ÂM HÍ RẠP HÁT CỔ THƯỢNG HẢI - Chương 13: Tiếng Gõ Nhịp Thứ Hai Khớp Hồi Hai

Đêm ngày 15 tháng 08 năm 2026, buổi tập tối của đoàn Hồi Xuân kết thúc lúc mười giờ rưỡi, muộn hơn thường lệ gần một giờ. Lịch tập mới mà Nhạc Sinh sửa…

Nội dung chương

Đêm ngày 15 tháng 08 năm 2026, buổi tập tối của đoàn Hồi Xuân kết thúc lúc mười giờ rưỡi, muộn hơn thường lệ gần một giờ.

Lịch tập mới mà Nhạc Sinh sửa hôm qua bắt đầu có tác dụng. Cả buổi tối, đoàn chỉ tập đi tập lại hồi hai. Đoạn mở đầu hồi hai là đoạn Chung Quỳ nghe tin làng có quỷ dữ, cầm kiếm rời miếu lên đường. Đoạn này khó ở chỗ nhịp nhạc đi trước lời hát nửa câu, diễn viên bước ra phải bắt đúng điểm rơi của tiếng phách đầu tiên. Dật Chu tập đoạn ấy mười một lần. Tới lần thứ mười một, bước chân của anh mới khớp hẳn với nhịp của dàn nhạc. Vân Trang ngồi ở hàng ghế giữa xem tập, cô ghi vào sổ tay hai chỗ Dật Chu còn lệch nhịp, đọc lại cho anh nghe trước khi về. Kiến Văn đứng ở cửa cánh gà, xem đồng hồ mấy lần mà không giục một câu nào. Cả đoàn đều hiểu, từ hôm nay, tập hồi hai không còn là tập cho thuộc, mà là tập cho đêm không có lần thứ hai.

Mọi người ra về gần hết. Người trực đêm nay là Dật Chu và Tiểu Bảo, theo ca hai người đã định từ sau đêm nghe tiếng hát. Nhạc Sinh cũng chưa về. Ông nói phổ nhạc hồi hai chép tay của đoàn có mấy chỗ mực nhòe, ông ở lại chép lại cho rõ, sáng mai dàn nhạc tập sớm cần dùng ngay. Ông ngồi trong gian nhạc cụ bên cánh gà trái, bật một ngọn đèn bàn nhỏ, cúi xuống tờ phổ đặt trên đùi.

Tiểu Bảo pha hai cốc trà, mang một cốc sang cho Nhạc Sinh, một cốc để ở bàn trực đặt tại cửa hậu trường. Cậu hỏi Dật Chu có cần kiểm tra lại cửa khán phòng không. Hai người cầm đèn pin đi một vòng. Cửa chính khóa. Cửa thoát hiểm khóa. Ghế khán giả xếp ngay ngắn, không có gì khác thường. Tiểu Bảo dừng ở cuối khán phòng, soi đèn lên trần, kiểm tra lại bóng đèn thoát hiểm còn sáng. Dật Chu đi dọc hành lang bên, gõ nhẹ lên từng cánh cửa phòng chứa đồ, nghe tiếng vọng khô và rỗng. Cái lạnh trong khán phòng đêm nay mỏng và đều, không dồn về một chỗ như những đêm tập trước.

Trở lại hậu trường, Dật Chu ngồi xuống bàn trực, mở cuốn nhật ký chung của đoàn. Anh ghi phần việc của buổi tối. Buổi tập hồi hai, mười một lần đoạn mở đầu, người trực đêm, người ở lại chép phổ. Anh ghi tới dòng cuối, nhìn đồng hồ trên tường. Mười một giờ bốn mươi phút.

Đúng lúc ấy, từ phía sân khấu vang lên một tiếng gõ.

Tiếng gõ khô và gọn, lách cách, như hai thanh gỗ cứng gõ vào nhau một nhịp rồi ngừng. Dật Chu ngẩng đầu lên. Tiểu Bảo đang đứng ở cửa gian đạo cụ, tay còn cầm chiếc khăn lau, đứng yên như tượng. Cả hai cùng nhìn về phía sân khấu tối. Đèn làm việc đã tắt hết, chỉ còn ánh sáng hắt ra từ gian nhạc cụ và ngọn đèn nhỏ ở bàn trực.

