ÂM BINH BÊN THÁC BẢN GIỐC - Chương 12: Trận lũ năm 1986
Sáng mười tám tháng chạp, Triệu Thị Hường sang bản bên từ lúc sương còn trắng mặt ruộng bậc thang. Thầy Nông Văn Slấn nghe tiếng gậy chống chạm vào bậc…
Nội dung chương
Sáng mười tám tháng chạp, Triệu Thị Hường sang bản bên từ lúc sương còn trắng mặt ruộng bậc thang. Thầy Nông Văn Slấn nghe tiếng gậy chống chạm vào bậc cầu thang nhà sàn thì biết có người nhà họ Triệu tới. Bởi cả vùng này chỉ có nhà ấy, trong những ngày này, mới sang tìm ông vào giờ sớm như vậy mà không mang theo gà, rượu hay bất cứ lễ vật nào. Ông ngồi bên bếp lửa đã tàn một nửa, áo bông cũ khoác hờ trên vai, tự tay rót cho cô một bát nước chè nóng trước khi nghe cô nói hết câu.
- Thưa thầy, Hường ngồi xuống chiếc ghế thấp, hai tay ôm bát chè mà không uống, cháu sang xin thầy giúp bản cháu. Ba đêm rồi, gia súc chết mười tám con, người thì bị quật ngã. Anh cháu vẫn chưa chịu nghe ai nói hết một câu về đoàn binh của cha cháu.
Ông Slấn nhìn cô gái một lúc lâu. Tám mươi hai tuổi, ông đã đưa tiễn không biết bao nhiêu người trong vùng này sang bên kia, bạn cũ giờ chỉ còn đếm trên đầu ngón tay, mà Triệu Văn Ca là người bạn ông nể nhất trong nghề. Nể không phải vì ông Ca làm được nhiều lễ lớn, mà vì ông Ca giữ được một thứ khó giữ nhất của người làm thầy, đó là quân kỷ cho một đoàn binh không phải của nhà mình sinh ra.
- Cháu ngồi xuống cho ấm đã, ông nói. Muốn xin tôi giúp, trước hết cháu phải nghe cho hết chuyện của đoàn binh ấy. Nghe xong, cháu sẽ hiểu vì sao tôi sang được, mà có những việc tôi không sang tay được.
Rồi ông kể, chậm rãi như người lần lại từng trang của một cuốn sổ đã thuộc nằm lòng.
Năm một nghìn chín trăm tám mươi sáu, vùng thác Bản Giốc gặp một trận lũ quét lớn chưa từng thấy trong nhiều chục năm. Mưa trên thượng nguồn sông Quây Sơn đổ về ba ngày ba đêm không ngớt, nước ở bến sông dưới chân thác dâng lên cuồn cuộn. Cuốn phăng con đò ngang và những người qua đò hôm ấy, cả người đi rừng trú mưa dưới các lán ven sông cũng không kịp chạy. Khi nước rút, người các bản quanh thác vớt lên được một phần thi thể đem về chôn cất, còn một phần không bao giờ tìm thấy, xương thịt tan vào đá và nước lạnh của con sông biên giới. Trước đó, từ năm một nghìn chín trăm bảy mươi chín, trong những cánh rừng biên giới quanh vùng còn có những vong lính lạc đơn vị, chết vì sốt rét, vì đói, vì vết thương, không ai biết tên tuổi quê quán mà nhận về. Những vong ấy lang thang quanh bến sông và bờ thác, năm này qua năm khác, không nhà, không khói hương, không người gọi tên.
- Cô hồn mà đông tới mấy nghìn, lại tụ ở một nơi có nước lớn như chân thác, thì không còn là chuyện của một nhà nữa, ông Slấn nói, mắt nhìn vào bếp lửa. Để lâu, chúng đói, chúng lạnh, chúng sẽ tự tìm đường vào bản mà đòi. Năm ấy cha cháu mới ba mươi tám tuổi, vừa kế thừa đời thứ chín của họ Triệu chưa được bao lâu, vai còn trẻ mà gánh đã nặng nhất vùng.
