ÂM BINH BÊN THÁC BẢN GIỐC - Chương 32: Thắp hương trên mộ cha
Buổi chiều cuối cùng trước đêm điểm danh, Văn ngồi một mình trong gian giữa nhà sàn, trải tờ giấy trắng lên mặt bàn gỗ và viết lại toàn bộ trình tự nghi…
Nội dung chương
Buổi chiều cuối cùng trước đêm điểm danh, Văn ngồi một mình trong gian giữa nhà sàn, trải tờ giấy trắng lên mặt bàn gỗ và viết lại toàn bộ trình tự nghi thức bằng chữ quốc ngữ.
Anh viết chậm, từng dòng một, như cách anh vẫn ghi biên bản kiểm lâm suốt mười năm qua. Dòng đầu là giờ. Hai mươi ba giờ ba mươi, có mặt ở đàn lễ bờ thác, một mình. Dòng thứ hai là thắp hương, khấn tổ sư, khấn cha. Dòng thứ ba là việc mà tay anh dừng lại lâu nhất mới viết xuống được: dùng dao nhỏ rạch đầu ngón tay, nhỏ máu lên thân còi, để máu thấm vào đường khắc.
Dưới đó là ba hồi còi. Hồi một, một tiếng dài, gọi quân. Hồi hai, ba tiếng ngắn một tiếng dài, điểm danh, đọc tên mười hai tướng theo đúng thứ tự trong sổ, đóng ấn gỗ lên từng lá bùa lệnh. Hồi ba, hai tiếng dài, lệnh quỳ, rồi vung kiếm đồng chém bát gạo rang, đọc lệnh thu binh, đợi binh vào hết hòm mới đóng dấu ấn lên nắp hòm và cài then.
Anh viết thêm một dòng riêng ở cuối trang, gạch chân hai lần: nếu toán cuối chao đảo, dừng hẳn một nhịp, không thổi nối, thổi lại trọn nhịp điểm danh cho phần còn lại. Đó là lời thầy Slấn dặn đi dặn lại, và cũng là điều cha anh đã ghi trong sách bằng một câu ngắn ở mép trang, nét chữ đã nhòe vì ẩm. Dừng lại thì còn giữ được quân. Cố nối mới vỡ hàng.
Viết xong, Văn đọc thuộc lòng từ đầu tới cuối ba lần. Lần đầu còn vấp ở thứ tự mấy vị tướng ở giữa sổ. Lần thứ hai anh đọc chậm hơn, tay gõ nhẹ lên mặt bàn theo nhịp còi tưởng tượng. Lần thứ ba anh nhắm mắt đọc, thấy mọi thứ vào đúng chỗ của nó, như một con đường đã được dọn sẵn trong đầu, chỉ chờ đêm nay bước đi. Anh gấp tờ giấy làm tư, bỏ vào túi áo ngực, cạnh chiếc khăn trắng Hường đã chuẩn bị.
Anh còn kiểm lại từng thứ đồ sẽ mang theo, đặt hết lên bàn như kiểm quân trang trước giờ ra trận. Chiếc còi sừng trâu nằm trong túi vải riêng, thân còi mát lạnh, đường khắc âm dương nổi rõ dưới đầu ngón tay. Chiếc ấn gỗ Lôi Đình gói trong vải đỏ, nặng hơn vẻ ngoài của nó nhiều. Con dao nhỏ Hường mài sẵn, lưỡi mỏng và bén, chuôi quấn chỉ cho khỏi trơn tay. Chiếc đèn pin đã sạc đầy, anh bấm thử một lần rồi tắt ngay. Thanh kiếm đồng và bát gạo rang thì đã ở ngoài đàn lễ từ buổi trưa, không cần mang theo nữa. Mười hai lá bùa lệnh xếp theo thứ tự tên tướng, anh đếm lại hai lần, lá nào cũng đánh dấu số ở góc sau bằng bút chì, phòng khi sương đêm làm đầu óc lẫn lộn thì vẫn không đọc sai thứ tự.
Anh tự nhủ đêm nay không có chỗ cho một sai sót nào vì hứng chí. Mọi việc đều phải đi theo tờ giấy anh vừa viết, theo sách của cha, theo lời thầy Slấn. Người đứng lễ có thể sợ, có thể lạnh, có thể run tay, nhưng trình tự thì không được run theo. Nghĩ tới đó, anh thấy lòng mình lặng xuống một cách lạ lùng, như mặt nước trước cơn gió lớn thường phẳng đi một lúc.
