ÂM BINH BÊN THÁC BẢN GIỐC - Chương 27: Tập thổi trong rừng
Sáng ngày hai mươi tám tháng mười hai, Văn mang chiếc còi sừng trâu của cha vào khu rừng sau nhà. Anh chọn rừng vì hai lẽ. Một là tiếng còi tập thổi…
Nội dung chương
Sáng ngày hai mươi tám tháng mười hai, Văn mang chiếc còi sừng trâu của cha vào khu rừng sau nhà.
Anh chọn rừng vì hai lẽ. Một là tiếng còi tập thổi không nên vang ra giữa bản vào ban ngày, làm người bản thêm hoang mang khi hạn điểm danh đã công bố mà chưa tới ngày. Hai là khu rừng sau nhà họ Triệu có một bờ suối nhỏ, mặt đất ẩm và tiếng nước chảy róc rách, gần giống nhất với không khí của bờ thác mà không phải bờ thác thật. Anh cần một nơi như thế để đứng cho quen chân, thổi cho quen hơi, trước khi đêm ba mươi tháng mười hai đặt anh một mình trước mặt nước thật và một đoàn quân thật.
Anh treo túi vải đựng còi lên một cành thấp, mở cuốn sổ tay của mình ra, và đọc lại phần nhịp ba hồi mà thầy Slấn đã gật đầu xác nhận hôm qua. Phần mà cha đã dạy anh ba mùa hè năm xưa khi anh còn là một thằng bé con ngồi trên tảng đá bờ thác, hai bàn tay nhỏ xíu ôm một thân còi quá khổ.
Nhịp ba hồi còi của họ Triệu, ghi cho rõ để không một lần nào lẫn:
Hồi một, gọi quân: một tiếng dài. Một tiếng duy nhất, kéo dài, trầm và đều, như một tiếng gọi tên chung cho cả đoàn quân biết mà tụ về.
Hồi hai, điểm danh: ba tiếng ngắn, một tiếng dài. Ba tiếng ngắn dứt khoát để gọi từng hàng, từng toán; một tiếng dài chốt lại để đọc tên mười hai vị tướng và kiểm quân số.
Hồi ba, lệnh quỳ và thu quân: hai tiếng dài. Hai tiếng dài nối nhau, tiếng sau nặng hơn tiếng trước, là lệnh cho cả đoàn quân quỳ xuống nhận sắc, và sau đó là thu quân về hòm khi đọc kèm lệnh thu binh.
Văn đặt còi lên môi và thổi hồi đầu tiên.
Tiếng còi trầm vang lên giữa rừng sáng mùa đông, luồn qua những thân cây trụi lá, dội vào vách đá bên kia suối rồi quay lại. Một đàn chim rừng giật mình bay tán loạn lên khỏi tán cây, kêu nháo nhác, vòng một vòng trên đầu anh rồi bay sâu vào rừng. Ngoài đàn chim ấy ra, không có hiện tượng gì khác. Không gió lạnh bất thường, không sương dồn, không tiếng chân. Anh ghi vào sổ một dòng: luyện nhịp, không điểm danh, không máu, không ấn, không phải nơi quy phục; chim bay, hết.
Rồi anh thổi lại. Và lại. Và lại.
Anh thổi hồi một cho tới khi tiếng dài của anh kéo được một hơi liền mạch không run ở cuối. Anh thổi hồi hai cho tới khi ba tiếng ngắn của anh đều nhau như ba nhịp trống và tiếng dài chốt lại không bị vội. Khó nhất là hồi ba: hai tiếng dài phải khác hẳn hồi một, phải có cái nặng của một mệnh lệnh chứ không phải một tiếng gọi. Và anh thổi đi thổi lại hồi ấy nhiều nhất, tới khi hai tai anh phân biệt được rõ ràng sự khác nhau giữa gọi quân về và ra lệnh cho quân quỳ xuống.
