ÂM HÍ RẠP HÁT CỔ THƯỢNG HẢI - Chương 12: Điều Kiện: Diễn Trọn Vở Lúc 0 Giờ Đêm Rằm

Chiều ngày 14 tháng 08 năm 2026, lúc bốn giờ, đoàn Hồi Xuân quay lại miếu nhỏ ở cuối ngõ, mang theo cuốn sổ diễn cũ của rạp Thiên Lạc. Lần này chỉ có ba…

Nội dung chương

Chiều ngày 14 tháng 08 năm 2026, lúc bốn giờ, đoàn Hồi Xuân quay lại miếu nhỏ ở cuối ngõ, mang theo cuốn sổ diễn cũ của rạp Thiên Lạc.

Lần này chỉ có ba người đi. Kiến Văn, Dật Chu và bà Lục. Vân Trang ở lại rạp cùng Nhạc Sinh chạy buổi tập chiều, vì vở vẫn phải tập đều bất kể chuyện lệ. Kiến Văn bọc cuốn sổ diễn trong hai lớp túi vải, ôm sát trước ngực suốt quãng đường. Anh ta đi rất cẩn thận, tránh từng vũng nước còn đọng sau cơn mưa trưa, như người đang bưng một bát nước đầy.

Sân miếu buổi chiều vắng hơn buổi sáng. Ông lão Chu Huyền Thanh ngồi sẵn bên bàn đá, trước mặt là cuốn sổ lệ bọc vải chàm và một chiếc đồng hồ quả quýt cũ đặt ngửa trên mặt bàn. Ông ra hiệu cho ba người ngồi, rồi đưa tay về phía cuốn sổ diễn.

- Đưa ta xem trang cuối.

Kiến Văn mở túi vải, đặt cuốn sổ lên bàn, lật tới trang ghi cuối cùng. Đó là trang cả đoàn đã đọc đi đọc lại mấy hôm nay. Dòng ghi về suất diễn năm 1937, vở Chung Quỳ Tróc Quỷ, diễn tới giữa hồi hai thì hỏa hoạn, vở dừng, không có dòng ghi nào sau đó nữa. Ông lão cúi xuống đọc. Ông đọc chậm, ngón tay gầy lần theo từng dòng chữ đã nhòe. Đọc xong, ông không lật thêm trang nào khác. Ông khép sổ lại, đẩy nhẹ về phía Kiến Văn.

- Khớp. Sổ của rạp ghi vở dừng giữa hồi hai. Lệ của miếu giữ cũng chép đúng một câu ấy. Hai bên gặp nhau ở một điểm. Vở nợ là vở chưa diễn trọn. Vậy điều kiện trả nợ phải bắt đầu từ chữ trọn ấy.

Ông đặt bàn tay lên mặt cuốn sổ lệ, bắt đầu nói phần chính của buổi chiều. Kiến Văn mở sổ họp. Dật Chu mở sổ tay. Cả hai cùng ghi.

- Điều kiện thứ nhất, về giờ. Suất Âm Hí phải mở màn đúng 0 giờ đêm rằm tháng Bảy. Không phải tối rằm cho có lệ. Không phải gần nửa đêm. Đúng 0 giờ. Năm nay, đêm rằm tháng Bảy rơi vào ngày 28 tháng 08. Vậy mốc của các vị là 00:00 ngày 28 tháng 08 năm 2026. Kim đồng hồ chạm số mười hai, trống mở màn nổi lên. Sớm một khắc không tính. Muộn một khắc cũng không tính.

Dật Chu ghi con số ấy vào sổ, khoanh tròn hai lần. Anh hỏi một câu mà Vân Trang đã dặn anh hỏi thay cô từ buổi trưa.

- Thưa đạo sĩ, đoàn có thể diễn vào đêm mười bốn, tức là sớm một đêm, để nếu có trục trặc thì còn đêm rằm làm lại được không. Đoàn chúng tôi quen chừa đường lui như vậy khi diễn những suất quan trọng.

Ông lão lắc đầu ngay, dứt khoát như buổi sáng.

