ÂM BINH BÊN THÁC BẢN GIỐC - Chương 30: Lời dặn cuối của cha
Chiều ngày hai mươi chín tháng mười hai, bà Miên được trạm y tế xã cho về nhà theo dõi. Bác sĩ nói huyết áp của bà đã ổn định, cơn nguy hiểm nhất đã qua,…
Nội dung chương
Chiều ngày hai mươi chín tháng mười hai, bà Miên được trạm y tế xã cho về nhà theo dõi.
Bác sĩ nói huyết áp của bà đã ổn định, cơn nguy hiểm nhất đã qua, ở nhà có người chăm sóc thường xuyên thì tốt cho tinh thần của bà hơn nằm lại trạm. Với điều kiện phải uống thuốc đúng giờ, không được xúc động mạnh, và ngày mai, ba mươi tháng mười hai, phải lên trạm tái khám lại một lần nữa. Bà nghe bác sĩ dặn mà chỉ gật đầu. Điều bà nghĩ trong đầu lúc ấy không phải thuốc hay tái khám. Điều bà nghĩ là đêm mai con trai bà sẽ một mình ra bờ thác, và bà muốn đêm nay được nằm trong buồng của mình, trong ngôi nhà của mình, để nói với nó một điều cuối cùng trước khi nó đi.
Điều ấy bà đã giữ rất lâu. Lâu hơn cả câu dặn về chiếc rương.
Buổi tối, nhà ăn cơm sớm. Hường nấu cháo và mấy món thanh đạm theo lời bác sĩ. Văn ngồi bên mâm, ăn ít, nói ít, mắt thỉnh thoảng lại nhìn ra gian giữa nơi bộ đồ lễ cho đêm mai đã xếp sẵn. Bà nằm trong buồng, nghe tiếng bát đũa khẽ khàng của hai con, nghe tiếng thác xa như mọi đêm, và chờ. Bà biết đêm nay mình phải nói. Không phải vì bà yếu, bà cảm thấy mình đang khỏe lại từng ngày. Mà vì có những lời chỉ nói được vào đúng đêm trước ngày việc lớn, nói sớm hơn thì con chưa đủ sức nghe, nói muộn hơn thì không còn kịp nữa.
Khoảng giữa đêm, cả nhà bỗng giật mình vì tiếng còi ngoài sân.
Bà nằm trong buồng, tim thót lại, nghe tiếng còi trầm của chồng mình vang lên giữa đêm, hồi một dài, rồi hồi hai ba ngắn một dài. Bà nghe tiếng gió lạnh cuộn quanh nhà, tiếng chân rầm rập nổi lên từ nhiều hướng, tiếng cửa sổ bị đập, và bà hiểu ngay con trai bà đang làm gì ngoài sân. Nó đang thử. Nó đang làm điều mà cha nó cả đời không bao giờ làm: thử một lần điểm danh không có trong lệ.
Bà muốn ngồi dậy gọi nó dừng lại, nhưng người bà còn yếu, và sâu trong lòng bà cũng hiểu vì sao nó phải thử. Nó không phải cha nó. Nó là một đứa con trai mới cầm sách nghề được mấy ngày, ngày mai phải đứng một mình trước cả một đoàn quân. Nó sợ, và nó muốn biết trước nỗi sợ ấy có hình thù thế nào. Bà nằm yên, tay nắm chặt mép chăn, lắng nghe, và lặng lẽ khấn trong lòng với tổ sư các đời của nhà này. Xin giữ cho con trai bà biết dừng lại đúng lúc, như nó đã từng biết dừng lại đúng lúc trong bao nhiêu việc khó của đời nó.
Rồi tiếng còi dừng lại giữa chừng. Không có hồi ba.
Bà thở ra một hơi rất dài trong bóng tối của gian buồng. Tiếng chân rút dần về hướng thác. Cửa sổ thôi bị đập. Ngôi nhà yên lại. Bà biết con trai bà đã dừng đúng lời dặn của thầy Slấn, đã không cố thổi nốt hồi lệnh quỳ cho một đoàn quân chưa thành đội hình. Nó sai một việc, nhưng nó đã đúng ở việc quan trọng nhất. Và bà biết, sau lần thử thất bại nửa chừng này, nó sẽ cần nghe điều cuối cùng mà cha nó dặn, không phải từ sách, không phải từ thầy Slấn, mà từ chính miệng của mẹ nó, người đã nghe câu dặn ấy từ chính miệng chồng mình.
