt thép.
Dao động cơ học truyền thẳng qua lồng ngực tôi, dội vào xương sườn từng đợt co thắt tức nghẹn. Ở độ sâu sáu mươi mét, chấn động không phát ra thành tiếng nổ đanh gọn mà biến thành một chuỗi xung lực tần số cực thấp nghiền nát màng nhĩ. Nước xung quanh rung giật theo từng nhịp rền rĩ, đẩy cơ thể tôi va dập liên tục vào vách ngăn thép của rãnh van số ba.
Tôi ghì chặt bàn tay bọc găng Kevlar vào đoạn thép giằng chữ I bị vặn xoắn. Khớp ngón tay tê buốt dưới áp lực tĩnh sáu bar kèm theo dòng cuộn xoáy vượt ngưỡng tám mươi mét khối mỗi giây đang xé qua khe hở van đáy.
Mười hai năm làm kỹ sư giám sát công trình thủy điện cho tôi biết cấu trúc này đang tiến gần đến giới hạn nguy hiểm nào. Đập bê tông trọng lực chịu lực bằng chính sức nặng bản thân để triệt tiêu áp lực thủy tĩnh khổng lồ từ lòng hồ thượng lưu. Khi trụ đỡ thủy lực chính của cánh van số ba bị chiếc đuôi bọc giáp gai quất gãy đôi, tải trọng thủy động lực học lập tức phân ba lệch tâm. Thay vì truyền đều xuống tầng đá móng hoa cương bên dưới, hàng vạn tấn lực ép đang dồn cục bộ vào một góc bệ van.
Màn hình máy tính lặn gắn trên cẳng tay trái của tôi chớp đỏ liên tục. Cảm biến gia tốc rung chấn tích hợp đo được tần số rung lắc đạt ngưỡng 4,2 Hertz, biên độ dịch chuyển chân móng vượt quá dung sai cho phép của tập đoàn EVN gần ba mươi phần trăm.
Nếu tình trạng trượt ray và va đập này tiếp diễn thêm mười lăm phút, hiện tượng xâm thực kết hợp với áp lực nước xé toác bệ đỡ sẽ kích hoạt một vết nứt xuyên tầng. Khi ấy, đáy hồ sông Đà sẽ không đơn thuần là rò rỉ mà sẽ xé bung một mảng móng, cuốn phăng toàn bộ công trình phòng lũ và biến vùng hạ lưu thành bình địa.
Con quái thú không dừng lại ở đó.
Ngoài khoảng nước đen ngòm cách tôi chừng hai mươi mét, thân hình dài dằng dặc của con Thuồng Luồng đang lượn một vòng cung rộng để lấy đà. Chiếc mào đỏ rực trên đỉnh đầu nó tỏa ra thứ quang năng ma quái, rọi sáng từng mảng vảy kim loại sắc lạnh như lưỡi xẻng công binh. Nó đang bơi ngược dòng xả lũ một cách dễ dàng, quẫy nhẹ hai chiếc vây ức dày cộm để triệt tiêu lực đẩy của dòng nước xiết. Mùi tanh lợ của bùn cổ đại hòa lẫn mùi sắt rỉ nồng nặc bốc lên từ phía hang karst ngầm bị phá bung dưới chân vòm gia cố.
Lối thoát duy nhất để cứu vãn kết cấu lúc này nằm ở bảng điều khiển cơ học khẩn cấp.
Đó là cụm hộp số trợ lực bánh răng hành tinh bằng thép tôi cao sản, được thiết kế độc lập với hệ thống điện tử trung tâm nhằm phục vụ kịch bản đập thủy điện bị mất toàn bộ nguồn điện điều khiển. Bảng cơ học này nằm trong một hốc thép kỹ thuật âm tường, áp sát ngay bờ mép vách đá tự nhiên nơi tiếp giáp giữa móng đập nhân tạo và miệng hang ngầm cổ xưa.
Khoảng cách từ vị trí tôi đang bám đến hốc thép đó chỉ khoảng mười tám mét. Nhưng mười tám mét ấy là một bãi chiến trường ngổn ngang kim loại gãy vụn, bùn cát sôi sục và hàng trăm mảnh vảy sừng cứng như đá hoa cương do quái vật rụng lại sau những cú va đập kinh hoàng vào bê tông.
Tôi siết chặt van thở, kiểm tra đồng hồ áp suất khí nén trong bình đôi Nitrox. Kim chỉ còn một trăm ba mươi bar. Lượng dưỡng khí đang tụt nhanh hơn dự kiến do nhịp tim của tôi đập dồn dập trong tình trạng vận động quá tải.
Tôi buông tay khỏi đoạn dầm cong vênh, thả mình trôi theo mép biên dòng xoáy.