- Không có đường lui trong việc này. Đêm rằm tháng Bảy là đêm lệ định từ xưa. Ngoài đêm ấy ra, các vị diễn lúc nào cũng chỉ là diễn thường cho người sống xem, không phải Âm Hí, không trả được nợ. Còn trong đêm rằm, chỉ có một giờ mở màn đúng lệ là 0 giờ. Diễn hai suất, suất đầu không tính, suất sau quá giờ cũng không tính. Các vị chỉ có một lần. Cho nên ta mới nói, chuẩn bị phải tính theo một lần ấy mà làm, không tính theo kiểu thử sai rồi sửa.

Kiến Văn ngồi thẳng lưng, hỏi điều kiện tiếp theo.

- Điều kiện thứ hai, về chỗ diễn, thưa đạo sĩ. Có bắt buộc phải là rạp Thiên Lạc không. Đoàn có một phương án dự phòng. Nếu tới gần ngày rằm mà công ty phố gây khó, đoàn có thể thuê một sân khấu khác trong thành phố, dựng lại cảnh trí y như rạp cũ rồi diễn ở đó.

- Không được. Điều kiện thứ hai là chỗ diễn. Phải diễn tại chính rạp Thiên Lạc, trên chính sân khấu của rạp ấy. Nợ treo ở rạp nào thì trả ở rạp ấy. Các vị mang vở đi nơi khác diễn, dù diễn hay tới đâu, cũng là diễn cho một khán phòng khác. Rạp Thiên Lạc vẫn treo vở của nó. Ta nói rõ chữ này để vị trưởng đoàn khỏi mất tiền tính phương án dự phòng vô ích. Giữ được rạp tới đêm rằm là việc các vị phải làm bằng giấy tờ và lời nói với công ty phố. Lệ bên này không giúp được gì trong việc ấy.

Kiến Văn ghi chép, mặt trầm xuống. Dật Chu biết anh ta đang nghĩ tới tờ thông báo thu hồi rạp và hạn chót sau rằm. Ít nhất thì hạn ấy vẫn nằm sau đêm diễn. Đoàn còn giữ được rạp tới hết tháng Bảy âm lịch, theo đúng văn bản đã ký nhận. Điều kiện về chỗ diễn, vì thế, vẫn nằm trong tay đoàn.

- Điều kiện thứ ba, về vở. Phải diễn trọn cả ba hồi của vở Chung Quỳ Tróc Quỷ. Trọn nghĩa là từ câu mở màn hồi một tới câu cuối hồi ba, không cắt đoạn, không lược hồi, không thay đoạn khó bằng đoạn dễ. Nhất là hồi hai. Hồi hai là chỗ vở xưa dừng lại. Đêm rằm, các vị phải diễn qua được chỗ ấy bằng chính sức của đoàn, rồi diễn tiếp cho hết hồi ba. Qua được chỗ dang dở, đi tới hạ màn đúng lệ, mới gọi là trả xong.

Bà Lục ngồi bên, lúc này mới góp một câu.

- Hồi hai của vở này dài và khó. Đoàn trẻ tập từ đầu mùa tới giờ, hồi hai vẫn là hồi vấp nhiều nhất. Từ mai, đoàn phải dồn sức vào hồi hai nhiều hơn hai hồi kia.

Ông lão tiếp lời, giọng đều đều.

- Điều kiện thứ tư, về người xem. Đêm ấy, khán phòng không có người sống ngồi xem. Toàn bộ đoàn ở trên sân khấu và trong hậu trường mà làm việc của mình. Ghế khán giả để trống hết, từ hàng đầu tới hàng cuối. Không bán vé. Không mời khách. Không để người ngoài tò mò đứng trong khán phòng nhìn lên. Âm Hí không phải buổi diễn lấy tiếng vỗ tay của người sống. Ai không có phận sự trong đêm diễn thì không vào rạp vào giờ ấy.

Dật Chu ghi tới đây thì dừng bút. Anh nhớ lại những buổi tập vừa qua, cái lạnh dồn từ phía ghế trống về giữa sân khấu mỗi khi anh bước ra. Anh không nói suy nghĩ ấy ra. Ông lão cũng không hỏi. Ông chỉ nhìn chiếc đồng hồ quả quýt trên bàn, rồi nói tiếp.

- Bốn điều kiện ấy là khung. Giờ đúng. Chỗ đúng. Vở trọn. Khán phòng trống người sống. Ngoài khung còn có năm quy tắc nghề giữ trong suốt buổi diễn, và phần thuật riêng cho vai Chung Quỳ. Những phần ấy ta sẽ truyền trong mấy ngày tới, mỗi ngày một phần, truyền tới đâu các vị tập và giữ tới đó. Ta không truyền dồn hôm nay, vì điều kiện là việc của cả đoàn, còn quy tắc là việc phải ngấm vào tay chân từng người.

