ÂM BINH BÊN THÁC BẢN GIỐC - Chương 9: Thầy Slấn tới sân
Ngày mười sáu tháng mười hai, xã xuống bản lập biên bản chính thức. Đoàn làm việc gồm cán bộ xã, công an xã Vi Văn Thành và cán bộ thú y Lường Văn Điệp…
Nội dung chương
Ngày mười sáu tháng mười hai, xã xuống bản lập biên bản chính thức.
Đoàn làm việc gồm cán bộ xã, công an xã Vi Văn Thành và cán bộ thú y Lường Văn Điệp quay lại Nà Lũng từ buổi sáng. Lần này việc không còn là khám hiện trường lẻ tẻ từng hộ nữa. Một bộ hồ sơ được mở ngay tại nhà văn hóa bản: biên bản ghi nhận gia súc chết bất thường với tổng số mười hai con sau hai đêm, danh sách các hộ thiệt hại có chữ ký xác nhận, biên bản lấy mẫu xét nghiệm gửi tuyến trên. Và ý kiến bước đầu ghi thành văn bản: chưa xác định được nguyên nhân, không có dấu hiệu bệnh dịch truyền nhiễm quen thuộc, không có dấu hiệu thú rừng tấn công hay người phá hoại được phát hiện tại hiện trường.
Văn có mặt trong buổi làm việc với tư cách người nhà của hộ có gia súc chết và là kiểm lâm viên nắm địa bàn. Anh đọc lại từng dòng biên bản trước khi ký, theo thói quen nghề nghiệp. Mọi câu chữ đều đúng quy trình, đúng thẩm quyền, và hoàn toàn không chạm được vào phần cốt lõi của sự việc: hai đêm liên tiếp, cả một bản cùng nghe tiếng hành quân qua nóc nhà. Cùng chịu một đợt lạnh buốt bất thường, cùng thấy chó nằm bẹp không dám sủa, và sáng ra gia súc chết khô máu theo đúng một kiểu không đổi.
Cán bộ xã dặn dân bản bình tĩnh, không hoang mang, không tự ý lập đàn cúng lớn khi chưa rõ việc, tránh tụ tập gây mất trật tự, có hiện tượng gì mới thì báo ngay cho trưởng bản và công an xã. Văn nghe những lời dặn ấy mà thấy chúng vừa đúng vừa bất lực. Đúng, vì đó là việc chính quyền phải làm. Bất lực, vì anh biết đêm nay, khi cán bộ đã về hết, bản sẽ lại một mình đối mặt với thứ đã đi qua nóc nhà họ hai đêm liền, và không một biên bản nào ngăn được tiếng chân ấy quay lại.
Trong buổi làm việc, có lúc cán bộ xã hỏi Văn với tư cách kiểm lâm viên rằng vùng rừng quanh bản gần đây có ghi nhận thú dữ lớn xuất hiện hay không, có đàn thú lạ nào di chuyển qua địa bàn hay không. Văn trả lời thành thật theo hồ sơ của trạm: không có. Mấy năm nay khu vực quanh thác và dọc sông Quây Sơn chỉ có thú nhỏ, dấu vết tuần tra đều đặn, không có hổ, không có báo lớn. Không có đàn chó hoang đông tới mức giết được mười hai con trâu bò ở nhiều hộ trong hai đêm mà không để lại dấu vết. Anh nói những câu ấy bằng giọng công tác bình thản, nhưng chính tai anh nghe thấy sự trống rỗng trong lời giải thích của mình: loại trừ hết mọi nguyên nhân quen thuộc. Thứ còn lại trong phòng họp nhà văn hóa sáng hôm ấy là một khoảng trống không ai gọi tên được, và mọi người đều tránh nhìn thẳng vào khoảng trống ấy.