Ở gian trong, tiếng đồng hồ treo tường tích tắc rõ hơn mọi ngày. Anh đếm thầm theo tiếng đồng hồ cho tới khi nhận ra mình đang đếm như đếm nhịp chờ. Còn hơn tám tiếng nữa mới tới nửa đêm. Tám tiếng ấy, anh biết, sẽ dài hơn cả mười tám ngày vừa qua cộng lại, nếu anh chỉ ngồi trong nhà mà chờ. Vì vậy anh quyết định làm hết những việc của buổi chiều theo đúng thứ tự đã định: thăm mẹ trước, thắp hương cho cha sau, về nhà ăn một bữa cơm tối đàng hoàng với em gái, rồi mới ra thác.
Xong việc giấy tờ, anh xuống sân, lấy xe máy chạy lên trạm y tế xã.
Bà Miên đã về nhà theo dõi từ chiều hai mươi chín, hôm nay quay lại trạm tái khám theo hẹn. Bà ngồi chờ ở phòng khám, áo ấm mặc kín cổ, tay ôm chiếc túi vải đựng sổ khám và mấy viên thuốc. Trông bà gầy đi nhiều sau những ngày nằm trạm, nhưng mắt đã tỉnh, giọng nói rõ tiếng. Thấy con trai vào, bà hỏi ngay việc đàn lễ ngoài thác trước cả khi hỏi anh đã ăn gì chưa.
- Hòm ra tới nơi rồi hả con?
- Ra từ trưa rồi mẹ. Thầy Slấn xem qua một lượt, chiều tối thầy xem lại lần cuối.
Bác sĩ trực đo huyết áp, nghe tim phổi, xem lại kết quả xét nghiệm máu buổi sáng. Mọi chỉ số đều ổn. Vết xuất huyết đêm hai mươi lăm chỉ xảy ra đúng một lần, từ đó tới nay không tái lại, huyết áp đã về mức kiểm soát được. Bác sĩ ghi vào sổ khám dòng chữ mà Văn đọc đi đọc lại hai lần cho chắc: tình trạng ổn định, cho về nhà theo dõi tiếp, chính thức xuất viện từ ngày mồng một tháng Giêng, tái khám sau một tuần nếu không có gì bất thường.
Bác sĩ dặn thêm rằng đêm nay bà phải ngủ sớm, không được xúc động mạnh, không được ra chỗ gió lạnh, và người nhà phải để ý xem bà có chóng mặt hay khó thở gì không thì báo ngay cho trạm. Văn ghi hết những lời dặn ấy vào cuốn sổ tay của mình, ngay dưới dòng ngày hai mươi chín tháng Giêng mà anh đã khoanh tròn từ hôm đọc sách. Anh ghi cẩn thận như vậy không phải vì anh hay quên, mà vì anh muốn sau đêm nay, khi mọi việc đã yên. Anh vẫn nhớ rõ mẹ đã đi qua những ngày này thế nào, để sau này không ai trong nhà nói lại chuyện cũ một cách nhẹ tênh được.
Bà Miên nghe xong, thở ra một hơi dài, rồi nắm tay con trai.
- Thế là mẹ được về hẳn rồi. Mai kia mẹ ở nhà chờ con làm lễ xong.
- Đêm nay mẹ ở nhà sàn lớn giữa bản với mọi người, mẹ nhớ chưa? Hường đã dặn các chị ở đó trông mẹ. Mẹ không được về nhà mình đêm nay.
- Mẹ nhớ. Mẹ có đi đâu được mà con lo. Mẹ chỉ lo con đứng một mình ngoài thác lạnh.
Văn đỡ mẹ ra xe, chở bà về nhà sàn lớn giữa bản nơi mấy gia đình đã dọn sẵn chỗ nằm cho người già. Hường đang ở đó sắp xếp chăn màn, thấy mẹ về thì chạy ra đỡ. Bà Miên ngồi xuống bậc thang nghỉ một lúc, nhìn hai con một lượt, rồi nói chậm rãi rằng bà muốn Văn chiều nay lên thắp hương trên mộ cha trước khi trời tối hẳn. Bà đã dặn từ đêm hai mươi chín, và bà nhắc lại lần nữa, vì có những việc phải làm trước khi mặt trời lặn, không để dồn vào giờ lễ được.
