ÂM BINH BÊN THÁC BẢN GIỐC - Chương 13: Hai anh em
Hường về tới nhà sàn họ Triệu lúc nắng đã đứng bóng trên những tàu lá chuối sau vườn. Mang theo nguyên vẹn những lời thầy Slấn kể ở bản bên, từ trận lũ…
Nội dung chương
Hường về tới nhà sàn họ Triệu lúc nắng đã đứng bóng trên những tàu lá chuối sau vườn. Mang theo nguyên vẹn những lời thầy Slấn kể ở bản bên, từ trận lũ quét năm một nghìn chín trăm tám mươi sáu ở bến sông Quây Sơn. Ba đêm cha cô lập đàn ở bờ thác, con số ba nghìn hai trăm cô hồn được quy phục, mười hai vị tướng được phong sắc bằng ấn gỗ, cho tới câu kết lạnh người về chiếc còi nằm trên bàn thờ và cuốn sổ nằm trong buồng mẹ. Cô kể lại hết cho anh trai nghe ngay trong gian giữa, dưới bàn thờ tổ sư còn nghi ngút khói hương của tuần tang chưa qua. Giọng cô gắng giữ bình tĩnh như một giáo viên đang trình bày một bài học khó, nhưng càng kể về sau, tiếng nói càng run.
Triệu Minh Văn nghe hết, không ngắt lời em một lần nào. Anh nghe như cách anh nghe một báo cáo ở trạm kiểm lâm, mặt không đổi sắc, hai tay đan vào nhau đặt trên đầu gối. Tới khi Hường dừng lại, gian nhà im lặng một lúc lâu, chỉ còn tiếng thác vọng vào qua vách gỗ và tiếng lửa lách tách dưới bếp. Rồi anh đứng dậy, đi tới bên cửa sổ nhìn xuống gầm sàn, nơi con trâu già của nhà đã chết khô máu trong đêm đầu tiên, nay chỉ còn lại chiếc cọc buộc trâu và vệt đất sẫm màu.
- Em sang một buổi sáng, nghe một ông già tám mươi hai tuổi kể chuyện lũ từ bốn mươi năm trước, rồi về bắt cả nhà phải tin rằng dưới thác có ba nghìn hai trăm cô hồn đang đói, Văn nói, giọng đều đều đến lạnh. Em có biết con số ấy nghĩa là gì không. Cả bản này cộng lại chưa tới ba trăm người. Em bảo anh tin vào một đoàn quân vô hình đông gấp mười lần dân bản, chỉ vì cha mình ngày xưa từng làm lễ ở bờ thác.
- Không phải chỉ vì cha làm lễ, Hường đáp ngay. Vì mười tám con gia súc đã chết khô máu trong ba đêm, vì anh Sáng bị quật ngã trật khớp vai, vì đêm qua chính anh trực ở cổng bản và xem đoạn sương chạy thành đội hình trên điện thoại của thằng Pín. Anh cũng không nói được là thú rừng nữa, em nghe anh Lự kể rồi.
Câu ấy chạm đúng vào chỗ Văn yếu nhất. Anh quay phắt lại, giọng cao lên lần đầu tiên trong những ngày tang.
- Anh không nói được là thú rừng không có nghĩa là anh phải nói đó là âm binh. Khoa học còn có những vùng chưa giải thích hết, em là giáo viên, em phải hiểu điều đó hơn người bản chứ. Mẫu xét nghiệm gia súc còn chưa có kết quả gửi về, em đã vội kết luận thay cho cả phòng thú y huyện à.
- Em không kết luận thay ai hết, Hường cũng đứng dậy, mắt đỏ hoe. Em chỉ nói những gì đang xảy ra trước mắt cả bản. Còn anh, anh thà chờ một tờ giấy từ huyện gửi về còn hơn nghe một ông thầy đã sống ở vùng này tám mươi hai năm, là bạn của cha, là người duy nhất nói rõ được đầu đuôi mọi chuyện.
