ÂM BINH BÊN THÁC BẢN GIỐC - Chương 26: Hai phe trong bản
Từ sau đêm binh vào nhà, bản Nà Lũng không mất thêm một con gia súc nào nữa, nhưng không một ai trong bản nói rằng bản đã yên. Đếm gia súc chết đã đóng…
Nội dung chương
Từ sau đêm binh vào nhà, bản Nà Lũng không mất thêm một con gia súc nào nữa, nhưng không một ai trong bản nói rằng bản đã yên.
Đếm gia súc chết đã đóng lại ở con số hai mươi ba từ sáng ngày hai mươi tháng mười hai, và từ đó tới nay không tăng thêm. Điều ấy, lạ thay, lại không làm người ta yên lòng. Vì đêm nào bản cũng nghe tiếng chân xa đi qua hướng thác, đêm nào sương cũng dồn về quanh chân thác dày hơn sương ở mọi nơi khác. Và người trực đêm về kể rằng có những lúc gió lạnh chạy dọc đường bản dù cây cối hai bên không hề lay một chiếc lá. Một cái họa đã ngừng giết gia súc nhưng vẫn đi lại mỗi đêm ngoài cửa nhà mình, thì trong lòng người ta, nó chưa hề ngừng.
Hường đi dạy về mỗi buổi chiều đều nghe người bản nói chuyện ấy ở giếng, ở cổng trường, ở quán tạp hóa đầu bản. Và cô nghe rõ một điều mà trước đây chỉ nghe loáng thoáng: lòng người trong bản đã chia làm hai phe, chia rõ ràng như hai hàng lá khô trước sân nhà cô hôm nào.
Một phe theo nhà họ Triệu và lệ cũ. Phe này là những người già, những hộ đã sống qua trận lũ năm một nghìn chín trăm tám mươi sáu, những người từng được cha cô sai binh mở đường đưa hồn người thân qua suối lũ, từng theo đám tang được đoàn binh hộ tống trong đêm. Họ nói đoàn binh là binh của bản, là binh làm việc nghĩa, chúng chỉ đói vì mất chủ, và cách giải quyết duy nhất là để người nối dõi họ Triệu ra điểm danh nhận chủ theo đúng lệ, không có đường tắt nào khác. Họ mang gạo, mang hương sang nhà cô, nói nhà họ Triệu cần gì cho đêm điểm danh thì cứ bảo, cả phe này sẽ lo.
Phe còn lại là những hộ mất gia súc trong bốn đợt vừa qua, những người trẻ làm ăn xa mới về, và những người đã sợ tới mức không còn tin vào lệ cũ nữa. Họ đòi báo huyện, xin hỗ trợ, tính chuyện đưa người già và trẻ con lánh nạn sang xã bên cho tới khi việc này xong hẳn. Họ nói một đoàn binh vô hình giết được hai mươi ba con gia súc và làm một người thổ huyết nằm trạm thì không còn là việc của một nhà nữa. Mà là việc của chính quyền, và nếu nhà họ Triệu cứ giữ rương giữ lệ thì cả bản sẽ phải chịu họa thay cho một nhà.
Chiều ngày hai mươi bảy, Hường thay anh trai vào trạm y tế thăm mẹ. Mẹ cô nằm trên giường bệnh, sắc mặt còn nhợt nhưng mắt đã tỉnh táo hơn đêm trước nhiều. Bà hỏi bản có yên không. Hường không giấu được mẹ chuyện gì bao giờ, nên cô kể hết: tiếng chân vẫn đi mỗi đêm, bản chia hai phe, một phe đòi báo huyện tính chuyện lánh nạn, một phe giữ lệ cũ chờ nhà mình. Mẹ cô nghe xong, nằm im một lúc rồi nói, giọng còn yếu nhưng rõ từng chữ, rằng người bản sợ là phải, hai mươi ba con gia súc không phải chuyện nhỏ, lại thêm một người nằm trạm là bà. Nhưng lánh nạn thì lánh đi đâu, đoàn binh ở trong lưu vực thác này, người bản đi đâu cũng vẫn là người của bản này, còn nhà họ Triệu thì không có quyền lánh đi đâu cả, vì binh là binh của nhà mình. Bà dặn con gái về nói với anh trai: việc phải làm thì làm cho sớm, để lâu, lòng người trong bản sẽ vỡ trước cả quân kỷ của đoàn binh.