Thổi được chừng một giờ, anh dừng lại làm một việc mà chỉ người đã quen với công tác hiện trường mới nghĩ tới: anh ghi nhịp ba hồi ra giấy bằng ký hiệu riêng của mình. Phòng khi đêm ba mươi, đứng trước mặt nước và sức ép của cả một đoàn quân, đầu óc anh trống rỗng đi một nhịp nào đó. Anh vẽ một vạch dài cho tiếng dài, ba chấm đậm và một vạch dài cho hồi điểm danh, hai vạch dài song song cho hồi lệnh quỳ. Dưới mỗi ký hiệu, anh ghi chú bằng chữ nhỏ: gọi, đếm, quỳ. Anh ghi cả thứ tự các việc phải làm xen giữa các hồi còi: nhỏ máu lên thân còi trước hồi một. Đọc tên mười hai tướng và đóng ấn lên từng lá bùa lệnh trong hồi hai; vung kiếm đồng chém bát gạo rang khi đọc lệnh thu binh sau hồi ba. Một tờ giấy ghi việc, gấp tư, bỏ vào túi áo ngực. Anh biết đêm ấy sẽ không có ánh sáng đủ để đọc giấy, nhưng việc ghi ra giấy buộc cái đầu phải thuộc trình tự trước. Giống như trước mỗi chuyến đi rừng dài ngày anh đều lập một danh mục kiểm tra, không phải để mang ra rừng mà đọc, mà để chắc chắn mình không quên một thứ gì khi còn ở nhà.
Anh cũng tập đọc tên mười hai vị tướng cho khớp với hơi của hồi hai. Đọc tên người chết không giống đọc một danh sách trong cuộc họp. Anh tập đọc chậm, mỗi tên một nhịp thở, bắt đầu từ Nông Văn Ký, tướng đi đầu, rồi Hoàng Văn Thung, Lầu Văn Pìn, Triệu Văn Ỏn, đi hết một lượt mười hai người cho tới Triệu Văn Cằm ở cuối hàng. Lần đầu anh đọc vấp hai chỗ. Lần thứ hai, một chỗ. Tới lần thứ ba, mười hai cái tên đi qua miệng anh trơn tru như một danh sách đồng đội trong một buổi điểm danh sáng của trạm kiểm lâm, và anh chợt thấy cay mắt một cách vô lý giữa khu rừng trưa mùa đông. Vì anh nhận ra những người này, theo một nghĩa nào đó, sắp trở thành đồng đội của chính anh, thứ đồng đội mà anh sẽ phải gọi tên và chịu trách nhiệm suốt phần đời còn lại.
Giữa những lần thổi, anh ngồi xuống tảng đá bên bờ suối, nhớ lại ba mùa hè năm xưa.
Mùa hè đầu tiên, anh mười tuổi, cha dạy anh cách đặt môi lên miệng còi, cách lấy hơi từ bụng chứ không từ ngực. Mùa hè thứ hai, cha dạy anh hồi gọi quân và bắt anh thổi cho tới khi tiếng còi không còn lạc sang tiếng hét của một đứa trẻ. Mùa hè thứ ba, cha dạy anh hồi điểm danh, đọc cho anh nghe tên mười hai vị tướng, và nói một câu mà mãi tới hôm qua, khi tự tay chép lại mười hai cái tên ấy từ sách cổ. Anh mới hiểu hết: điểm danh không phải đếm người, điểm danh là gọi tên từng người đã chết mà vẫn còn đứng trong hàng, để họ biết mình chưa bị quên. Rồi anh đi học xa, rồi vào ngành kiểm lâm, rồi ba mùa hè ấy chìm xuống dưới mười mấy năm công tác, dưới những chuyến đi rừng đo đất. Những biên bản và những con số, cho tới khi tiếng còi lạ trên đồi nghĩa địa đêm hai mươi tư kéo tất cả trở lại trong một đêm.
Buổi trưa, Hường mang cơm vào rừng cho anh. Cô ngồi xem anh thổi một lượt đủ ba hồi, nghe xong thì nói:
- Em nghe giống cha thổi rồi đấy. Hồi nhỏ em đứng ở sân nghe cha thổi đàn tràng ở gian giữa, cũng trầm như thế này.
