ÂM BINH BÊN THÁC BẢN GIỐC - Chương 43: Thu binh lần đầu của chủ mới
Đêm mồng hai tháng Giêng, khách khứa đã về hết, nhà sàn họ Triệu trở lại với ba người và một gian thờ còn thơm mùi hương của buổi lễ ban sáng. Văn ăn cơm…
Nội dung chương
Đêm mồng hai tháng Giêng, khách khứa đã về hết, nhà sàn họ Triệu trở lại với ba người và một gian thờ còn thơm mùi hương của buổi lễ ban sáng. Văn ăn cơm tối xong, không thay chiếc áo thầy ra ngay. Anh ngồi ở gian giữa, mở sách cổ tới trang ghi nghi thức Thu Binh, đọc lại lần cuối bằng cuốn sổ chép tay của Hường đặt bên cạnh. Tối nay anh sẽ làm nghi thức Thu Binh đầy đủ đầu tiên với tư cách chủ binh hợp lệ, ngay tại sân nhà mình. Không phải lần thu phục cấp bách ở bờ thác, cũng không phải lần thử dang dở ở sân nhà đêm hai mươi chín tháng Chạp. Lần này là lần đầu tiên mọi việc đi theo đúng trình tự của một người thầy đã có sắc phong.
Mẹ anh ngồi ở mép chiếu trong nhà, nhìn con trai chuẩn bị mà không chen một lời. Hường giúp anh bày sân: một đàn lễ nhỏ ở giữa sân trước nhà sàn, hương, đèn, mâm cúng cơm, bát gạo rang, thanh kiếm đồng đặt ngang trên khay, chiếc hòm gỗ sơn son được hai thanh niên trong họ khiêng từ dưới bàn thờ ra đặt lên đàn. Khi nắp hòm còn đóng, dấu son Văn đóng ở bờ thác đêm ba mươi vẫn còn nguyên trên nắp, mép dấu đã khô, màu son đậm lại thành một vệt đỏ sẫm. Hường chạm nhẹ vào thành hòm rồi rụt tay về.
- Hôm ở bờ thác em chạm vào hòm, lạnh ngắt tới buốt tay. Hôm nay không lạnh nữa, anh ạ. Chỉ mát như gỗ để ngoài sương thôi.
Văn gật đầu. Anh cũng đã để ý điều đó từ lúc khiêng hòm. Cái lạnh của những ngày binh đói không còn bám vào gỗ nữa. Nhưng anh không vì thế mà làm tắt một bước nào. Anh kiểm lại từng vật trên đàn theo sổ: còi sừng trâu, ấn gỗ Lôi Đình, hộp son, bát gạo rang, kiếm đồng, mâm cơm cúng, mười hai lá bùa tướng mới phong sắc ban sáng xếp trong khay riêng trong nhà. Chưa cần đem ra sân vì tối nay điểm danh bằng bùa lệnh theo sổ, còn bùa tướng thì đã yên vị trên bàn thờ. Kiểm xong, anh đưa Hường và mẹ vào trong nhà, đóng cửa gian giữa lại một nửa, đúng như lệ những đêm làm lễ trong bản: người nhà ở trong, người làm lễ ở ngoài, không ai đứng xem chen vào vòng đàn.
Sương xuống mỏng. Khác hẳn đêm hai mươi chín tháng Chạp, tối nay sương chỉ là sương của một đêm đầu năm bình thường, bay là là trên mặt sân, qua ánh đèn dầu đặt trên đàn thì vàng nhạt, không xanh, không cuộn thành vệt lạ. Trong bản, vài nhà còn thức, tiếng nói chuyện vọng ra rất nhỏ rồi im. Một con chó ở cuối bản sủa hai tiếng theo tiếng bước chân người đi qua ngõ, rồi thôi. Tiếng sủa bình thường ấy làm Văn đứng yên nghe thêm một lúc. Suốt ba tuần loạn, chó trong bản không sủa như thế: chúng rên ư ử, nằm bẹp xuống đất hoặc nép vào gầm sàn. Nay chó sủa vì có người qua ngõ, sủa xong thì nằm xuống ngủ. Bản đã trở lại với những âm thanh của bản.