Tiếng gõ thứ hai vang lên, cách tiếng đầu một quãng nghỉ đều đặn. Rồi tiếng thứ ba. Rồi tiếng thứ tư. Nhịp đi rất đều, không nhanh không chậm, đúng bốn tiếng một cụm, nghỉ một nhịp, lại bốn tiếng. Cái lạnh trong hậu trường thay đổi ngay trong mấy tiếng gõ đầu tiên. Nó không còn mỏng và đều nữa. Nó dồn lại, đặc hơn, chảy từ phía khán phòng qua khe màn nhung rồi tràn lên sân khấu, hướng thẳng về chỗ giữa sân khấu nơi Dật Chu vẫn tập đoạn mở đầu hồi hai mỗi tối.

Tiểu Bảo bước lùi lại một bước, lưng chạm vào khung cửa gian đạo cụ.

- Anh Chu. Lại gõ rồi. Y như đêm đầu tiên.

Dật Chu đứng dậy. Anh không bước lên sân khấu ngay. Anh nhìn đồng hồ trước. Mười một giờ năm mươi phút đêm 15 tháng 08. Anh ghi con số ấy vào lòng bàn tay bằng đầu bút, để khỏi quên trong lúc nghe tiếp. Tiếng gõ vẫn đều đặn vang lên, cụm bốn tiếng một, nghỉ một nhịp, không hề rối.

Từ gian nhạc cụ, Nhạc Sinh đứng bật dậy. Ghế của ông ngã ra sau, kêu một tiếng khô trên sàn gỗ. Ông không nhặt ghế. Ông bước nhanh ra cửa gian, một tay còn cầm cây phách của dàn nhạc, mặt ông tái đi rồi đỏ lên rất nhanh. Ông ra hiệu cho hai người im lặng, dù cả hai vốn không ai nói thêm câu nào nữa.

- Nghe. Nghe cho kỹ. Đừng đếm tiếng. Đếm nhịp nghỉ.

Dật Chu nghe theo. Anh bỏ qua từng tiếng gõ riêng lẻ, chỉ nghe quãng nghỉ giữa các cụm. Bốn tiếng, nghỉ một nhịp dài bằng hai tiếng, rồi bốn tiếng. Tim anh đập mạnh một cái khi anh nhận ra mình đã nghe nhịp nghỉ ấy ở đâu rồi. Mỗi buổi tập, trước đoạn mở đầu hồi hai, Nhạc Sinh đều gõ thử đúng nhịp ấy cho dàn nhạc bắt theo.

Nhạc Sinh bước lên hai bước, đứng ở mép cánh gà, nhắm mắt lại. Cây phách trong tay ông tự động nhấc lên, gõ nhẹ vào lòng bàn tay theo đúng nhịp đang vang. Ông gõ theo được hai cụm thì mở mắt, giọng run hẳn đi.

- Đúng nó. Đúng câu nhịp mở đầu hồi hai. Không sai một nhịp nghỉ nào. Đây là câu nhịp gọi Chung Quỳ ra sân khấu ở đầu hồi hai, trong phổ của vở Chung Quỳ Tróc Quỷ. Sổ diễn cũ của rạp cũng chép câu này ở phần ghi nhạc của hồi hai. Tôi ngó qua sổ hôm Kiến Văn mang về, chính mắt tôi thấy.

Tiếng gõ vẫn vang thêm hai cụm nữa rồi ngừng hẳn, gọn như có người đặt đôi thanh phách xuống bàn. Cái lạnh trên sân khấu loãng dần, rút về phía khán phòng, rồi tan thành cái lạnh mỏng quen thuộc của rạp về đêm. Đồng hồ chỉ mười một giờ năm mươi hai phút. Từ tiếng gõ đầu tiên tới tiếng cuối cùng, đúng hai phút.

Nhạc Sinh ngồi phịch xuống chiếc ghế gần nhất, cây phách vẫn nắm chặt trong tay. Ông nói, lần này nói chậm và rõ, cho Dật Chu kịp ghi.

- Đêm đầu tiên, trong dàn nhạc trống không có ai, tôi nghe tiếng phách gõ mà chưa dám chắc là câu nào. Tai tôi nghe quen nhưng đầu tôi không dám nhận, vì nhận ra thì phải tin. Đêm nay tôi chép phổ cả buổi tối, câu nhịp này nằm ngay trước mắt tôi trên giấy. Nó vang lên, tôi đối chiếu được ngay. Nó gõ đúng câu mở đầu của hồi dang dở. Không phải hồi một. Không phải hồi ba. Đúng hồi hai, chỗ năm xưa vở dừng lại.