Cụ Triệu Văn Ca khi ấy làm một việc mà các thầy trong vùng nghe tin đều lắc đầu vì sợ. Ông lập đàn ở bờ thác, ngay nơi quy phục mà tổ sư họ Triệu đã chọn từ đời trước, làm lễ ba đêm liên tiếp. Đêm thứ nhất vớt vong, gọi từng lớp cô hồn từ dưới đáy sông và trong rừng sâu về tụ ở bờ thác. Đêm thứ hai quy phục, đọc luật của đoàn binh cho chúng nghe, đứa nào chịu theo quân kỷ, chịu làm việc nghĩa thì ở lại, đứa nào không chịu thì đưa đi theo đường của chúng. Đêm thứ ba phong tướng và thu quân. Ông dùng ấn gỗ Lôi Đình của họ Triệu đóng dấu son lên từng lá bùa giấy bản vàng, phong mười hai vị tướng lĩnh đứng đầu đoàn binh, đọc tên từng người trước đàn lễ. Lập sổ điểm danh, rồi thu toàn bộ linh thể của ba nghìn hai trăm cô hồn vào chiếc hòm gỗ sơn son đặt dưới bàn thờ tổ sư nhà họ Triệu.
- Ba nghìn hai trăm, Hường nhắc lại, giọng rất khẽ. Nhiều người trong bản cháu chỉ nói là đông lắm, không ai nói được con số.
- Vì chỉ người cầm sổ mới được nói con số ấy ra cho đúng, ông gật đầu. Ba nghìn hai trăm âm binh, mười hai vị tướng. Không thêm một người, không bớt một người, từ năm ấy tới giờ. Cha cháu giữ con số ấy trong cuốn sổ điểm danh ghi tay của ông, đêm nào điểm danh cũng đọc đủ, tháng nào cũng cúng cơm đều đặn, nên bốn mươi năm nay chúng giữ quân kỷ như lính thật.
Từ ngày được quy phục, đoàn binh của họ Triệu làm toàn việc nghĩa cho các bản quanh thác. Chúng mở đường đưa linh hồn người chết đuối, người chết rừng sang thế giới bên kia, để vong không bị kẹt lại giữa dòng nước lạnh. Chúng hộ tống đàn tràng và đám tang qua suối lũ vào những ngày mưa lớn, khi người sống khiêng quan tài qua suối mà nước đã dâng tới đầu gối. Có năm bản bên gặp một con ma gà quấy phá, gà trong bản chết dần, người trong một nhà ốm lạ không ra bệnh, các thầy quanh đó bó tay. Cụ Triệu đã sai một toán binh đi tróc con ma gà ấy đem về bờ thác mà xử lý theo luật của cõi âm, từ đó bản bên lại yên. Ông Slấn kể tới đó thì dừng lại, rót thêm nước chè, như để khép riêng chuyện ấy lại trong một câu, không kể dài thêm.
- Ta nhắc chuyện ma gà chỉ để cháu hiểu một điều, ông nói. Binh của cha cháu không phải thứ sinh ra để hại người. Chúng là cô hồn được quy phục, có chủ, có sổ, có sắc phong, có quân kỷ. Không phải ma đói tự phát ngoài đường, không phải thứ ai muốn gọi lúc nào cũng được, muốn đuổi lúc nào cũng xong.
Hường ngồi im rất lâu. Ngoài sân nhà thầy Slấn, sương đã tan dần khỏi mặt ruộng, tiếng gà bản bên gáy vọng sang nghe rõ mồn một, đời thường tới mức làm những điều vừa nghe càng thêm nặng. Cô hỏi câu mà cả nhà họ Triệu đều muốn hỏi ông từ hôm cụ Triệu mất.
- Vậy bây giờ cha cháu mất rồi, thầy có sang thu chúng về cho nhà cháu được không.
Ông Slấn lắc đầu ngay, không chút do dự, nhưng giọng ông không hề lạnh.