- Ông ấy là thầy cúng, Văn gằn từng chữ. Nghề của ông ấy là làm cho người ta tin vào những chuyện như thế này để còn có người mời làm lễ. Cha mình cũng là thầy, anh tôn trọng cha, anh lo tang cho cha đàng hoàng, nhưng tôn trọng không có nghĩa là anh phải tin rằng cha chỉ huy được một đoàn quân người chết bằng một chiếc còi sừng trâu.
- Anh nói thế mà nghe được à, Hường bật khóc thành tiếng. Cha giữ bản này bốn mươi năm, bao nhiêu đám tang qua suối lũ được cha đưa qua an toàn, bao nhiêu nhà có người chết đuối được cha vớt vong về. Cả bản này ai cũng nhớ, chỉ có con trai của cha là coi nghề của cha như một trò mê tín để kiếm lễ.
Lời qua tiếng lại mỗi lúc một nặng. Văn nhắc em gái rằng chính cô cũng đã học đại học, cũng dạy học sinh phải tin vào sách vở và bằng chứng, đừng dạy chúng sợ ma quỷ. Hường nhắc anh trai rằng mười năm nay anh về bản được mấy lần, giỗ tổ tháng trước cha nhắc chuyện lễ Cấp sắc cuối năm. Anh hứa qua loa rồi lại đi, cha may sẵn cả áo thầy mà người con trai duy nhất của ông thì không biết trong rương nhà mình có những gì. Mỗi câu nói ra đều đúng một nửa và đau cả hai phía, như hai anh em đang cầm cùng một con dao mà cứa vào tay nhau.
Bà Hoàng Thị Miên từ trong buồng đi ra lúc nào hai anh em không hay. Bà không bênh bên nào, không mắng ai một câu. Bà chỉ lặng lặng đi tới bên bàn thờ, rút ba nén hương mới châm lên, cắm vào bát hương của chồng, rồi quay lại nhìn hai đứa con đang đứng đối diện nhau giữa nhà, mắt đứa nào cũng đỏ.
- Cha các con giữ bản này bốn mươi năm, bà nói chậm rãi, không phải để con cháu cãi nhau lúc bản đang loạn.
Gian nhà im hẳn. Hường cúi đầu lau nước mắt. Văn quay mặt đi, nhìn ra ngoài sân, hai hàm răng nghiến chặt.
- Mẹ không bảo đứa nào đúng, đứa nào sai, bà nói tiếp. Việc của người chết thì mẹ chưa hiểu hết, việc của người sống thì mẹ còn nhìn thấy rõ. Bản đang loạn, người ta đang sợ, gia súc nhà người ta chết, đêm người ta không dám ngủ. Trong lúc ấy, nhà mình là nhà của người thầy vừa mất, dân bản nhìn vào nhà mình trước nhất. Anh em con cãi nhau to tiếng trong nhà, tiếng vọng xuống gầm sàn, người đi qua đường nghe được, họ sẽ nghĩ nhà này còn lo được cho ai nữa.
- Mẹ, Văn hạ giọng xuống rất nhiều, con chỉ muốn mọi việc phải rõ ràng. Nếu là dịch bệnh thì phải khoanh vùng, nếu là thú dữ thì phải tổ chức xua đuổi, nếu là người phá hoại thì công an phải vào cuộc. Con sợ nhất là cả bản cứ đổ hết cho chuyện binh ma rồi ngồi chờ một cái lễ, trong khi nguyên nhân thật nằm ở chỗ khác.
- Thì con cứ làm phần việc rõ ràng của con, bà gật đầu. Mẹ có cản con làm biên bản, cản con gọi thú y bao giờ đâu. Nhưng con cũng đừng gạt hết phần việc mà mắt con chưa nhìn thấy được. Cha con làm thầy bốn mươi năm, chưa một lần ông ấy lấy một đồng của người nghèo trong bản. Ông ấy giữ được cái bản này yên không phải bằng miệng nói, mà bằng từng đêm ông ấy ngồi ở gian này điểm danh, cúng cơm, ghi sổ. Mẹ ở với ông ấy hơn bốn mươi năm, mẹ biết điều gì là thật trong gian nhà này.
