ÂM BINH BÊN THÁC BẢN GIỐC - Chương 25: Phần sách bị mục
Buổi chiều ngày hai mươi bảy tháng mười hai, Triệu Minh Văn sang bản bên, mang theo cuốn sách cổ của cha nó bọc trong một tấm vải sạch. Thầy Slấn ngồi…
Nội dung chương
Buổi chiều ngày hai mươi bảy tháng mười hai, Triệu Minh Văn sang bản bên, mang theo cuốn sách cổ của cha nó bọc trong một tấm vải sạch.
Thầy Slấn ngồi chờ sẵn ở hiên nhà mình. Tám mươi hai tuổi, lưng đã còng, nhưng mắt ông vẫn còn tinh và trí nhớ của ông thì cả vùng này chưa ai dám chê. Ông đã nghe tin đêm binh vào nhà họ Triệu từ sáng sớm, nghe cả chuyện bà Miên phải nằm trạm y tế xã, và ông biết trước sau gì hôm nay thằng Văn cũng sang. Một người con trai chỉ thực sự sang tìm thầy của cha nó khi nó đã tự đọc tới chỗ mà sách của cha nó không còn trả lời được nữa.
Văn đặt cuốn sách lên chiếc bàn gỗ nhỏ giữa hiên, mở đúng trang cuối bị mục, và hỏi thẳng, không vòng vo.
- Thưa bác, trang cuối sách của cha cháu mục mất một nửa. Phần còn đọc được chỉ nói điểm danh phải làm bằng máu của người nối dõi. Phần còn lại, máu dùng thế nào, làm ở đâu, theo trình tự nào, cháu không đoán được. Cháu sang hỏi bác phần còn thiếu ấy.
Ông Slấn cúi xuống nhìn trang giấy mục một lúc lâu. Giấy bản vàng sẫm, mép trang mủn như tro, nửa trang dưới chỉ còn những mảnh chữ đứt đoạn của một đời thầy nào đó đã viết từ rất lâu. Ông đưa ngón tay già nua lướt nhẹ trên mép giấy mục mà không chạm hẳn vào, như người ta chạm vào một vết thương cũ của một người bạn đã khuất.
- Trang này mục từ đời ông nội cháu rồi. - Ông nói. - Cha cháu hồi trẻ cũng từng mang sách sang hỏi ta đúng câu cháu vừa hỏi. Các đời thầy vùng này, nhà nào giữ binh, đều phải học thuộc phần này trong miệng của đời trước, vì giấy thì mục được, chứ miệng truyền cho nhau thì không mục, trừ khi người ta chết mà chưa kịp truyền.
Trong lòng ông, có một điều ông không nói ra với Văn lúc này. Ông và cụ Triệu học nghề cùng một vùng, đi đàn tràng cùng nhau từ thời còn trẻ, và ông là một trong rất ít người còn sống đã đứng ở bờ thác trong cả ba đêm lễ quy phục năm ấy. Ông đã thấy đoàn binh tụ về từ đáy nước. Ông đã thấy mười hai vị tướng được phong sắc. Và ông cũng hiểu rõ hơn ai hết rằng phần sách bị mục này không phải một đoạn chữ thường: nó là cái chốt cuối cùng giữ một đoàn quân không biến thành một bầy quỷ đói. Giấy mục thì còn có miệng người truyền lại. Nhưng nếu thế hệ của ông đi xuống mà phần này không được truyền cho đúng người nối dõi của họ Triệu, thì chốt ấy sẽ mất hẳn, và không một thầy nào của các đời sau còn bổ được nữa. Cho nên chiều nay, khi Văn đặt cuốn sách lên bàn và hỏi thẳng, ông mừng trong bụng nhiều hơn là lo. Thằng bé này cuối cùng đã đi đúng đường của một người nối dõi: tự đọc trước, hỏi sau, và chỉ hỏi đúng phần mình không thể tự biết.
Ông ngẩng lên nhìn Văn, và bắt đầu đọc thuộc lòng phần còn thiếu, đọc chậm, rành từng điều, như đọc một bài học vỡ lòng của nghề mà ông đã thuộc từ khi còn là một cậu học trò theo thầy đi đàn tràng.
