ÂM BINH BÊN THÁC BẢN GIỐC - Chương 7: Biên bản thú y
Sáng ngày mười lăm tháng mười hai, Văn là người gọi điện lên xã đầu tiên. Anh gọi không phải với tư cách con trai nhà có tang, mà với thói quen của một…
Nội dung chương
Sáng ngày mười lăm tháng mười hai, Văn là người gọi điện lên xã đầu tiên.
Anh gọi không phải với tư cách con trai nhà có tang, mà với thói quen của một kiểm lâm viên gặp việc bất thường trong địa bàn: báo cáo, mời cơ quan chuyên môn xuống hiện trường, lập biên bản trước khi hiện trường bị xáo trộn. Trong đầu anh lúc ấy vẫn còn nguyên một hy vọng rất người: rằng mọi chuyện đêm qua sẽ có một lời giải thích nằm trong chuyên môn của ai đó. Thú dữ lạ từ bên kia biên giới tràn sang. Một loại bệnh mới chưa có trong sách. Một nhóm trộm dùng thuốc mê gia súc rồi rút máu theo kiểu phá hoại mà vùng này chưa từng gặp. Lời giải thích nào cũng được, miễn là nó viết được vào biên bản.
Cán bộ thú y xã Lường Văn Điệp tới bản cùng trưởng công an xã Vi Văn Thành vào khoảng chín giờ sáng. Điệp là người đàn ông tầm thước, ít nói, mang theo thùng đồ nghề đã cũ và một cuốn sổ ghi chép bọc nilon chống ẩm. Thành mang theo máy ảnh và tập biên bản in sẵn. Trưởng bản Pảo dẫn hai người đi từng hộ có gia súc chết, Văn đi cùng đoàn từ đầu tới cuối, tay cầm cuốn sổ tay công tác của mình.
Con vật đầu tiên đoàn khám là con bò của hộ sát nhà họ Triệu. Điệp đeo găng, quỳ xuống bên xác con vật, lật đầu nó sang một bên để lộ vết ở cổ. Anh ta xem rất kỹ, dùng nhíp gạt lớp lông quanh vết, soi đèn, rồi lắc đầu một cái rất nhẹ mà Văn bắt gặp được.
- Vết này không phải răng thú ăn thịt cắn.
Thành hỏi lại cho rõ để ghi biên bản.
- Vì sao anh chắc.
- Thú ăn thịt cắn cổ con mồi thì phải có nhiều vết răng, có vết xé, có dấu giằng co, thịt quanh vết phải dập nát. Ở đây chỉ có một vùng vết gọn, không xé thịt, không mất một miếng thịt nào. Con vật chết mà thân thể gần như còn nguyên.
Đoàn đi tiếp sang hộ thứ hai, thứ ba, thứ tư. Con nào cũng vậy. Trâu, bò, con lớn con nhỏ, con nào cũng nằm chết trong chuồng hoặc dưới gầm sàn với cùng một kiểu: vết ở cổ, thịt nguyên, chuồng không bị phá, và điều khiến Điệp đứng lại lâu nhất ở mỗi xác là tình trạng máu trong thân thể con vật.
Anh ta giải thích cho Văn và Thành nghe bằng giọng của người làm chuyên môn đang gặp một ca vượt khỏi kinh nghiệm của mình. Một con trâu hay con bò khỏe mạnh trong người có một lượng máu rất lớn. Khi bị thú giết và ăn thịt, hiện trường phải có máu, rất nhiều máu, vương trên đất, trên rơm, trên vách chuồng. Ở đây, đất chuồng khô một cách bất thường. Xác con vật nhẹ và khô quắt đi, như thể phần lớn máu đã biến mất khỏi cơ thể mà không chảy ra ngoài qua bất kỳ vết thương hở nào đủ lớn để giải thích.
- Có thể là bệnh không. Kiểu như bệnh truyền nhiễm làm con vật chết nhanh trong đêm.
Văn hỏi câu ấy, vì đó là lời giải thích anh mong đợi nhất. Dịch bệnh là việc của ngành thú y, có phác đồ, có cách ly, có tiêu hủy, có văn bản hướng dẫn từ huyện. Dịch bệnh đáng sợ, nhưng nó là thứ con người biết cách đối phó.
Điệp lắc đầu chậm rãi.
- Bệnh làm gia súc chết hàng loạt thì phải có triệu chứng trước: bỏ ăn, sốt, sùi bọt, tiêu chảy, hoặc ít nhất cũng phải có con ốm dở chứ không thể bảy con của bốn hộ cùng khỏe mạnh ban ngày, ban đêm cùng chết một kiểu. Hơn nữa bệnh không để lại vết ở cổ giống hệt nhau trên từng con. Tôi sẽ lấy mẫu gửi lên huyện xét nghiệm cho đúng quy trình, nhưng nói thật với anh, tôi không nghĩ kết quả sẽ ra bệnh dịch quen thuộc nào đâu.
Công an xã Vi Văn Thành thì đi theo hướng khác. Anh kiểm tra từng cổng chuồng, từng ổ khóa, từng lối mòn sau nhà, hỏi các hộ có mất tài sản gì khác không, có thấy người lạ trong bản những ngày qua không. Các hộ đều lắc đầu. Bản Nà Lũng những ngày có tang, người ra vào đông nhưng đều là người quen trong vùng. Ban đêm sau mười giờ, cổng bản đóng, chó canh khắp nơi, một nhóm người lạ vào bản rút máu bảy con gia súc ở bốn hộ khác nhau mà không để lại dấu chân. Không làm chó sủa, không lấy đi một miếng thịt nào, là điều anh ghi vào biên bản với vẻ mặt càng lúc càng khó coi.