Bà nói xong thì đi xuống bếp, nhóm lại lửa, bắc nồi cháo loãng cho bữa tối, như mọi buổi tối bình thường trong một đời người đàn bà Tày ở bản, tang tóc hay loạn lạc cũng vẫn phải có nồi cháo nóng cho con cháu ăn. Hai anh em đứng lại giữa nhà một lúc lâu nữa, không ai nói thêm câu nào làm đau nhau nữa. Hường xuống bếp phụ mẹ rửa rau. Văn lên gian thờ, ngồi xuống chiếc chiếu trước bàn thờ cha, nhìn chiếc còi sừng trâu đặt trên đó, hoa văn âm dương khắc trên thân còi mờ đi dưới lớp khói hương nhiều năm. Và lần đầu tiên anh ngồi lâu như vậy trước bàn thờ mà không nghĩ tới chuyện ngày mai sẽ quay lại trạm.
Bữa cháo tối hôm ấy, ba mẹ con ăn trong im lặng kéo dài, mỗi người theo một ý nghĩ riêng mà không ai nỡ khơi lại chuyện vừa cãi nhau. Bà Miên ăn được nửa bát thì đặt đũa xuống, nhìn hai đứa con một lượt rồi nói thêm một câu ngắn, như dặn việc nhà hơn là phân xử đúng sai. Từ mai, dù ai tin điều gì, việc trực đêm vẫn phải có người nhà mình tham gia, việc chuồng trại của các hộ mất gia súc vẫn phải có người nhà mình sang đỡ đần. Vì giữ nhà, giữ bản trước, còn đúng sai về đoàn binh thì cứ để những đêm sắp tới trả lời dần, không cần ai thắng ai thua trong một buổi cãi nhau giữa nhà đang có tang. Văn gật đầu. Hường cũng gật đầu. Nồi cháo vơi đi trong tiếng lửa cháy lách tách, và lần đầu tiên kể từ hôm cha mất, gian bếp của nhà họ Triệu có lại được một khoảng yên lặng không nặng như đá đè.
Cuối ngày hôm ấy, khi trời đã nhá nhem tối, anh Vi Văn Thành từ xã gọi điện vào máy của Văn, báo kết quả xét nghiệm mẫu gia súc mà huyện vừa gửi về qua xã. Văn mở loa ngoài cho cả nhà cùng nghe, giọng anh Thành ở đầu dây bên kia đọc rõ từng dòng trong tờ kết quả, chậm rãi như sợ đọc sai một chữ nào sẽ làm cả nhà họ Triệu thêm một đêm mất ngủ.
Kết quả xét nghiệm cho thấy gia súc không mắc dịch bệnh truyền nhiễm nào trong danh mục phải công bố. Các mẫu máu và phủ tạng còn lại không phát hiện mầm bệnh quen thuộc. Nguyên nhân chết của mười tám con gia súc trong ba đợt tại bản Nà Lũng được ghi trong kết luận là chưa xác định.
Hường không nói gì. Bà Miên cũng không nói gì. Ngoài sân, tổ trực đêm của bản lại bắt đầu chia nhau ra các điểm, tiếng gọi nhau í ới trong sương tối nghe vừa gần vừa xa.
Văn cầm tờ kết quả được anh Thành chụp gửi qua điện thoại, phóng to trên màn hình, đọc đi đọc lại dòng chữ chưa xác định được nguyên nhân đến lần thứ ba, thứ tư. Rồi anh lặng lẽ mở cuốn sổ tay công tác đã ghi đầy các chi tiết của mấy đêm trước, từ vết cắn trên cổ trâu, tiếng kẻng tự rung ở chòi canh. Cho tới đoạn sương chạy thành đội hình trên đường bản, và cất tờ kết quả vào cùng cuốn sổ ấy, giữa những trang giấy của chính mình.
---