Kiến Văn đọc lại bốn điều kiện vừa ghi, đọc thành tiếng để ông lão nghe và sửa. Ông lão nghe hết, chỉ sửa đúng một chữ. Chỗ Kiến Văn ghi là khoảng 0 giờ, ông bảo gạch chữ khoảng đi. Trong lệ này không có chữ khoảng. Kiến Văn gạch ngay, ghi lại thành đúng 0 giờ.

- Thưa đạo sĩ, còn một việc đoàn cần hỏi cho rõ. Từ nay tới đêm rằm, đoàn vẫn tập vở trong rạp vào ban ngày và vài buổi tối. Những buổi tập ấy có bị tính là diễn Âm Hí không. Đoàn sợ vô tình phạm vào điều chỉ diễn một suất.

- Không tính. Tập vở là việc của người sống với nhau, đèn sáng, giờ thường, khán phòng có người của đoàn ngồi xem mà góp ý. Âm Hí chỉ thành Âm Hí khi đủ cả khung điều kiện ta vừa nói. Các vị cứ tập cho chắc vở. Nhưng nhớ một điều. Đừng bày ra một buổi tập nào làm đúng y như đêm diễn, nửa đêm, khán phòng trống, diễn trọn ba hồi không nghỉ. Tập như thế là tự mình bước sát tới lằn ranh. Không cần thiết, và không khôn ngoan.

Ba người ngồi thêm một lát, uống chén trà ông lão rót. Trước khi ra về, ông lão dặn Kiến Văn cất sổ diễn cho kỹ, từ nay tới đêm rằm không mang ra khỏi rạp nữa. Phần đối chiếu đã xong. Việc cần đối chiếu không còn.

Bốn giờ bốn mươi phút, ba người về tới rạp. Kiến Văn gọi cả đoàn lại ở hậu trường, đọc to bốn điều kiện vừa ghi. Anh ta đọc chậm, rõ, đúng như cách ông lão đã sửa. Nhạc Sinh nghe tới điều kiện giờ thì lấy bút, bước tới tờ lịch lớn treo trên tường hậu trường, khoanh tròn ngày 28 tháng 08 bằng bút đỏ. Vân Trang đếm nhẩm trên đầu ngón tay rồi nói thành tiếng.

- Từ hôm nay tới đêm diễn, đúng mười bốn ngày. Mười bốn ngày cho một suất diễn duy nhất, không có lần thứ hai.

Nhạc Sinh nghe xong điều kiện thứ ba thì đứng dậy, đi tới bảng phân công tập treo cạnh cửa cánh gà. Ông lấy phấn, sửa lại lịch tập của cả tuần tới ngay trước mặt mọi người. Hồi hai được tăng thêm một buổi vào mỗi buổi chiều, lấy bớt giờ của hồi một vốn đã thuộc nằm lòng. Ông nói, nhạc của hồi hai có một câu nhịp mở đầu rất khó bắt, dàn nhạc phải tập riêng câu ấy cho tới khi nhắm mắt cũng gõ trúng. Vân Trang thì ghi thêm một dòng vào sổ hóa trang của cô. Mặt Chung Quỳ cho đêm diễn phải vẽ sớm hơn mọi suất thường, vì Dật Chu còn một phần việc riêng phải làm trước giờ mở màn, theo lời đạo sĩ dặn chưa nói hết hôm nay.

Tiểu Bảo đứng ở cuối phòng, hỏi nhỏ Dật Chu rằng mười bốn ngày có đủ không. Dật Chu đáp rằng đủ hay không là do cách đoàn dùng từng ngày một, và từ tối nay, mỗi buổi tập đều phải tính như tập cho đêm ấy. Anh mở sổ tay, nhìn lại con số mình đã khoanh tròn hai lần trong buổi chiều. 00:00 ngày 28 tháng 08 năm 2026. Con số nằm yên trên giấy, nhỏ và rõ, như một cái đinh vừa đóng xuống, giữ chặt cả mười bốn ngày sắp tới của đoàn Hồi Xuân vào một đêm duy nhất.

Chương khác

Xem thêm