ÂM BINH BÊN THÁC BẢN GIỐC - Chương 36: Tiếng còi xuyên bản
Đêm ba mươi, Hường không ngủ. Cô ở trong nhà sàn lớn giữa bản cùng với gần ba mươi người, phần lớn là người già và trẻ con của những nhà lẻ ở đầu bản và…
Nội dung chương
Đêm ba mươi, Hường không ngủ.
Cô ở trong nhà sàn lớn giữa bản cùng với gần ba mươi người, phần lớn là người già và trẻ con của những nhà lẻ ở đầu bản và cuối bản. Mẹ cô nằm ở gian trong, trên chiếc đệm dày nhất mà các chị trong bản đã trải sẵn, đầu gối lên chiếc gối cao, hơi thở đều nhưng nông, thỉnh thoảng lại mở mắt nhìn lên xà nhà như lắng nghe một điều gì ở rất xa. Hường ngồi bên cạnh mẹ, tay cầm chiếc quạt giấy phe phẩy chậm, dù trời đêm lạnh tới mức không ai trong nhà cần tới quạt. Cô quạt chỉ để tay mình có việc mà làm, để đầu óc khỏi chạy ra bờ thác theo anh trai.
Trong nhà sàn lớn, không ai nói chuyện to. Mấy ông già ngồi xếp bằng quanh bếp lửa ở gian giữa, lửa để nhỏ, chỉ đủ giữ ấm và đủ sáng để nhìn thấy mặt nhau. Các bà ôm trẻ con trong lòng, đứa nào ngủ được thì ngủ, đứa nào thức thì mở mắt nhìn lên trần nhà tối. Mọi người đều biết giờ này anh trai cô đang đứng một mình ở bờ thác, và mọi người đều giữ đúng lời dặn đã nhắc đi nhắc lại từ buổi trưa: đóng kín cửa. Không ra ngoài, không mở cửa sổ nhìn về phía thác, dù có nghe thấy bất cứ tiếng gì.
Hường đã đi từng nhà từ lúc chập tối để nhắc lại lời dặn ấy lần cuối, trước khi tiếng kẻng đóng cửa vang lên. Cô nhớ rõ từng khuôn mặt nghe cô dặn. Có nhà lo lắng hỏi cô rằng nếu binh không nghe lời anh trai cô thì sao, cả bản có phải chạy lên rừng trong đêm không. Cô trả lời như lời thầy Slấn đã dặn cô nói: nếu có chuyện gì thật, trưởng bản sẽ đánh kẻng theo hiệu khác, còn chưa nghe kẻng khác thì cứ ở yên trong nhà, chạy ra đường trong đêm sương mới là việc nguy hiểm nhất. Có nhà lại dúi vào tay cô gói xôi, quả trứng, bảo cô mang ra thác cho anh trai cô ăn lấy sức. Cô cảm ơn rồi để lại, vì từ giờ lễ trở đi, không ai được ra bờ thác nữa, kể cả để đưa một gói xôi. Sự thương nhau trong đêm nay phải thể hiện bằng cách ngồi yên.
Cô cũng nhớ lúc cô chốt cửa nhà mình lần cuối trước khi sang nhà sàn lớn. Gian giữa trống, bàn thờ tổ sư chỉ còn một nén hương tàn, chiếc hòm đã đi khỏi chỗ của nó để lại một khoảng sàn gỗ sáng màu hơn xung quanh vì bốn mươi năm không có ánh sáng lọt tới. Nhìn khoảng sàn trống ấy, cô bỗng thấy nhà mình như thiếu mất một người. Cô khóa cửa, tra chìa vào túi áo, và tự nhủ sáng mai, khi hòm được khiêng về đặt lại đúng khoảng sàn ấy, nhà họ Triệu mới thật sự qua được đêm dài nhất của nó.
Vào khoảng nửa đêm, tiếng còi đầu tiên xuyên qua tiếng thác vọng về bản.