- Nghe cho kỹ, ta chỉ nói một lần cho cháu ghi, còn lại cháu phải tự nhớ bằng việc làm. - Ông nói. - Điều thứ nhất: điểm danh nhận chủ, người nối dõi phải nhỏ máu huyết thống của chính mình lên thân còi, trước khi thổi hồi còi đầu tiên. Máu ấy là dấu nhận mặt của dòng chủ binh. Đoàn binh ngửi thấy máu của dòng họ đã nuôi chúng bốn mươi năm thì mới biết người đang cầm còi là chủ, không phải kẻ lạ cầm khúc sừng chết như thằng Dụ đêm hôm kia.
Văn cúi xuống ghi vào sổ tay, ghi từng chữ.
- Điều thứ hai: điểm danh nhận chủ phải làm tại chính nơi đoàn binh được quy phục. Với binh nhà cháu, nơi ấy là bờ thác dưới chân thác Bản Giốc, nơi cha cháu làm lễ ba đêm liền năm một nghìn chín trăm tám mươi sáu, vớt vong, phong tướng, lập quân kỷ. Chỉ ở đó quân số mới tụ đủ ba nghìn hai trăm, tướng lĩnh mới đủ mười hai vị, và quân kỷ lập ở đâu thì phải nhận chủ lại ở đó. Làm ở sân nhà, ở nghĩa địa, ở bất kỳ đâu khác, đều là làm thiếu chỗ, binh về không đủ đội hình, điểm danh không thành.
- Điều thứ ba: sau khi điểm danh bằng hồi còi thứ hai, đọc đủ tên mười hai vị tướng, phải đóng ấn gỗ Lôi Đình lên từng lá bùa lệnh rồi mới được thu binh vào hòm. Ấn là sắc. Không có ấn đóng xuống, lệnh thu binh chỉ là một tiếng gọi, hết đêm là tan, không giữ được lâu dài. Ba điều ấy, cộng với còi và huyết thống mà sách còn ghi được, là đủ bộ của một lần điểm danh nhận chủ. Thiếu một điều, nhẹ thì thất bại như bữa cơm của ta chỉ xin được ba đêm, nặng thì như thằng Dụ, bị chúng nó quật cho lăn xuống đồi.
Văn ghi xong, đọc lại một lượt cho ông nghe. Ông gật đầu, sửa cho nó đúng một chữ về thứ tự: máu nhỏ lên còi trước hồi gọi quân, ấn đóng bùa lệnh sau hồi điểm danh, chứ không được làm ngược. Làm ngược thứ tự, theo lời ông, cũng giống như gọi quân về rồi mới đi tìm chủ của chúng, chỉ tổ làm chúng nhốn nháo thêm.
Ông dặn thêm những việc chuẩn bị đi kèm mà sách ghi rải rác ở các trang trước, nay ông gom lại cho nó một lượt. Bùa lệnh phải chuẩn bị đủ mười hai lá giấy bản vàng mới, ghi tên mười hai vị tướng theo đúng sổ điểm danh, để đêm điểm danh đóng ấn lên từng lá. Chiếc hòm gỗ sơn son dưới bàn thờ phải được khiêng ra đàn lễ ở bờ thác từ trước khi trời tối, vì binh thu vào hòm ngay tại nơi điểm danh, không có chuyện điểm danh xong ở thác rồi về nhà mới thu. Kiếm đồng và bát gạo rang phải mang theo, vì sau lệnh quỳ là lệnh thu quân, và lệnh thu quân đọc kèm cái chém của kiếm đồng vào bát gạo rang theo đúng lệ Thu Binh. Hương, cơm cúng và giấy bản phải có đủ cho một bữa cúng cơm sau điểm danh, vì đoàn binh vừa nhận chủ mới là phải được cho ăn bữa đầu tiên của chủ mới ngay trong đêm ấy. Ông dặn nó về bàn với trưởng bản Pảo chuyện khiêng hòm và giữ người, vì đêm ở bờ thác, ngoài người điểm danh ra, cả bản không ai được đứng gần đàn lễ.