Lực hút cục bộ tại khe van kẹt lập tức kéo giật tôi về phía trước. Tôi gập người, dùng hai mũi chân vịt chuyên dụng đạp mạnh vào dòng nước ngổn ngang bọt khí để ghìm hướng di chuyển, lao nghiêng người về phía rãnh bê tông kỹ thuật bên dưới chân đập.
Xoẹt!
Một cơn đau nhói buốt chém thẳng qua đùi phải.
Mép một phiến vảy quái thú cắm nghiêng trên nền đá cọ rách toạc lớp vải Neoprene dày bảy milimét của bộ đồ lặn. Lớp cao su tổng hợp chống thấm bị chém phẳng lì như có dao cạo rọc giấy lia qua. Nước lòng hồ lạnh buốt ở nhiệt độ mười một độ C lập tức ùa vào vết rách, xát vào da thịt đang rướm máu.
Vết thương không quá sâu nhưng lực cản của dòng nước xoáy làm vết rách toác rộng thêm. Máu đỏ rỉ ra, tạo thành một vệt mỏng loang nhanh giữa luồng nước đục ngầu phù sa.
Tôi cắn chặt miếng ngậm cao su của ống thở, nuốt vị mặn chát tràn vào miệng qua kẽ hở mặt nạ. Không được dừng lại. Đáy hồ sâu sáu mươi mét không có chỗ cho sự chần chừ hay hoảng loạn.
Những hoa văn rồng nước của cụ Bùi Văn Cương xăm dọc bắp đùi và lồng ngực tôi bỗng co giật liên hồi. Lớp mực chàm cổ truyền như một dải than hồng âm ỉ cháy ngầm dưới lớp biểu bì, tỏa ra một luồng nhiệt lượng kỳ lạ đối kháng trực tiếp với cái lạnh thấu xương của nước lũ. Cảm giác bỏng rát ấy át đi cơn đau rách thịt, kích thích các bó cơ của tôi siết chặt lại, duy trì sự tỉnh táo cao độ cho đại não.
Tôi vươn tay bám lấy mép ray dẫn hướng của cánh van. Ray thép dày mười phân bị sức ép bẻ cong vênh, các bu lông liên kết cỡ phi 42 bị giật đứt trơ ra những đầu thép xé lởm chởm. Tôi bò từng mét một dọc theo gờ ray, áp sát người vào mặt sàn bê tông để tránh luồng phản lực khủng khiếp của nước xả.
Mỗi khi con Thuồng Luồng quẫy đuôi ở phía xa, toàn bộ khối bê tông dưới bụng tôi lại nảy lên một nhịp.
Cạch!
Tay tôi chạm vào tay nắm bằng đồng của tủ điều khiển cơ học khẩn cấp.
Chiếc tủ kim loại chống nước áp lực cao sơn màu vàng cảnh báo vẫn còn nguyên vẹn, ghim chặt vào hốc đá tự nhiên bằng bốn thanh neo thép dự ứng lực. Tôi dùng cây nạy mini bằng hợp kim titan giắt bên hông lồng ngực, cài vào lẫy khóa khẩn cấp rồi dùng toàn bộ trọng lượng cơ thể đu người bẻ mạnh.
Chốt khóa bung ra với một tiếng kim loại rít lên khô khốc. Cánh cửa tủ nặng trịch hé mở, để lộ cụm van phân phối thủy lực phụ và ba đồng hồ đo áp lực nội bộ của bệ móng.
Mặt kính của đồng hồ đo ứng suất bệ móng phía dưới cùng đã nứt vỡ từ trước. Kim chỉ áp lực tụt thẳng xuống mức số không, chứng tỏ mạch dầu thủy lực dự phòng kết nối từ thân đập xuống đã bị đứt gãy hoàn toàn trong chấn động ban nãy.
Nhưng điều làm đồng tử tôi co thắt dữ dội không nằm ở chiếc đồng hồ hỏng.
Ngay bên cạnh bảng điều khiển, chạy dài từ chân đế tủ thép xuyên thẳng qua lớp bê tông bảo vệ móng đập là một đường nứt đen ngòm.
Vết nứt mới toanh, sắc cạnh, rộng gần mười phân. Nó không dừng lại ở lớp vữa bề mặt mà ăn sâu vào tận khối đá nền hoa cương của lòng sông Đà cũ. Mũi nứt kéo dài hơn bốn mét, đâm xiên thẳng về phía miệng hang ngầm karst đang sụt lún. Từng luồng bọt khí metan hôi thối và nước ngầm áp lực cao từ trong kẽ nứt ấy đang phun xì xì ra ngoài đáy hồ, cuốn theo những mảng đá dăm vỡ vụn.
Khối móng chịu lực của tổ máy số ba đã bị xé rách lớp bảo vệ.
Nền đá tự nhiên và khối bê tông nhân tạo đang tách rời nhau ra dưới lực vặn xoắn của dòng nước và những cú húc bạo lực từ con quái thú cổ đại. Nếu cánh van số ba không được hạ xuống ngay lập tức để bịt kín dòng chảy, áp lực động sẽ tiếp tục chui vào vết nứt bốn mét này, bẩy bung toàn bộ bệ đỡ van như người ta bẩy một tấm ván mục.