Nó đến không ồn ào. Ban đầu Hường tưởng đó là tiếng gió đổi hướng qua rặng tre sau nhà. Rồi âm thanh ấy dài ra, trầm xuống, và rõ dần thành một tiếng gọi quân mà cô đã nghe cha mình thổi thử trong nhà ngày cô còn nhỏ, khi cha hong chiếc còi mới khắc xong bên bếp lửa. Tiếng còi đi qua những mái nhà sàn, qua những cánh cửa đóng kín, vào tận gian trong nơi mẹ cô đang nằm, làm ngọn lửa nhỏ trong bếp nghiêng hẳn sang một phía rồi đứng lại.
Cả nhà sàn lớn im phắc.
Mấy đứa trẻ đang ngủ giật mình khóc ré lên một tiếng, rồi nín bặt khi người lớn ôm chặt vào lòng và vỗ nhẹ lên lưng theo nhịp rất chậm. Một ông già ngồi bên bếp đưa tay lên ra hiệu cho mọi người ngồi yên. Dưới sàn nhà, Hường cảm thấy một cơn rung rất nhẹ đi qua, đều và xa, như có một đoàn người rất đông đang bước đều ở một nơi cách bản cả một quãng đường. Và bước chân của họ làm mặt đất rung theo qua lớp đất đá liền nhau.
- Tới rồi đấy, ông già nói khẽ. Binh lên bờ rồi.
Bà Miên mở mắt. Bà không ngồi dậy, chỉ quay đầu về phía cửa sổ đã đóng kín hướng ra thác, lắng nghe một lúc lâu rồi khép mắt lại, môi mấp máy như khấn một điều gì không thành tiếng. Hường nắm tay mẹ, thấy tay bà lạnh nhưng không run. Cô biết mẹ cô đang nghe tiếng còi của con trai mình bằng tai của một người vợ đã nghe tiếng còi của chồng suốt bốn mươi năm. Và bà nhận ra trong tiếng còi ấy có đúng nhịp của họ Triệu hay không, rõ hơn bất kỳ ai trong bản.
Hường đứng dậy, đi một vòng quanh nhà sàn lớn để trấn an mọi người, như việc trưởng bản đã giao cho cô từ chập tối. Cô đi chậm qua từng gian, dừng lại ở mỗi chỗ có trẻ con và người già. Ở gian đầu, bà cụ Lầu Thị Ón, người từng ngất đi trong đêm mười chín, nắm chặt tay cô, hỏi nhỏ rằng có phải binh lại về bản đập cửa như đêm ấy không. Hường ngồi xuống bên bà, nói rõ từng tiếng rằng đêm nay binh không về bản, binh đang ở bờ thác nghe điểm danh, tiếng còi này là tiếng gọi quân theo lệ, không phải tiếng binh đói đi tìm ăn. Bà cụ nghe xong gật đầu, tay vẫn nắm tay cô một lúc mới buông.
Ở gian giữa, mấy thanh niên trực đêm ngồi gần cửa chính, tay cầm đèn pin tắt và gậy tre, thỉnh thoảng lại nhìn nhau khi nghe tiếng rung dưới sàn mạnh lên một nhịp. Hường nhắc lại lời dặn lần nữa: dù nghe tiếng gì cũng không mở cửa ra xem. Đêm nay bản càng yên, người ở bờ thác càng dễ làm lễ. Một người mở cửa vì tò mò cũng có thể làm cả bản nhao lên, và sự nhao lên ấy sẽ dội ra tận bờ sông. Các anh gật đầu, có anh còn tự tay cài thêm thanh gỗ ngang cửa cho chắc, như để tự giữ mình khỏi cơn tò mò.
Cô cũng đi ra hiên sau, nơi nhìn sang được hướng trạm y tế xã ở đầu đường liên bản. Về sau này, mấy người trực đêm ở trạm kể lại rằng vào khoảng nửa đêm ấy, họ đang ngồi trong phòng trực thì thấy sương trước sân trạm bỗng dạt sang hai bên. Mở ra một lối trống ở giữa sân, như nhường đường cho một đoàn người vô hình đi qua, rồi từ từ khép lại như cũ. Họ kể không thêm không bớt, không ai dám nói mình nhìn thấy bóng người nào, chỉ nói sương dạt ra và khép lại, và trong mấy phút ấy, chó giữ sân của trạm nằm bẹp xuống đất, rên khẽ chứ không sủa. Hường nghe câu chuyện ấy về sau, chỉ ghi nhớ nó như một dấu vết nữa của đêm điểm danh, không suy diễn thêm.