Văn về nhà lấy bó hương, bật lửa và một chai nước nhỏ, rồi một mình đi lên đồi nghĩa địa.
Con đường mòn lên đồi đi qua rặng tre và mấy thửa ruộng bậc thang đã gặt xong, gốc rạ khô trắng sương. Càng lên cao, tiếng thác càng rõ, và gió càng lạnh. Nghĩa địa bản nằm trên sườn đồi nhìn xuống thác, các ngôi mộ xếp theo triền dốc, mộ nào cũng hướng mặt ra phía sông như người sống trong bản vẫn hướng cửa nhà ra phía nước. Mộ của cha anh nằm ở hàng trên, đất còn mới, vòng hoa giấy đã phai màu sau hơn nửa tháng mưa sương. Tấm bia nhỏ ghi tên cha, năm sinh, năm mất, và dòng chữ Thầy Tào đời thứ chín do chính tay trưởng bản cho người khắc.
Văn quỳ xuống trước mộ, cắm ba nén hương vào bát cát còn ướt. Anh châm lửa mấy lần mới cháy, vì gió trên đồi thổi mạnh, hơi nước từ thác bay lên làm que hương ẩm. Hương cháy lên, khói bị gió quật ngang, tạt vào mặt anh cay xè.
Anh ngồi bệt xuống nền đất lạnh bên mộ cha và nói một mình. Ban đầu anh không biết bắt đầu từ đâu. Suốt mười tám ngày qua, anh đã nói với mẹ, với em, với thầy Slấn, với trưởng bản đủ mọi việc cần nói, nhưng chưa một lần anh nói thẳng với cha, dù chỉ là nói vào khoảng không trước nấm đất này.
- Cha, con là Văn đây.
Anh nói rằng con xin lỗi. Xin lỗi vì ba mùa hè cha dạy thổi còi, con học cho qua rồi bỏ, đi học xa, đi làm xa, mỗi năm về bản ít ngày rồi lại đi, và mỗi lần cha nhắc tới nghề thầy, con đều gạt sang chuyện khác. Con cứ nghĩ nghề của cha là việc của đời cha, còn đời con là biên bản, là rừng, là những con số đo được. Con đã nghĩ nếu con không tin thì những thứ ấy không chạm được vào con. Cho tới đêm mẹ thổ huyết trên sàn nhà mình, con mới hiểu không tin không có nghĩa là không phải gánh.
Anh nói rằng đêm nay con sẽ ra bờ thác, đúng chỗ cha quy phục đoàn binh năm tám mươi sáu. Con đã đọc hết sách của cha, phần nào mục nát thì thầy Slấn đã đọc lại cho con nghe. Con thuộc trình tự rồi. Con không dám hứa con không sợ. Đứng trước ba ngàn hai trăm vong hồn mà nói không sợ thì là nói dối cha. Nhưng con hứa con sẽ làm cho xong việc cha để dở. Cha định truyền ngôi cho con vào rằm tháng Chạp mà không kịp. Vậy đêm nay con nhận việc trước, lễ Cấp sắc con làm sau, làm cho đàng hoàng trước mặt họ tộc và dân bản, để đoàn binh có chủ thật sự, không phải chủ mượn trong một đêm.
Gió trên đồi thổi mạnh hơn. Tiếng thác dưới chân đồi vọng lên đều đều, như một hơi thở rất dài của núi. Văn ngồi im một lúc lâu, nghe hết những âm thanh ấy, rồi nói thêm một câu cuối cùng, nhỏ đến mức chỉ mình anh nghe rõ.
- Cha giữ bản này bốn mươi năm. Từ đêm nay, để con giữ tiếp.
Anh đứng dậy, phủi đất trên ống quần, và nhìn xuống ba nén hương trên mộ cha lần cuối trước khi xuống đồi. Gió thác vừa thổi qua một đợt mạnh. Hai nén hương hai bên tắt ngấm, đầu hương còn đỏ một đốm rồi lịm hẳn trong sương. Chỉ nén hương ở giữa vẫn cháy, cháy đều và chậm, lửa đi hết thân hương xuống tận chân, tro cong lại rồi rơi xuống bát cát. Văn đứng nhìn cho tới khi nén hương cuối cùng cháy hết mới quay người đi xuống, bước chân nhẹ hơn lúc lên.
---