Lời của mẹ làm Hường suy nghĩ suốt dọc đường về bản. Cô hiểu ra rằng cuộc đua trong bản lúc này không chỉ là cuộc đua với hạn bốn mươi chín ngày của đoàn binh. Đó còn là cuộc đua với lòng tin của người bản, thứ cũng đang mỏng dần đi theo từng đêm nghe tiếng chân, và một khi lòng tin ấy vỡ hẳn. Khi các hộ dắt díu nhau bỏ bản mà đi trong đêm, thì dù sau này anh cô có điểm danh thành công, bản Nà Lũng cũng không còn nguyên vẹn như trước nữa.
Ở phe tính chuyện lánh nạn, đã có hai hộ lặng lẽ gói ghém đồ đạc, gửi trâu sang chuồng của người quen ở xã bên. Và nói với nhau rằng nếu tới ngày hai mươi chín mà nhà họ Triệu vẫn chưa có động tĩnh gì thì họ sẽ đưa người già và trẻ con đi trước. Tin ấy lan ra làm cả bản càng thêm nặng nề, như một ngôi nhà sàn mà từng cây cột đang lần lượt bị rút đi trong im lặng.
Kẹp giữa hai phe là chú họ Triệu Văn Bế.
Từ sau đêm binh vào nhà, chú Bế đi lại trong bản nhiều hơn hẳn. Chú tới từng nhà của phe đang sợ, nói rằng mình cũng là người họ Triệu, mình cũng đau xót, và rằng nếu nhà trưởng cứ chần chừ thì họ tộc phải đứng ra quyết thay. Sáng ngày hai mươi tám tháng mười hai, chú Bế cho người nhắn cả họ tộc và trưởng bản tới sân nhà văn hóa, nói là họp họ bàn việc rương, nhưng người tới thì đủ cả hai phe của bản.
Hường đi cùng anh Văn tới sân nhà văn hóa trong buổi sáng lạnh buốt ấy. Cô đứng ở rìa sân, nhìn chú Bế đứng giữa vòng người, nói to và rành rọt như một người đã chuẩn bị sẵn từng câu.
- Tôi nói thẳng trước họ tộc và trước bác trưởng bản. - Chú Bế nói. - Anh Ca mất nửa tháng rồi. Binh của anh ấy đã giết gia súc của cả bản, đã vào tận nhà làm chị dâu tôi thổ huyết nằm trạm. Nhà trưởng có mỗi một việc là mở rương ra quyết cho xong, mà hết ngày này sang ngày khác chỉ thấy đọc sách với đi hỏi thầy. Nếu thằng Văn không dám làm, thì giao rương cho họ tộc. Họ tộc sẽ cử người khác giữ còi, giữ ấn, mời thầy giỏi về thu binh. Không thể để cả bản sống trong sợ hãi vì một người không dám nhận việc của cha mình.
Mấy người của phe đang sợ gật đầu, xì xào đồng tình. Người của phe theo lệ cũ nhao lên cãi lại. Sân nhà văn hóa ồn như một phiên chợ sắp vỡ. Trưởng bản Pảo đập tay xuống bàn, bắt mọi người im lặng, rồi quay sang nhìn Văn.
- Văn. - Ông nói. - Việc rương là việc của nhà cháu, ta đã nói rõ ở họp bản lần trước. Nhưng hôm nay, trước họ tộc, cháu nên nói một câu cho cả bản biết nhà cháu định thế nào, để người ta còn biết đường mà sống qua mấy đêm tới.
Hường nín thở nhìn anh trai.