- Cháu ghi hết vào. - Ông nói. - Việc của đêm ấy không thiếu được một món nào, như đi lính không thiếu được một thứ quân trang nào. Thiếu một món, cháu sẽ phải trả giá bằng một đêm khác, mà bản này thì không còn nhiều đêm để trả nữa đâu.
Rồi ông dặn thêm một điều nữa, điều mà ông nói là điều kiện sống còn, và bắt Văn gạch chân trong sổ.
- Khi đang điểm danh, nếu thổi sai nhịp giữa chừng, hoặc thấy đội hình của chúng nó chao đảo không tụ được, thì dừng hẳn. - Ông nói, giọng chậm và nặng. - Dừng hẳn, nghe chưa. Đừng cố thổi tiếp nối, đừng cố cứu một hồi còi đã hỏng bằng một hồi còi khác. Một đoàn quân đang tụ mà nghe lệnh đứt đoạn sẽ còn nguy hiểm hơn một đoàn quân chưa được gọi. Cha cháu ngày xưa dạy ta câu này, ta truyền lại nguyên vẹn cho cháu: thà để chúng nó chờ thêm một đêm trong đói, còn hơn ra một cái lệnh nửa vời cho ba nghìn hai trăm con người đã chết mà vẫn còn giữ kỷ luật trong tay.
Văn ngồi im một lúc, rồi hỏi câu mà ông biết trước sau gì nó cũng hỏi.
- Bác có làm thay cháu được không? Bác thuộc hết phần sách mục, bác thổi còi cả đời, bác đứng ra điểm danh ở bờ thác, cháu đứng cạnh đưa máu, đưa ấn.
Ông Slấn lắc đầu ngay, không một chút do dự.
- Không. - Ông nói. - Ta là thầy đời thứ bảy ở bản bên, binh nhà ta là binh nhà khác, đang nằm yên trong hòm nhà ta. Ta cúng cơm xin chúng nó lui được ba đêm là hết quyền của ta với binh nhà cháu. Ta mà cầm còi của cha cháu thổi ở bờ thác, chúng nó cũng chỉ tụ về nhìn ta như nhìn thằng Dụ, may ra nể mặt thầy già mà không quật, chứ quyết không quỳ. Binh chỉ quỳ trước chủ của chúng. Chủ của chúng, từ đêm cha cháu mất, theo lệ và theo huyết thống, là cháu. Không ai làm thay được, cháu ạ. Kể cả ta có muốn, lệ cũng không cho, mà chúng nó cũng không nghe.
Ông nói xong, rót thêm chén trà nóng cho Văn, và kể thêm cho nó nghe một đoạn ngắn về cha nó hồi còn trẻ, về cái đêm thứ ba của lễ quy phục năm ấy ở bờ thác. Khi cha nó, mới ba mươi tám tuổi, đứng một mình trước mặt nước mà đọc tên từng vị tướng trong tiếng thác ầm ầm, giọng không run một chữ nào. Ông kể không phải để dọa nó, mà để nó biết cha nó cũng từng đứng ở đúng chỗ mà nó sắp phải đứng, cũng một mình, cũng trong đêm. Và đã làm được, không phải vì cha nó không biết sợ, mà vì cha nó hiểu phía sau mình là cả một bản đang cần có người đứng ra.
Trời sẩm tối, Văn đứng dậy, bọc lại cuốn sách vào tấm vải sạch, chào ông ra về. Đường từ bản bên về bản Nà Lũng đi qua một quãng bờ sông, tiếng thác theo nó suốt dọc đường, đều đặn như một lời nhắc không lời.
Trước khi nó bước xuống bậc hiên, ông Slấn gọi lại, và trả cuốn sách tận tay nó bằng cả hai tay, trịnh trọng như trao một vật của người đã khuất.
Ông nói:
- Cha cháu để lại cho cháu cả một đoàn quân và một cuốn sách mục một nửa. Nửa còn lại nằm trong miệng các đời thầy, và tôi vừa cho cháu mượn. Nhớ mà trả bằng việc làm cho xong.
---