ÂM HÍ RẠP HÁT CỔ THƯỢNG HẢI - Chương 10: Đoàn Bỏ Phiếu Ở Lại Rạp Tới Cùng
Tối ngày 13 tháng 08 năm 2026, đoàn Hồi Xuân họp toàn thể tại khán phòng rạp Thiên Lạc. Buổi họp bắt đầu lúc bảy giờ tối. Không ai tập vở tối nay. Sân…
Nội dung chương
Tối ngày 13 tháng 08 năm 2026, đoàn Hồi Xuân họp toàn thể tại khán phòng rạp Thiên Lạc.
Buổi họp bắt đầu lúc bảy giờ tối. Không ai tập vở tối nay. Sân khấu để trống, đèn làm việc tắt bớt, chỉ còn ánh sáng từ khán phòng. Cả đoàn ngồi thành vòng tròn ở khu ghế giữa, trên những chiếc ghế còn lành lặn nhất của rạp. Kiến Văn ngồi ở đầu vòng tròn, trước mặt là cuốn sổ diễn cũ và tờ thông báo thu hồi rạp của công ty phố. Hai vật ấy đặt cạnh nhau như hai đầu của một bàn cân.
Kiến Văn mở đầu buổi họp bằng cách nhắc lại cả hai việc, không né tránh việc nào.
- Một bên là lệ Âm Hí mà bà Lục kể sáng nay. Rạp nợ một vở dang dở. Đoàn nào đang ở trong rạp vào tiết Trung Nguyên thì phải tính tới chuyện trả nợ ấy bằng một suất diễn trọn vẹn lúc nửa đêm. Điều kiện cụ thể ra sao, đoàn mình chưa nghe hết. Phải đi gặp đạo sĩ ở miếu gần đây mới rõ. Một bên là tờ thông báo này. Sau rằm tháng Bảy, công ty thu hồi rạp để cải tạo. Đoàn chỉ còn dùng rạp tới hết tháng Bảy âm lịch. Cả hai việc đều là thật. Tối nay đoàn quyết một việc duy nhất. Ở lại rạp tới cùng để tìm hiểu và gánh việc Âm Hí, hay bỏ thuê giữa chừng, trả rạp sớm và giải tán mùa diễn này.
Anh ta nói xong thì đặt hai tay lên đầu gối, chờ. Không ai lên tiếng ngay. Tiếng quạt trần quay đều trên đầu. Ngoài phố, tiếng xe cộ và tiếng người của một buổi tối bình thường vẫn vọng vào qua cổng rạp khép hờ. Trong này, cả đoàn ngồi im như đang nghe một vở diễn không có tiếng hát.
Nhạc Sinh là người nói đầu tiên, đúng phong cách của người lớn tuổi nhất đoàn.
- Tôi làm nghề này hơn bốn mươi năm. Tôi đã diễn ở nhiều rạp có chuyện cũ. Chuyện nào nghe cho vui thì tôi nghe cho vui. Chuyện nào động tới lệ nghề thì tôi không dám coi thường. Tiếng phách trong dàn nhạc trống đêm đầu tiên, tôi nghe bằng tai của chính mình. Tai nghề không nghe nhầm câu nhịp mở màn hồi hai được. Tôi ở lại. Không phải vì tôi không sợ. Mà vì người làm nghề nghe thấy tiếng gọi của nghề thì không quay lưng được.
Vân Trang nói tiếp ngay sau đó. Giọng cô rõ ràng và thực tế như mọi lần cô cầm sổ hóa trang tính toán chi li cho đoàn.
- Tôi ở lại, nhưng tôi nói rõ lý do của tôi. Đoàn mình bỏ thuê bây giờ thì mất trắng tiền cọc rạp và tiền cọc phục trang. Diễn viên trẻ mất một mùa làm việc. Uy tín của đoàn với các rạp khác cũng mất theo. Ở lại thì ít ra đoàn còn một cơ hội diễn trọn vẹn đêm rằm và giữ được tên tuổi. Còn chuyện Âm Hí, tôi chưa tin hết và cũng chưa bác bỏ. Tôi chỉ tin vào những gì đoàn đã ghi vào nhật ký có ngày giờ và chữ ký. Những việc ấy đủ nhiều để tôi không dám coi đây là rạp bình thường nữa. Ở lại là cách duy nhất để biết rõ mọi chuyện và xử lý cho xong.