Văn đứng dậy. Anh không cãi chú Bế, không thanh minh chuyện đọc sách hay đi hỏi thầy. Anh nói chậm, đủ to cho cả sân nghe, và cô nhận ra trong giọng anh có một sự dứt khoát mà từ ngày về chịu tang tới nay cô chưa từng nghe thấy.
- Rương cháu đã mở rồi. - Anh nói. - Mở trước bàn thờ, theo lời dặn của cha cháu để lại qua mẹ cháu. Còi, ấn, sách và áo thầy đều đủ cả. Trang cuối sách của cha cháu bị mục, phần còn thiếu cháu đã hỏi được đầy đủ từ thầy Slấn, đúng phần các đời thầy truyền miệng cho nhau. Nay cháu nói rõ trước họ tộc, trước bác trưởng bản và trước cả bản: đêm ba mươi tháng mười hai, cháu sẽ một mình ra bờ thác. Đúng nơi cha cháu quy phục đoàn binh năm một nghìn chín trăm tám mươi sáu, thổi còi điểm danh nhận chủ theo sách của cha cháu.
Cả sân nhà văn hóa lặng đi.
- Từ tối hôm đó, cháu xin cả bản làm đúng một việc: ở trong nhà, đóng kín cửa, không ai ra bờ thác, không ai đứng ngoài đường xem. Trẻ con và người già tập trung về các nhà sàn lớn ở giữa bản, có thanh niên trực canh. Việc ở bờ thác đêm ấy là việc của một mình cháu với đoàn binh của cha cháu. Ai ra đó, cháu không bảo đảm được.
Chú Bế đứng lặng một lúc, rồi nói một câu, giọng đã hạ xuống nhiều.
- Mày nói thật chứ, Văn?
- Thật. - Văn đáp. - Ba mươi tháng mười hai. Chú và họ tộc cứ ở trong nhà sàn lớn giữa bản mà chờ tới sáng.
Ông Pảo gật đầu, tuyên bố luôn trước sân: kế hoạch trực đêm ba mươi tháng mười hai giao cho tổ trực của bản, cổng bản đóng từ chập tối. Các nhà sàn lớn giữa bản mở cửa đón người già và trẻ con, và không một ai, bất kể thuộc phe nào, được ra hướng thác trong đêm ấy. Ai không nghe, tổ trực sẽ đưa về tận nhà. Hai phe của bản, lần đầu tiên sau nhiều ngày, không ai cãi thêm tiếng nào. Có một điều nào đó trong việc một ngày tháng cụ thể được nói ra thành tiếng, một cái đêm có tên, có người đứng ra nhận, đã làm cho nỗi sợ mơ hồ của cả bản thu lại thành một thứ có thể chờ đợi được.
Trên đường về, Hường đi bên cạnh anh trai, hỏi nhỏ:
- Anh chắc không? Còn có hai ngày nữa thôi đấy.
- Không chắc thì cũng phải làm. - Văn nói. - Chúng nó chờ nửa tháng rồi, Hường ạ. Không chờ thêm được nữa đâu.
Buổi tối hôm ấy, sau khi từ trạm y tế gọi điện về hỏi thăm mẹ và được biết mẹ vẫn ổn, Hường lặng lẽ chuẩn bị cho anh trai những thứ mà cô nghĩ anh sẽ cần trong đêm ba mươi tháng mười hai. Những thứ không có trong sách cổ và cũng không ai dặn cô phải chuẩn bị. Một con dao nhỏ, sắc, vừa tay, để anh rạch ngón tay nhỏ máu lên thân còi theo đúng điều thầy Slấn đã truyền. Một chiếc khăn trắng sạch, gấp gọn, để anh băng lại vết rạch và lau máu trên thân còi. Một chiếc đèn pin sạc đầy, vì đường ra bờ thác trong đêm mùa đông không có một ánh đèn nào.
Cô đặt cả ba thứ ấy cạnh cuốn sách cổ của cha, ngay ngắn trên chiếc bàn ở gian giữa, dưới ánh đèn dầu. Như đặt một phần lễ vật của riêng mình cho đêm mà anh trai cô sẽ một mình đứng trước ba nghìn hai trăm con người đã chết.
---