Một lúc sau, bà gọi Hường vào, bảo con gái đỡ bà ngồi dậy, rồi bảo gọi anh trai vào buồng.
Văn bước vào, áo còn vương hơi lạnh ngoài sân, tay vẫn cầm chiếc khăn lau còi. Nó ngồi xuống mép giường của mẹ, cúi đầu, nói trước:
- Con xin lỗi mẹ. Con vừa làm điều dại ngoài sân. Bác Pảo dặn rồi, thầy Slấn dặn rồi, con vẫn thử.
- Mẹ nghe hết rồi. - Bà nói, giọng yếu mà rõ. - Con thử không máu nên chúng nó về mà không quỳ, phải không?
Văn gật đầu.
- Vậy thì nghe mẹ nói điều này, điều cuối cùng cha con dặn riêng mẹ mà mẹ chưa nói hết với con. - Bà nắm lấy tay con trai, bàn tay đã ấm hơn đêm nằm trạm. - Cha con nói, lễ điểm danh nhận chủ phải làm ở bờ thác, đúng nơi ông quy phục đoàn binh năm một nghìn chín trăm tám mươi sáu. Không làm ở sân nhà, không làm ở nghĩa địa, không làm ở đâu khác được. Vì quân kỷ của chúng nó lập ở mặt nước ấy, sổ sách của chúng nó mở ở mặt nước ấy, thì chủ mới cũng phải nhận ở mặt nước ấy.
Bà ngừng một nhịp để thở, rồi nói tiếp, chậm và chắc từng chữ:
- Và máu phải là máu của người nối dõi tự nguyện nhỏ xuống. Không ai nhỏ thay được. Không ai ép được. Cha con nói, đoàn binh nó tinh lắm, nó phân biệt được giọt máu của người tự nguyện gánh chúng nó với giọt máu của người bị đẩy ra đứng chỗ. Mai con ra bờ thác, con nhỏ máu xuống thân còi là nhỏ bằng cái lòng tự nguyện của chính con, thì chúng nó mới quỳ. Còn nếu trong lòng con còn một chút bị ép buộc nào, thì thà quay về, đừng thổi.
Văn ngồi lặng, tay nó trong tay bà khẽ siết lại.
- Cha con còn nói một câu nữa. - Bà nhìn con trai, mắt bà trong ánh đèn dầu của gian buồng sáng lên một vẻ rất yên. - Ông nói ông tin con sẽ làm được, dù con có tin hay không. Ông nói thằng Văn nhà này ngoài miệng thì cãi nghề của cha, nhưng trong bụng nó là đứa giữ sổ sách cẩn thận nhất nhà, mà nghề này, giữ được sổ sách và giữ được lời hứa với người chết là đã đi được nửa đường rồi. Nửa đường còn lại, để đêm mai nó tự đi.
Bà nói xong, cơn mệt của một người vừa ốm dậy kéo tới. Nhưng trước khi nằm xuống, bà dặn con trai một việc cuối cùng, việc của một người mẹ và cũng là việc của lệ nhà này:
- Mai, trước khi ra bờ thác, con phải lên đồi thắp hương trên mộ cha con trước đã. Đi đâu cũng phải chào cha một tiếng. Ông nằm ở đó nhìn xuống thác, con thắp nén hương rồi hãy xuống bờ nước làm việc của mình.
- Con nhớ rồi, mẹ. - Văn nói. - Sáng mai con lên mộ cha trước, rồi chiều mới chuẩn bị ra bờ thác.