- Giống tiếng thôi. - Văn nói, lau thân còi bằng chiếc khăn mềm. - Cha thổi là có lệnh trong đó. Anh thổi ở đây chỉ là tập nhịp. Không máu, không ấn, không đúng nơi, thổi hay đến mấy cũng chỉ làm chim bay.
- Thế đêm ba mươi thì khác gì?
- Đêm ba mươi khác ở ba thứ ấy. - Anh nói. - Và khác ở chỗ đêm ấy, thổi xong là phải chịu trách nhiệm với cái mình vừa gọi về.
Chiều xuống, anh thổi lượt cuối cùng trong ánh sáng yếu của rừng mùa đông. Lần này anh thổi đủ trình tự một lần điểm danh hoàn chỉnh, trừ máu và ấn: hồi một, một tiếng dài gọi quân. Hồi hai, ba ngắn một dài, và anh đọc thầm trong đầu tên mười hai vị tướng theo đúng sổ; hồi ba, hai tiếng dài lệnh quỳ. Tiếng còi tan vào rừng, chim bay lên một lần nữa, suối vẫn chảy, rừng vẫn yên. Anh ghi vào sổ dòng cuối của ngày tập: nhịp đã ổn định, thuộc trình tự, ngày mai chuẩn bị bùa lệnh, hòm và đồ lễ cùng trưởng bản, tối mai tuyệt đối không thử điểm danh thật ngoài bờ thác.
Anh ghi dòng ấy bằng chữ đậm, gạch chân hai lần liền.
Anh làm thế vì anh biết rõ cám dỗ của ngày mai là gì. Khi mọi thứ đã sẵn sàng trong tay, con người ta rất dễ muốn thử trước một lần cho chắc. Anh đã làm nghề kiểm lâm đủ lâu để biết rằng những tai nạn lớn nhất thường không đến từ việc không chuẩn bị, mà đến từ một lần thử không có trong kế hoạch.
Tối hôm ấy, Văn trở về nhà sàn, ăn cơm với Hường trong gian bếp ấm. Cơm nước xong, hai anh em ra hiên ngồi một lúc, nghe tiếng thác và nghe bản lên đèn. Đêm ấy bản vẫn chưa có chuyện gì, cửa sổ chưa bị đập, gia súc trong chuồng vẫn yên. Nhưng Văn nghe thấy một điều khác, một điều mà anh tin không phải do mình tưởng tượng, vì Hường ngồi bên cạnh cũng ngẩng đầu lên cùng một lúc với anh.
Tiếng chân quanh bản đêm nay dày hơn hẳn mọi đêm trước.
Không phải tiếng chân đi qua như những đêm binh đói lang thang. Đây là tiếng chân tụ lại, đứng lại, ở nhiều hướng quanh bản, xa mà rõ, như một đoàn quân đang lặng lẽ dồn quân về gần một ngôi nhà, chờ một điều nào đó mà chúng đã bắt đầu ngửi thấy. Sương quanh hướng thác cũng dày hơn, và cái lạnh trong không khí không còn là cái lạnh lang thang nữa, mà là cái lạnh của một sự chờ đợi có hướng.
Văn đứng ở hiên nhà, tay nắm lấy lan can gỗ lạnh buốt, nhìn về hướng thác chìm trong tối và sương. Anh hiểu, không cần ai nói, rằng lần thử thật sự không thể lùi được nữa. Suốt nửa tháng qua đoàn binh đi tìm chủ của mình một cách mù quáng. Từ hôm nay, sau khi tiếng còi quen thuộc vang lên trong rừng sau ngôi nhà này dù chỉ là tiếng tập, chúng đã biết còi đang ở trong tay ai. Chúng đang chờ đúng người ấy, ở đúng ngôi nhà ấy. Và một đoàn quân đã biết chủ của mình ở đâu thì không còn kiên nhẫn được lâu nữa.
---