Trong bản, sau hồi còi thứ nhất, mọi tiếng động hỗn loạn của các đêm trước đều dừng hẳn. Không có tiếng đập cửa sổ. Không có tiếng chân chạy trên nóc nhà. Không có tiếng gia súc giãy trong chuồng, vì những con còn lại đã được dồn cả vào khu chuồng chung có người trông từ buổi chiều. Chỉ còn tiếng thác xa, tiếng lửa nhỏ trong bếp, và hơi thở của gần ba mươi con người đang cùng nhau thức trong một gian nhà sàn, chờ một đêm dài đi qua.
Hường trở về ngồi bên mẹ. Bà Miên đã thiếp đi lúc nào không hay, nét mặt giãn ra, không còn nhăn lại vì đau hay vì lo như những đêm ở trạm y tế. Cô kéo chăn đắp cao lên ngực cho mẹ, rồi ngồi tựa lưng vào cột nhà, ngẩng mặt nhìn lên xà nhà tối. Cô nghĩ tới anh trai mình đang đứng trong sương ở bờ thác, nghĩ tới mười hai cái tên anh phải đọc cho đúng, nghĩ tới vết rạch trên đầu ngón tay anh và chiếc khăn trắng cô đã gấp vuông vắn để trong túi vải cho anh. Cô không cầu khấn điều gì lớn lao. Cô chỉ mong anh đọc không sai một tên nào, và mong đội hình ở bờ thác đứng yên cho tới khi anh thổi xong hồi cuối.
Có một lúc, một đứa trẻ chừng năm tuổi ở gian đầu tỉnh giấc, ngồi bật dậy hỏi mẹ nó rằng sao hôm nay nhà đông người thế, có phải bản có hội không. Mẹ nó ôm nó vào lòng, nói khẽ rằng đêm nay bản thức để chờ một việc tốt xong, như thức chờ bánh chưng chín đêm giao thừa, và nó nghe xong thì dụi mắt ngủ lại trên vai mẹ. Hường nghe câu nói ấy mà thấy lòng ấm lên. Đúng là chỉ còn hai đêm nữa là tới giao thừa. Mọi năm giờ này các nhà đã gói bánh, đã dọn bàn thờ, đã tính chuyện chúc Tết. Năm nay bản Nà Lũng đón cuối năm bằng một đêm thức trắng giữ cửa, chờ một tiếng còi ở bờ thác làm xong việc của bốn mươi năm. Cô mong, và cô tin một cách lặng lẽ, rằng khi việc đêm nay xong, bản sẽ còn kịp có một cái Tết yên, dù muộn và dù nhỏ.
Thời gian trong nhà sàn lớn trôi chậm tới mức Hường nghe rõ từng tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ cũ treo trên cột nhà. Mỗi tiếng tích tắc là một giây anh trai cô còn đang đứng ngoài sương lạnh. Cô đếm thầm mà không dám đếm to, sợ đếm sẽ làm mình sốt ruột thêm.
Cô bước ra khoảng sân trong của nhà sàn lớn, nơi không nhìn thấy cửa chính cũng không nhìn thấy hướng thác, chỉ nghe được tiếng thác và tiếng còi qua những lớp gỗ và sương. Đứng ở đó, cô đặt tay lên ngực mình, thấy tim mình đập chậm lại theo nhịp của một người đang cố giữ bình tĩnh cho cả một gian nhà.
Hường đứng giữa sân nhà sàn lớn, nghe tiếng còi thứ hai bắt đầu vang lên từ hướng thác, và biết phần khó nhất của anh trai mình đang bắt đầu.
---