Hường đứng ở cửa buồng từ lúc nào, nói khẽ vào rằng sáng mai cô sẽ đưa mẹ lên trạm tái khám theo hẹn của bác sĩ, đi sớm về sớm, để buổi chiều cả nhà còn chuẩn bị cho đêm ở bờ thác. Bà gật đầu, bảo hai con cứ theo lịch ấy mà làm: mẹ đi tái khám, anh lên mộ cha, việc nào cũng là việc phải làm trước khi đêm mai xuống. Bà nói, một ngôi nhà muốn qua được một đêm lớn thì ban ngày của nó phải được xếp đặt cho yên ổn từng việc nhỏ như thế. Thuốc của bà Hường đã chia sẵn vào hộp theo từng bữa. Đường lên trạm có tổ trực đưa đi. Đường lên mộ cha có một mình Văn đi, thắp hương, nói với cha nó một câu như người con trai vẫn nói với cha mình. Không cần khấn dài, chỉ cần cho ông biết tối mai con trai ông sẽ đứng ở bờ thác, đúng chỗ ông đã đứng bốn mươi năm trước.
Nói tới đó, bà bỗng nhớ lại buổi sáng của bốn mươi năm về trước, buổi sáng sau đêm thứ ba của lễ quy phục, khi chồng bà từ bờ thác trở về nhà. Áo ướt sương, bước lên thềm và nói với bà một câu duy nhất trước khi ngã ra ngủ suốt một ngày: xong rồi, từ nay bản mình có người giữ cửa thác rồi. Bà đã giữ câu nói ấy bốn mươi năm không kể lại cho ai. Đêm nay bà cũng không kể lại cho con trai, vì bà muốn sáng ngày kia, sau đêm điểm danh, chính miệng con trai bà sẽ nói một câu như thế khi nó bước lên thềm nhà này. Có những câu nói trong một gia đình phải đợi đúng người, đúng đời, mới được nói lại lần thứ hai.
Bà Miên gật đầu, nằm xuống, để Hường kéo chăn lên tận cằm cho mình. Hơi thở của bà đều dần, đều hơn hẳn những ngày còn nằm ở trạm y tế, thứ hơi thở của một người vừa trút xong điều cuối cùng mình phải giữ trong một cuộc bàn giao dài suốt từ ngày chồng mất. Bà đã trao rương cho con trai trong đêm binh vào nhà. Bà đã trao cuốn sổ điểm danh qua những lời kể. Và đêm nay, bà trao nốt câu dặn cuối cùng của chồng: nơi điểm danh, giọt máu tự nguyện, và một niềm tin không điều kiện vào đứa con trai tưởng như xa nghề nhất nhà.
Trước khi thiếp đi hẳn, bà còn nghe thấy ngoài sân tiếng chân rất xa ở hướng thác, thưa và đều, không còn vẻ quấy phá như những đêm trước. Nghe như thể đoàn binh cũng biết đêm nay là đêm cuối cùng chúng phải chờ trong đói, và chúng đang nằm yên ở chỗ của mình dưới chân thác. Dành sức cho đêm mai, đêm mà hoặc chúng sẽ có chủ mới, hoặc chúng sẽ bắt đầu trượt dần về phía cái hạn bốn mươi chín ngày không ai muốn nghĩ tới. Bà nghe tiếng chân ấy mà lòng lại yên một cách lạ. Bà đã làm hết phần của một người vợ và một người mẹ trong cuộc bàn giao này. Phần còn lại, từ sáng mai, thuộc về con trai bà và người chồng đã khuất của bà, hai người đàn ông của hai đời thầy sẽ gặp nhau ở một nén hương trên đồi, rồi ở một bờ thác trong đêm.
Trong buồng tối dần khi Hường vặn nhỏ ngọn đèn dầu rồi ra ngoài. Văn vẫn ngồi lại bên giường mẹ thêm một lúc lâu, nhìn mẹ ngủ yên, nghe hơi thở đều đặn của bà. Đêm đã sâu hẳn. Những gì cha anh để lại đều đã lần lượt về tới tay người nối dõi: một đoàn quân, một cuốn sách mục một nửa, một bộ áo thầy may sẵn. Và sau cùng là câu dặn cuối cùng vừa đi qua miệng của mẹ anh, tới tai anh vào đúng đêm trước ngày quyết định.
Văn ngồi bên giường mẹ, trong gian buồng tối và ấm, lần đầu tiên từ ngày cha mất, anh gọi khẽ hai tiếng vào khoảng tối:
- Cha ơi.
---