Trưởng bản Pảo ngồi cuối bàn, ghi chép vào sổ của bản. Có lúc ông ngẩng lên nhìn Văn, ánh mắt của người đã nói riêng với anh đêm hôm trước rằng chuyện này có khi không nằm trong biên bản. Văn tránh ánh mắt ấy. Anh chưa sẵn sàng đứng về phía nào khác ngoài phía của giấy tờ và quy trình, nhất là giữa một buổi làm việc chính thức của xã, trước mặt cán bộ và dân bản đang ngồi chật phía sau.
Buổi làm việc kết thúc vào đầu giờ chiều. Đoàn cán bộ ra về. Văn về nhà, ngồi ở hiên nhà sàn sắp xếp lại giấy tờ và sổ tay. Mẹ anh đang nằm nghỉ trong buồng sau mấy đêm thức trắng. Hường ở trường chưa về. Sân nhà yên tĩnh tới mức tiếng thác nghe rõ hơn thường ngày.
Trên đường về nhà, Văn ghé qua mấy hộ bị thiệt hại nặng nhất để động viên và kiểm tra lại chuồng trại theo lời dặn của xã. Nhà nào cũng đang gia cố cửa chuồng bằng gỗ mới, nhà nào cũng thắp thêm bóng đèn ở gầm sàn. Người ta hỏi anh, với tư cách con trai thầy Triệu, rằng đêm nay liệu có yên không. Văn đáp rằng anh không dám chắc điều gì, chỉ khuyên bà con cứ khóa chuồng cẩn thận và trực đêm theo phân công của trưởng bản. Nói ra câu ấy, anh bỗng thấy mình đang đứng ở một chỗ rất khó xử: với xã, anh là người nhà của một ông thầy bị đồn là chủ của đoàn binh gây ra mọi chuyện. Với dân bản, anh là cán bộ kiểm lâm phải cho họ một câu trả lời; với gia đình mình, anh chỉ là người con vừa chôn cha được hai ngày, chưa hiểu hết một nửa những việc cha mình đã làm trong đời.
Khoảng bốn giờ chiều, thầy Slấn tới.
Ông già đi một mình từ cổng bản vào, vẫn chống gậy, vẫn túi vải đeo bên hông như hôm sang viếng. Nhưng lần này ông không lên sàn, không vào nhà. Ông dừng lại ngay giữa sân nhà họ Triệu, đứng yên một lúc rất lâu, đầu hơi ngẩng lên như đang nghe ngóng một điều gì từ hướng thác. Gió chiều thổi qua sân, mang theo hơi lạnh của mặt nước sông. Mấy chiếc lá khô trên sân bị cuốn lăn đi một đoạn rồi dừng lại.
Văn bước xuống cầu thang, ra đứng cạnh ông.
- Thầy tới tìm nhà cháu có việc gì ạ. Sao thầy không lên nhà uống nước.
Ông già không đáp ngay. Ông nghe thêm một lúc nữa, rồi mới quay sang nhìn Văn, ánh mắt nghiêm hơn hẳn hôm đám tang.
- Tôi đứng đây là nghe được rồi. Gió từ hướng thác về hôm nay không yên đâu anh Văn ạ.
Rồi ông nói thẳng, không vòng vo.
- Đó là binh của cha anh đang đói. Tôi nói lại lần nữa cho rõ: chúng chưa hại người vì quân kỷ của cha anh còn, bốn mươi năm ông ấy rèn chúng không phải để chúng vừa mất chủ đã quay ra ăn thịt người trong bản. Nhưng quân kỷ không phải thứ còn mãi khi không ai điểm danh, không ai cúng cơm. Chúng đói thì chúng đi tìm hơi máu, trước hết là gia súc quanh nhà chủ cũ, sau nữa sẽ mạnh dần lên. Phải cúng cơm cho chúng sớm, và phải có người nhà đứng ra trong lễ ấy. Thầy khác họ như tôi chỉ xin được một bữa, không đứng thay nhà anh được.
Văn nghe tới đó thì cơn bực trong anh dâng lên, thứ cơn bực đã âm ỉ từ hôm đám tang khi ông già này nói câu binh mất chủ thì ăn bản giữa sân nhà anh.