Nhạc Sinh chưa yên tâm với lời nói của chính mình. Ông quay vào gian nhạc cụ, mang tờ phổ vừa chép xong ra bàn trực, trải lên mặt bàn dưới ánh đèn. Ông chỉ cho Dật Chu thấy câu nhịp mở đầu hồi hai, chép thành từng cụm bốn dấu, giữa các cụm là một vạch nghỉ dài. Rồi ông cầm cây phách, gõ lại câu ấy lên mặt bàn, chậm hơn nhịp thật một nửa. Bốn tiếng. Nghỉ. Bốn tiếng. Nghỉ. Dật Chu nghe mà da tay nổi lên từng đợt. Cái ông vừa gõ và cái vừa vang lên trên sân khấu trống khớp nhau tới mức không còn chỗ nào cho sự trùng hợp. Tiểu Bảo đứng sau lưng hai người, tay vẫn nắm chặt chiếc khăn lau đạo cụ, miệng lẩm nhẩm đếm theo từng cụm gõ.

Dật Chu mở cuốn nhật ký chung, lật sang trang mới. Anh ghi ngày giờ, người chứng kiến gồm ba người, vị trí của từng người trong rạp, và toàn bộ diễn biến theo thứ tự. Tới dòng chốt của mục ghi, anh viết rõ ràng từng chữ: đây là lần tiếng gõ nhịp thứ 2 mà đoàn ghi nhận được trong rạp Thiên Lạc. Anh đưa sổ cho Nhạc Sinh và Tiểu Bảo ký tên phía dưới. Tay Tiểu Bảo run, chữ ký ngoằn ngoèo hơn mọi ngày. Nhạc Sinh ký xong, ông còn ghi thêm một dòng nhỏ bên dưới chữ ký của mình: nhịp khớp câu mở đầu hồi hai, đối chiếu phổ nhạc và sổ diễn.

- Bác có sợ không, bác Sinh. Cháu hỏi thật.

Tiểu Bảo hỏi câu ấy khi ba người ngồi lại quanh bàn trực, trà đã nguội ngắt. Nhạc Sinh xoay cốc trà trong tay, đáp thật.

- Sợ chứ. Người làm nghề nhạc mấy chục năm, nghe dàn nhạc trống tự gõ đúng câu nhịp khó nhất của vở, ai không sợ. Nhưng sợ xong thì tôi thấy mừng nhiều hơn. Nó gõ câu mở đầu hồi hai, nghĩa là nó chờ từ chỗ ấy. Người ta chờ xem tiếp, chứ người ta không phá. Mai này diễn, cứ qua được câu nhịp này cho trơn tru, là qua được cửa đầu tiên của hồi hai.

Đêm ấy, sau khi ghi chép xong, ba người không tập thêm gì nữa. Nhạc Sinh cất tờ phổ đã chép xong vào cặp, khóa gian nhạc cụ, rồi về nhà theo lời giục của Dật Chu, vì ông đã thức quá khuya hai đêm liền. Trước khi ra cửa, ông còn quay lại dặn Tiểu Bảo một câu. Từ mai, trong lịch tập, câu nhịp này được tập đầu tiên mỗi buổi, tập tới khi cả dàn nhạc thuộc nó như thuộc tên mình. Dật Chu và Tiểu Bảo thay nhau đi kiểm tra rạp thêm một vòng trước khi tắt đèn bàn trực. Sân khấu im lặng. Màn nhung đứng yên. Không còn tiếng gõ nào nữa.

Trước khi đi ngủ tại phòng trực, Dật Chu ngồi lại một mình ở mép sân khấu, nhìn xuống hàng ghế tối của khán phòng. Anh không nhìn lâu, chỉ nhìn lướt như nhìn một mặt nước đen. Trong đầu anh, câu nhịp bốn tiếng một cụm vẫn còn vang rõ mồn một. Anh nghĩ tới trang cuối của sổ diễn cũ, tới dòng chữ ghi vở dừng giữa hồi hai. Tiếng gõ đêm nay không chọn hồi nào khác. Nó chọn đúng chỗ vở xưa gãy xuống, gõ ở đó, như một ngón tay gõ nhẹ lên trang giấy cũ, nhắc người sống rằng câu chuyện còn đang chờ được kể tiếp từ đúng dòng ấy.

Chương khác

Xem thêm