Hai diễn viên trẻ phụ trách vé và hậu trường lần lượt đồng ý ở lại. Một người nói vì không nỡ bỏ công tập luyện ba tháng qua. Người kia nói vì ở quê nhà anh ta, người già cũng dặn nợ của nghề hát thì phải trả bằng nghề hát, không trả bằng cách bỏ chạy. Một diễn viên đóng vai phán quan, người ít nói nhất đoàn, chỉ nói một câu ngắn gọn.
- Vai của tôi còn chưa được diễn một lần nào cho khán giả. Tôi không đi khi vở chưa mở màn.
Cứ thế, từng người trong vòng tròn lên tiếng. Có người ở lại vì nghề. Có người ở lại vì tiền. Có người ở lại vì không muốn mang tiếng bỏ đoàn giữa lúc khó. Lý do khác nhau, nhưng lựa chọn thì giống nhau. Dật Chu lắng nghe từng người. Anh để phần nói của mình gần cuối, vì anh biết vai Chung Quỳ là vai trung tâm của suất diễn đang được bàn. Lời của anh, dù anh không muốn, cũng nặng hơn lời của người khác trong buổi tối nay.
Khi vòng tròn chỉ còn anh và Tiểu Bảo chưa lên tiếng, anh mới nói.
- Tôi ở lại. Lý do của tôi đơn giản lắm. Từ hôm vào rạp tới giờ, mọi việc lạ đều dồn về phía sân khấu và người đang diễn ở giữa sân khấu. Cái lạnh dồn vào tôi. Tiếng phách gõ đúng câu nhịp của vở tôi đang tập. Tôi là người đứng ở vị trí ấy. Nếu tôi bỏ đi, tôi sẽ mang theo câu hỏi này suốt đời. Người cõi âm của rạp này, theo lời bà Lục, chỉ chờ một vở diễn trọn vẹn. Họ không hại ai trong đoàn mình suốt một tuần qua, dù họ hoàn toàn có thể làm đoàn mình hoảng loạn hơn nhiều. Tôi tin vào sự chờ đợi ấy. Tôi ở lại để diễn cho trọn. Và tôi nói trước một điều. Đã ở lại thì tôi sẽ diễn tới câu cuối cùng của vở. Dù đêm rằm xảy ra chuyện gì, tôi cũng không bỏ sân khấu giữa chừng.
Anh nói xong, cả vòng tròn hướng mắt về người cuối cùng chưa lên tiếng.
Tiểu Bảo ngồi ở mép vòng tròn, hai tay xoắn vào nhau trên đùi. Cậu mới mười chín tuổi. Cậu là người trẻ nhất đoàn, là người trực đêm một mình trong đêm nghe thấy tiếng hát tập vở, là người sợ nhất trong những ngày qua mà ai cũng thấy rõ. Cậu im lặng lâu hơn tất cả mọi người cộng lại. Không ai thúc giục cậu. Kiến Văn cũng không. Đây là việc mà người trưởng đoàn đã hứa từ sáng. Ai ở lại thì ở lại bằng cả lòng. Ai không gánh được thì cứ nói ra, không ai trách.
Cuối cùng Tiểu Bảo ngẩng đầu lên. Mắt cậu đỏ hoe, nhưng giọng cậu không run như mọi người tưởng.
- Em là người sợ nhất ở đây. Em nói thật. Đêm nghe tiếng hát, em sợ tới mức chân không bước nổi, phải vịn vào tường mới đi được sang phòng anh Chu. Mấy đêm nay em ngủ cũng không ngon. Cứ nhắm mắt là em nghe lại tiếng thì thầm dưới khán phòng. Em đã nghĩ tới chuyện bỏ về quê với mẹ em rồi. Nghĩ từ hôm kia tới giờ.
Cậu dừng lại, hít một hơi dài.