Tôi quay sang cụm tay quay tời cơ khí. Đây là hệ thống đòn bẩy bánh răng truyền động tỷ số một trên một nghìn, cho phép thợ lặn dùng sức người xả chốt khóa an toàn để trọng lượng bản thân cánh van nặng hai trăm tấn tự trượt xuống rãnh đáy theo trọng lực.
Tôi nắm lấy tay công cơ học, mở chốt hãm an toàn màu đỏ.
Bánh đà không hề nhúc nhích.
Tôi đạp hai chân vào vách đá, dồn toàn bộ sức lực của lưng và hai cánh tay vặn mạnh đòn bẩy thép theo chiều kim đồng hồ. Bánh răng cơ học chỉ rít lên một tiếng nghẹn ngào rồi khựng lại cứng ngắc. Cơ cấu dây xích tải trọng không hề trượt xuống dù chỉ một milimét.
Cánh van không kẹt vì biến dạng ray trượt đơn thuần. Có một vật cản vật lý cực lớn đang chèn cứng ngàm khóa bánh răng lược ở đáy van.
Tôi bật cụm đèn pha LED cực mạnh gắn trên mũ lặn lên mức cực đại, lia chùm sáng trắng lạnh ngắt quét dọc theo khe hở giữa mép dưới cánh van và bậc ngưỡng bê tông.
Dưới đáy khe hở sâu hun hút đầy phù sa, chùm ánh sáng chiếu rõ một khối vật thể dị thường đang mắc kẹt giữa các bánh răng truyền động khổng lồ.
Đó không phải là thân gỗ mục hay khối đá sụt lún trôi từ thượng nguồn về.
Đó là một thi thể người.
Xác một thợ lặn chuyên nghiệp mặc bộ đồ lặn khô màu đen cam của đội thi công ngầm. Chiếc bình dưỡng khí bằng thép ba trăm bar của nạn nhân bị lực ép hàng trăm tấn nghiền bẹp dúm như một vỏ lon bia rỗng, ghim chặt vào giữa hai răng thép của cơ cấu ngàm khóa.
Bộ đai an toàn chịu lực và sợi cáp thép cứu sinh của thợ lặn bị cuốn chằng chịt vào trục vít me, siết cứng ngàm khóa thủy lực lại thành một khối bế tắc hoàn toàn. Đầu của nạn nhân ngửa ra sau, mặt nạ lặn vỡ nát để lộ đôi mắt trắng dã vô hồn dưới làn nước sâu lạnh lẽo.
Thợ lặn mất tích của đợt kiểm tra trước. Anh ta không bị dòng nước lũ cuốn trôi ra hạ lưu như nhận định ban đầu của ban chỉ huy nhà máy. Anh ta đã bị kéo xuống tận đáy vực sâu này, bị nhét thẳng vào ngàm van để làm một chiếc chốt chặn sống, vô hiệu hóa hoàn toàn khả năng đóng tự động của cánh van số ba.
Một cú giật mạnh từ phía dòng nước xoáy làm tôi suýt tuột tay khỏi hốc tủ thép.
Con Thuồng Luồng đã quay đầu lại.
Chiếc mào đỏ rực của nó rẽ nước xông tới, vệt sáng ma quái quét qua khối bê tông chân đập tạo thành những cái bóng méo mó nhảy múa điên loạn. Mùi máu tươi chảy ra từ đùi tôi hòa tan vào nước hồ đã kích thích khứu giác săn mồi nguyên thủy của nó. Nó không còn bơi lượn thăm dò nữa. Nó đang lao xuống theo một đường thẳng tắp, chiếc miệng khổng lồ lởm chởm những hàng răng nanh nhọn hoắt há rộng sẵn sàng nghiền nát tất cả những gì cản đường.
Muốn cánh van hạ xuống, tôi buộc phải dùng xà beng và kìm cắt cáp gỡ bỏ toàn bộ xác thợ lặn cùng cụm bình khí đang kẹt cứng trong ngàm bánh răng. Nhưng thao tác đó đòi hỏi ít nhất mười lăm phút làm việc liên tục ngay tại tâm chấn của khe nước xiết, hoàn toàn phơi mình trước tầm tấn công của quái thú.
Với tình thế này, một mình tôi dưới đáy vực không thể nào vừa chống trả con quái vật vừa giải phóng cửa van.
Tôi cần một mồi nhử. Một thứ xung lực đủ mạnh phát ra từ mặt hồ để phân tán sự chú ý của con thú cổ đại, kéo chiếc mào đỏ rực ấy rời khỏi chân móng đập trước khi cú đâm tiếp theo xé toạc vết nứt bốn mét thành thảm họa vỡ đập không thể cứu vãn.