Trước khi vào lễ, anh đi một vòng quanh sân kiểm lại những việc đời thường nhất: cổng sân đã cài, đàn gia súc dưới gầm sàn đã buộc yên, mấy tấm ván lỏng ở chân thang đã được chèn lại từ chiều. Những việc ấy không nằm trong sách cổ, nhưng là việc của một người ở bản làm trước một đêm lễ: nhà cửa yên thì lòng người mới yên. Dưới gầm sàn, con trâu của nhà hàng xóm gửi nhờ kêu khẽ một tiếng rồi lại nằm xuống nhai lại, hơi thở đều. Không con vật nào trong bản tối nay đứng dựng tai nghe ngóng như những đêm tháng Chạp. Anh đứng ở chân thang một lúc, tự hỏi cha anh đã làm lễ này bao nhiêu lần trong bốn mươi năm, một mình ở sân nhà trong sương, không ai trong bản biết, chỉ có sổ sách ghi lại từng dòng ngắn ngủi. Từ tối nay, việc ấy đến lượt anh, và nó sẽ lặp lại tháng này qua tháng khác, năm này qua năm khác, lặng lẽ như cách cha anh đã làm.
Anh thắp hương, khấn tổ sư và khấn cha, mở đầu đàn lễ bằng lời báo việc: hôm nay người nối dõi đời thứ mười làm lễ Thu Binh đầu tiên sau Cấp sắc, điểm danh lại đoàn binh, thu quân về hòm, giữ quân kỷ đầu năm. Lời khấn không dài, nhưng đủ ý, đủ tên. Khấn xong, anh mở nắp hòm.
Mở nắp hòm, anh làm theo đúng thứ tự sách ghi: hai tay nâng nắp, đặt nắp nghiêng vào thành đàn, không để nắp chạm đất. Bên trong hòm tối và yên, lót một lớp vải điều đã cũ, mùi gỗ sơn và mùi hương trầm tích lại qua nhiều năm thoang thoảng bốc lên. Không có hơi lạnh phả vào mặt. Anh nhớ đêm ở bờ thác, khi bóng binh cuối cùng chui vào hòm, mặt gỗ lạnh tới mức tay anh tê đi lúc cài then. Tối nay gỗ chỉ mát. Sự khác nhau nhỏ ấy, anh ghi nhớ để lát nữa ghi cả vào sổ, vì đó là dấu hiệu một người giữ binh phải học cách đọc: binh yên thì hòm yên, binh đói thì hòm lạnh. Cha anh hẳn đã đọc những dấu hiệu như thế suốt bốn mươi năm mà không cần nói thành lời với ai.
Rồi anh nâng chiếc còi lên. Tối nay anh không cần nhỏ máu nữa. Máu huyết thống đã nhỏ lên thân còi ở bờ thác đêm điểm danh nhận chủ, điều kiện ấy đã đủ và đã được lễ Cấp sắc xác nhận trước tổ sư. Việc của tối nay là việc của một chủ binh hợp lệ làm theo lệ thường: gọi, điểm danh, thu. Anh thổi hồi thứ nhất, một tiếng dài gọi quân. Tiếng còi trầm đi qua sân, qua mái nhà, ra hướng sông rồi tan vào tiếng thác. Không có gió lạnh quật tới. Không có tiếng chân rầm rập hỗn loạn. Chỉ có sương trên sân khẽ động, như một lớp hơi mỏng vừa được ai thở nhẹ qua, và trong chiếc hòm mở nắp. Một sự yên tĩnh sâu hơn cả yên tĩnh thường ngày, như thể bên trong đang có rất nhiều sự hiện diện cùng nín lại để nghe lệnh.