- Nhưng em nghĩ thêm một điều nữa. Nếu em bỏ về, nửa đêm nằm ở nhà mà em vẫn nghe thấy tiếng hát ấy trong đầu thì sao. Em bỏ rạp chứ rạp có bỏ em đâu. Thà em ở lại, làm cho xong việc của đoàn, nhìn cho rõ mọi chuyện là thế nào, rồi sau này ngủ mới yên được. Với lại, anh Chu nói đúng. Mấy hôm nay trong rạp có lạnh, có lạ, nhưng chưa có gì hại tới ai trong đoàn mình cả. Người ta chờ mình diễn, chứ người ta có đuổi mình đi đâu. Em ở lại. Em trực đêm thì xin trực hai người như đã định. Ngoài điều ấy ra, việc gì của đoàn em cũng làm hết.
Cậu nói xong thì đưa tay lên, giơ thẳng cánh tay như học trò xin phát biểu. Đó là cách bỏ phiếu mà cả đoàn đã thống nhất từ đầu buổi. Từng cánh tay lần lượt giơ lên quanh vòng tròn. Dật Chu nhìn theo từng cánh tay một. Cánh tay cuối cùng giơ lên là của Kiến Văn. Cả vòng tròn đều giơ tay trong khán phòng cũ, dưới ánh đèn vàng nhạt và trần nhà bong sơn. Không một ai bỏ phiếu ra đi.
Kiến Văn ghi kết quả vào sổ họp của đoàn. Anh ta tuyên bố quyết định chính thức của đoàn Hồi Xuân. Ở lại rạp Thiên Lạc tới cùng. Tìm hiểu trọn lệ Âm Hí. Chuẩn bị một suất diễn trọn vẹn cho đêm rằm tháng Bảy. Sáng mai, đoàn sẽ cử người tới miếu nhỏ gần rạp để gặp đạo sĩ Chu Huyền Thanh, người giữ trọn lệ Âm Hí của khu phố này theo lời bà Lục.
- Từ mai, đoàn mình làm hai việc một lúc. Ban ngày tập vở như thường. Song song đó, tìm hiểu lệ cho rõ từng điều một. Không ai được tự ý làm gì liên quan tới lệ Âm Hí khi chưa bàn với cả đoàn. Ai nghe thêm được điều gì, ghi vào nhật ký chung ngay trong ngày.
Anh ta gấp sổ lại. Rồi anh ta làm một việc mà không ai ngờ. Anh ta đứng dậy, đi tới trước cuốn sổ diễn cũ, cúi người thật thấp trước nó như cúi trước một bậc tiền bối trong nghề. Anh ta không nói gì thêm. Nhưng cả đoàn đều hiểu cái cúi đầu ấy là lời hứa của một trưởng đoàn đã từng giấu giếm, nay quyết gánh việc tới cùng trước mặt tất cả mọi người.
Buổi họp kết thúc lúc gần chín giờ tối. Mọi người ra về theo từng nhóm nhỏ, tiếng nói chuyện râm ran trở lại trên sân rạp như mọi buổi tối bình thường. Dật Chu ra về sau cùng với Nhạc Sinh. Hai người đi qua sân khấu tối để kiểm tra khóa cửa theo thói quen. Sân khấu im lặng. Bộ bàn ghế nhỏ đứng yên ở vị trí đánh dấu phấn. Không có tiếng phách nào vang lên tối nay. Không có tiếng hát nào vọng lại. Chỉ có cái lạnh mỏng quen thuộc lướt qua khi hai người đi ngang giữa sân khấu, như một lời chào lặng lẽ gửi tới người vừa quyết định ở lại.
Nhạc Sinh dừng chân ở cửa hậu trường, nói một câu rất khẽ.
- Quyết định ở lại là xong một việc. Giữ được quyết định ấy tới đêm rằm mới là việc khó. Từ mai trở đi, ngày nào cũng sẽ có thêm một lý do để người ta muốn bỏ cuộc. Cậu là vai chính. Cậu phải vững hơn tất cả.
- Cháu biết, bác ạ.
Dật Chu khóa cửa hậu trường. Anh bước ra sân, ngẩng nhìn rạp Thiên Lạc đứng sừng sững trong bóng đêm giữa khu phố đã lên đèn. Trong rạp ấy là một món nợ cũ chờ được trả, một vở diễn chờ được diễn trọn và cả một đoàn người vừa tự nguyện nhận lấy cả hai việc ấy về phần mình. Anh quay lưng, đi về phía đầu phố, bước chân chắc hơn hẳn một tuần trước.