- Không. Binh nhà ai, nhà ấy giữ. Tôi là Thầy Tào đời thứ bảy ở bản bên, binh của nhà tôi là binh khác, sổ khác, sắc khác. Tôi sang thắp hương cho bạn tôi được, sang khấn xin chúng nhận một bữa cơm được, chứ cầm còi nhà họ Triệu mà thổi, đóng ấn nhà họ Triệu mà ra lệnh thì tôi không có quyền ấy. Người ngoài cầm còi, binh có tụ lại vì tiếng còi quen cũng không theo lệnh. Làm trái lệ, chúng không những không yên mà còn giận thêm.
- Thế thì ai làm được, thưa thầy.
- Người nối dõi của nhà họ Triệu, đã được điểm danh nhận chủ. Máu của nhà ấy, còi của nhà ấy, ấn của nhà ấy, ba thứ cùng một lúc mới đủ. Ngoài ra không có đường tắt nào hết, cháu nhớ lấy câu này mà về nói với anh cháu.
Ông đứng dậy, chống gậy đi tới bên chiếc tủ gỗ cũ ở gian trong, lấy ra một bọc vải đã sờn, mở ra cho Hường xem mấy lá bùa giấy bản vàng cũ của nhà mình, màu giấy đã ngả nâu, dấu son đã mờ. Ông nói những thứ này của mỗi nhà trông có phần giống nhau, vì cùng một nghề tổ truyền trong vùng, nhưng sắc phong trên từng lá bùa thì chỉ có tác dụng với binh của nhà đã phong. Đem bùa nhà này đi lệnh binh nhà khác, cũng như đem sổ hộ khẩu nhà này sang nhà khác mà gọi người, gọi khản cổ cũng không ai thưa.
Hường nghe tới đó thì nước mắt chảy xuống lúc nào không hay. Cô không khóc thành tiếng, chỉ ngồi lặng, hai vai run nhẹ. Ông Slấn để yên cho cô khóc một lúc rồi mới nói tiếp, giọng mềm đi.
- Cha cháu mất đột ngột, không kịp làm lễ Thoái Binh, cũng không kịp Cấp sắc cho anh cháu, đó là cái thiệt lớn nhất của nhà cháu và của cả bản này. Nhưng chưa phải hết đường. Binh mất chủ vẫn còn giữ quân kỷ của cha cháu dạy, chúng đói thì quấy phá, cắn chết gia súc hút huyết khí, chứ chưa hại người. Phải tranh thủ lúc quân kỷ còn đó mà tính. Để lâu quá, đói quá, kỷ tan ra thì không còn ai nói được chúng nữa.
- Cháu sẽ về nói lại hết với anh cháu và mẹ cháu, Hường lau nước mắt, đứng dậy. Dù anh cháu có nghe hay không, cháu cũng phải nói cho hết một lần.
Trên đường Hường sắp về, ông còn dặn thêm một việc nhỏ mà không nhỏ. Từ nay tới khi nhà họ Triệu tính được việc lớn, mỗi tối dân bản nghe tiếng hành quân thì ở yên trong nhà, khóa chặt chuồng trại, đừng ai chạy ra giữ của giữa đêm như anh Sáng vừa rồi nữa. Binh đang đói, chúng chưa hại người, nhưng gió của chúng quật ngã người yếu vía là chuyện có thật. Và ông không muốn bản phải gánh thêm một người nằm trạm y tế nữa chỉ vì tiếc mấy con trâu, con lợn trong một đêm tối trời không nhìn rõ nổi mặt người.
Ông tiễn cô ra tới đầu cầu thang nhà sàn. Nắng đông mỏng manh đã lên khỏi đỉnh núi, chiếu xuống con đường đất nối hai bản, sương chỉ còn đọng trên những vạt cỏ thấp ven đường. Trước khi Hường bước xuống bậc thang cuối cùng, ông gọi lại, nói một câu sau chót, chậm và rõ từng chữ, như người dặn một việc phải nhớ cho tới nơi tới chốn.
- Cháu về nói với anh cháu thế này. Cha cháu giữ chúng bốn mươi năm bằng một chiếc còi và một cuốn sổ. Giờ còi nằm trên bàn thờ, sổ nằm trong buồng mẹ cháu, còn chúng thì đói ngoài thác.
---