Đến lượt khám con trâu già của nhà họ Triệu, Văn đứng lặng hơn hẳn. Điệp quỳ bên xác trâu, làm lại đầy đủ các bước như với sáu con trước, rồi đứng dậy phủi găng tay, nhìn Văn một lúc.
- Con này cũng hệt như vậy. Không khác một chút nào.
Trong sân và ngoài ngõ, dân bản đã tụ tập thành từng nhóm từ lúc đoàn cán bộ vào bản. Người ta không chen vào hiện trường, chỉ đứng xa mà nhìn, và tiếng thì thầm thì không giấu được nữa. Văn nghe rõ những câu lọt vào tai mình khi đi qua các nhóm người: đoàn binh của thầy Triệu đó, thầy mất rồi binh đói, ngày xưa thầy còn sống có bao giờ bản bị thế này đâu, nhà nào ở gần nhà thầy thì bị trước.
Anh cũng nghe thấy người ta nhắc tới mẹ mình: rằng bà Miên đêm qua thức trắng, rằng nhà họ Triệu là nhà bị tiếng chân dừng lại lâu nhất. Những lời ấy khiến anh khó chịu một cách rất riêng. Anh không muốn gia đình mình, trong lúc tang còn chưa qua tuần đầu, lại trở thành trung tâm của những lời đồn về một đoàn quân vô hình.
Anh dừng lại trước một nhóm người già, nói rõ ràng, giọng cố giữ bình tĩnh.
- Các bác đừng đoán mò làm bà con hoang mang. Chưa có kết luận gì cả. Cán bộ đang làm việc, có kết quả xét nghiệm rồi xã sẽ thông báo. Gia súc chết là có nguyên nhân, việc của chúng ta là tìm ra nguyên nhân đó.
Mấy người già gật đầu, không cãi, nhưng ánh mắt họ nhìn anh là ánh mắt của người biết anh đang nói một điều mà chính anh cũng chưa chắc đã tin. Văn quay đi, mở sổ tay công tác, ghi lại mọi chi tiết của buổi sáng như một cách tự giữ mình ở phía của lý trí: giờ khám, số lượng gia súc, tình trạng xác, ý kiến bước đầu của thú y, ý kiến của công an. Anh ghi rất kỹ, chữ ngay ngắn, như thể càng ghi kỹ bao nhiêu thì hiện tượng đêm qua càng phải chịu nằm gọn trong một khuôn khổ nào đó bấy nhiêu.
Nhưng có một chi tiết anh ghi xong rồi lại gạch đi, viết lại, rồi cuối cùng để nguyên trong sổ mà không đọc lại: tiếng hành quân qua nóc nhà. Không có mục nào trong bất kỳ mẫu biên bản nào anh từng dùng có chỗ cho một chi tiết như vậy. Người dân cả bản cùng nghe thấy, cùng kể khớp nhau về giờ giấc và thứ tự, từ nhà đầu bản tới nhà cuối bản. Một lời kể tập thể khớp nhau tới mức ấy, trong nghề của anh, không thể gạt đi bằng hai chữ mê tín. Mà ghi vào thì ghi thế nào, xếp vào nguyên nhân nào. Anh đóng sổ lại, cảm thấy lần đầu tiên trong mười mấy năm đi làm, cuốn sổ tay của mình không đủ sức chứa việc đang diễn ra ở chính bản mình sinh ra.
Trong lúc đoàn làm việc, Hường mang nước ra mời và đứng nghe ở ngoài sân. Cô không xen vào việc chuyên môn của anh trai và cán bộ, nhưng khi nghe Điệp nói không nghĩ tới bệnh dịch, cô quay mặt đi, như một điều cô đã biết từ đêm qua vừa được người có chuyên môn nói lại bằng thứ ngôn ngữ khác. Văn bắt gặp vẻ mặt ấy của em gái. Hai anh em không nói gì với nhau giữa sân đông người, nhưng anh hiểu rằng trong nhà này, người tin vào lời giải thích của dân bản nhất lúc này không phải mẹ. Mà chính là cô em gái giáo viên của anh, người hằng ngày dạy trẻ con bằng sách giáo khoa nhà nước ban hành.
Chú họ Triệu Văn Bế cũng có mặt trong đám người đứng xem. Chú kéo Văn ra một góc sân, hạ giọng nói chuyện họ tộc: rằng đồ nghề của cha anh còn để trong nhà ngày nào, bản còn bị quấy ngày ấy, rằng họ Triệu nên họp sớm. Mở rương ra xem có cách gì trong sách của ông cụ không, chứ để cán bộ xã đi đi lại lại thế này thì việc nhà mình lại thành việc của xã mất. Văn đáp rằng việc gia súc chết là việc chung của bản, có cán bộ xuống là đúng quy trình, còn việc trong nhà thì chờ tang cha qua ít ngày đã. Chú Bế chép miệng, không nói thêm, nhưng vẻ không hài lòng thì hiện rõ trên mặt.
Buổi trưa, đoàn cán bộ làm việc xong, các xác gia súc được thống nhất phương án xử lý chôn sâu theo hướng dẫn vệ sinh, chờ kết quả mẫu xét nghiệm từ huyện. Thành hẹn ngày mai xã sẽ xuống lập biên bản chính thức ở cấp xã và yêu cầu bản tổ chức trực đêm, khóa kỹ chuồng trại. Điệp thu dọn thùng đồ nghề ở sân nhà họ Triệu, buộc lại dây thùng, rồi trước khi lên xe, anh ta quay sang nói với Văn, giọng nhỏ và thành thật như nói với một người quen lâu năm hơn là nói cho biên bản.
- Mười mấy năm làm thú y vùng này, tôi chưa thấy con vật nào chết khô máu mà thịt còn nguyên vẹn như thế này bao giờ đâu anh Văn ạ, thật sự chưa từng thấy.
---