Hồi thứ hai là hồi điểm danh, ba tiếng ngắn và một tiếng dài. Văn thổi trọn nhịp, không vấp, rồi lần lượt đọc tên mười hai vị tướng theo đúng thứ tự trong sổ. Nông Văn Ký. Hoàng Văn Thung. Lầu Văn Pìn. Triệu Văn Ỏn. Vi Văn Sâu. Lường Văn Đon. Ma Văn Khun. Bế Văn Lả. Nông Văn Chảy. Hoàng Văn Tâu. Lầu Văn Nho. Triệu Văn Cằm. Đọc tới tên nào, anh đóng dấu ấn gỗ lên lá bùa lệnh của vị tướng ấy đặt trên đàn. Mười hai lần ấn xuống, mười hai dấu son hiện lên ngay ngắn. Không một toán binh nào chao đảo. Không một tiếng đập cửa nào đáp lại từ trong bản. Mỗi cái tên đi qua đều được đáp bằng một luồng gió rất nhẹ lướt qua mặt, đều đặn như người lính gật đầu khi nghe gọi tới tên mình trong hàng, rồi đứng yên trở lại. Anh nhớ lại đêm hai mươi chín tháng Chạp cũng ở sân này: hồi hai khi ấy gọi ra tiếng chân rầm rập mà không thành đội hình, cửa sổ bị đập, một bóng tướng hiện mờ trên mái nhà mà không quỳ. Đêm nay, cũng hồi còi ấy, cũng sân nhà này, mọi thứ đi vào hàng lối của nó, vì người thổi còi đã là chủ hợp lệ và đoàn binh đã nhận chủ.
Điểm danh đủ, anh thổi hồi thứ ba, hai tiếng dài, lệnh quỳ và thu quân. Sương trên sân hạ thấp xuống, phẳng ra một lúc, rồi từ từ tan vào trong hòm theo khói hương, nhẹ tới mức nếu không đứng trong vòng đàn, người ta chỉ thấy một đêm sương mỏng bình thường. Văn bước lên trước đàn, cầm thanh kiếm đồng bằng hai tay, vung lên và chém mạnh vào bát gạo rang khi đọc lệnh thu binh theo đúng văn trong sách. Gạo rang văng ra thành một vòng trắng quanh chân bát, lưỡi kiếm dừng đúng miệng bát, không chạm đất. Lệnh đọc xong, anh đặt kiếm xuống, cầm ấn gỗ, đóng dấu son lên nắp hòm vừa khép lại. Dấu ấn tối nay anh đóng một lần, tay không run. Nét son hiện rõ trên nền sơn son của nắp hòm, ngay ngắn bên cạnh dấu cũ của đêm bờ thác.
Xong lễ, anh đứng yên trước đàn một lúc lâu. Không gió lạnh hỗn loạn. Không tiếng đập cửa. Không hơi lạnh bất thường nào còn sót lại quanh sân. Chỉ có sương mỏng, tiếng thác đều, và từ cuối bản, tiếng chó sủa lại bình thường theo một người đi khuya qua ngõ, sủa mấy tiếng rồi thôi. Anh thu dọn đàn lễ, khiêng hòm cùng Hường đặt lại chiếc hòm xuống dưới bàn thờ tổ sư, đúng vị trí cũ của nó bốn mươi năm nay. Bà Miên từ trong nhà mở cửa ra, nhìn chiếc hòm yên vị, gật đầu rồi đi vào thắp thêm một nén hương lên bàn thờ chồng.
Trong gian giữa, Văn mở cuốn sổ mới của mình. Đây không phải cuốn sổ điểm danh của cha, cuốn ấy mẹ còn giữ trong buồng. Đây là cuốn sổ làm thầy của đời thứ mười, bắt đầu từ tối nay. Anh nắn nót ghi dòng đầu tiên: ngày mồng hai tháng Giêng năm 2027, lễ Cấp sắc ban sáng, thầy Slấn chứng lễ, nhận còi và ấn, phong lại sắc cho mười hai tướng. Đêm cùng ngày, làm nghi thức Thu Binh đầy đủ đầu tiên tại sân nhà, điểm danh đủ mười hai tướng, thu binh về hòm, đóng dấu lên nắp hòm. Kết quả: yên. Anh đọc lại dòng chữ một lần, thấy chữ mình chưa đẹp bằng chữ cha, nhưng rõ ràng, đủ ngày, đủ việc, đủ kết quả. Sau này ai mở cuốn sổ này ra cũng sẽ biết đời thứ mười bắt đầu làm việc từ ngày nào.
Anh đóng sổ, nhìn xuống chiếc hòm yên tĩnh dưới bàn thờ và nói nhỏ, như nói với chính mình, cũng như nói với đoàn binh đang yên trong đó.
- Từ nay một tháng điểm danh một lần, không để chúng đói nữa.
---