- Thưa thầy, cháu tôn trọng thầy là bạn của cha cháu. Nhưng cháu nói thật, hai ngày nay cán bộ xã, thú y, công an đều đã xuống làm việc, chưa ai kết luận được nguyên nhân. Thầy tới đứng giữa sân nhà cháu, nói binh đói, nói cúng cơm, nói người nhà đứng ra. Thầy có nghĩ rằng nhà cháu đang có tang, mẹ cháu vừa mất chồng, bản đang hoang mang, mà những lời như vậy chỉ làm mọi người thêm sợ không ạ. Hay là thầy muốn nhà cháu làm lễ để thầy có việc làm.
Câu cuối cùng nói ra xong, chính Văn cũng biết mình đã nặng lời. Nhưng anh không rút lại. Anh đứng thẳng giữa sân, nhìn ông già bằng ánh mắt của một người đang bảo vệ gia đình mình khỏi những lời dọa dẫm nhân lúc tang gia. Như cách anh vẫn nghĩ về những thầy bói, thầy cúng hám lợi mà anh từng gặp trong những chuyến công tác vùng sâu.
Thầy Slấn không giận. Ông nhìn anh một lúc lâu, ánh mắt không hề dao động, rồi gật đầu rất chậm, như người đã nghe những lời nặng hơn thế này nhiều lần trong đời làm thầy của mình.
- Anh nghĩ vậy cũng phải. Người làm cán bộ, tin biên bản, không tin lời ông già nhà quê nói miệng. Cha anh ngày trẻ cũng từng không tin thầy của ông ấy, cãi nhau một trận to, sau rồi mới theo nghề tới hết đời. Tôi không trách anh.
Ông chống gậy quay người, đi được mấy bước thì dừng lại, nói thêm một câu, giọng nhỏ hơn nhưng rõ từng chữ.
- Tôi chỉ dặn thêm một câu về hạn. Binh mất chủ không chờ được lâu đâu. Cái đói của chúng nó tính bằng ngày, không tính bằng tháng như người ta nghĩ đâu anh ạ.
Hường từ trường về tới cổng đúng lúc ấy. Cô dừng lại, nhìn thầy Slấn rồi nhìn anh trai, hiểu ngay không khí giữa hai người mà không cần ai giải thích. Cô chào ông già, mời ông ở lại uống nước, nhưng ông chỉ lắc đầu, bảo phải về bản bên trước khi trời tối, đường qua suối mùa này trơn. Hường tiễn ông ra cổng một đoạn, quay vào thì thấy anh trai vẫn đứng giữa sân, hai tay nắm chặt, mặt căng ra vì những điều vừa nói và vừa nghe.
- Anh vừa nói gì với thầy thế.
- Anh nói thẳng. Nhà mình đang có tang, không thể ai tới nói gì cũng nghe theo được.
Hường im lặng một lúc, rồi nói khẽ rằng thầy Slấn là người cha kính trọng nhất trong vùng này, cha từng bảo cả vùng có việc khó về binh mã thì chỉ có ông ấy là người nói được mà không nói quá một lời. Văn nghe xong không đáp, đứng yên giữa sân nhìn theo bóng ông già. Trong lòng anh, cơn bực chưa tan, nhưng câu nói về hạn thì cứ ở lại, lẫn vào tiếng thác đang vọng về từ phía sông, lẫn vào hình ảnh cuốn biên bản anh vừa ký buổi sáng với dòng kết luận chưa xác định được nguyên nhân.
Ông già đi tới cổng sân, bước chân chậm và chắc trên mặt đất ẩm sương chiều. Tới cổng, ông quay lưng đi, không quay đầu lại, chỉ nói vọng lại một câu cuối cùng, giọng đều đều bay qua khoảng sân vắng của nhà họ Triệu trong ánh chiều đang tắt dần.
- Khi nào cháu chịu nghe, sang bản bên tìm tôi. Đừng để qua thất thứ hai.
---