BẠCH HỔ NGẬM KIẾM NÚI TRÀ BỒNG - Chương 19: Lực về bản cùng bạn lạ

Đinh Văn Lực về bản cùng hai người bạn lạ mặt, ghé nhà chú ruột ăn cơm trưa. Ông Thao tiếp cháu và bạn của cháu theo phép của người nhà, nhưng mắt ông…

Nội dung chương

Đinh Văn Lực về bản cùng hai người bạn lạ mặt, ghé nhà chú ruột ăn cơm trưa. Ông Thao tiếp cháu và bạn của cháu theo phép của người nhà, nhưng mắt ông không bỏ sót một chi tiết nào. Bàn tay của một người bạn chai sần dày ở lòng bàn tay. Kiểu tay của thợ xẻ gỗ lâu năm, và cách hai người này quan sát đường đi lối lại trong bản.

Bà Hoa thức giấc giữa đêm là chuyện thường trong mùa vía, bà ngồi dậy nghe ngóng một lúc rồi mới nằm xuống lại. Tiếng côn trùng trong đêm mưa thưa hẳn, chỉ còn tiếng ếch nhái ngoài đồng và tiếng nước nhỏ giọt từ mái hiên. Đường mòn trong rừng cấm hẹp và trơn, hai bên là dây leo chằng chịt, chỉ người quen rừng mới biết chỗ nào đặt chân cho chắc.

Gió trên sườn Cà Đam thổi mạnh hơn dưới bản, cây cối nghiêng theo một hướng quen thuộc của mùa bão. Tiếng chim trong rừng cấm thưa dần khi mây sà xuống thấp, chỉ còn tiếng nước suối chảy qua khe đá nghe rõ mồn một. Người gác đêm ở bản chia nhau theo ca, mỗi ca hai người, đi một vòng quanh các điểm đã hẹn rồi quay về nhà rông.

Trong bữa cơm, hai người bạn của Lực hỏi nhiều chuyện tưởng như vu vơ: mùa bão năm nay về khi nào, những đêm kiểm lâm đổi ca ra sao, đường mòn vào rừng mùa mưa có trơn lắm không. Ông Thao nghe, trả lời ngắn gọn và qua loa, trong lòng ghi lại từng câu hỏi như ghi lại dấu chân lạ trên đường mòn quen thuộc của mình.

Ở bìa rừng cấm, cỏ tranh mọc cao ngang thắt lưng, ướt đẫm sương sớm, quét qua ống quần làm người đi đường ướt lạnh. Làm kiểm lâm ở vùng này là làm bạn với đường mòn, với bản đồ và với những buổi chờ đợi dài hơn là chạy đuổi. Bà Hoa không quen giấy tờ hành chính, nhưng sổ vía của miếu thì bà thuộc từng trang, từng dòng, từng tên người.

Mấy người phụ nữ trong bản gùi củi về lúc chiều xuống, gùi nặng mà bước chân vẫn đều trên con dốc quen thuộc. Người bản dặn nhau vào rừng cấm thì đi nhẹ, nói khẽ, không chặt phá bừa bãi, vì rừng này là của chung nhiều đời để lại. Sau nửa đêm, bản chìm hẳn vào yên tĩnh, chỉ còn người gác và người trực ở miếu thức cùng tiếng mưa đều đều.

- Lực, mày nói thật với chú, mày đang làm việc gì ở ngoài huyện? Đội của mày là đội thi công gì mà hỏi toàn chuyện đường rừng với ca gác?

- Chú nghĩ nhiều quá rồi. Tụi con làm công trình, bạn con nó tò mò chuyện rừng ở đây nên hỏi chơi thôi.

- Hỏi chơi mà hỏi đúng giờ đổi ca của kiểm lâm à? Mày đừng coi chú già rồi là không biết gì.

- Thôi chú, con về đây. Ít bữa nữa con lại ghé, chú giữ sức khỏe nhé.

- Ừ, về đi. Nhớ lời chú: việc gì dính tới rừng cấm thì dừng lại ngay, đừng để tới lúc không quay đầu được nữa.

Ông hỏi thẳng cháu đang làm gì ở ngoài huyện. Lực cười, nói làm công trình, công việc bận, thỉnh thoảng phải đi đêm, bạn bè đi cùng đều là anh em trong đội thi công. Câu trả lời trơn tru quá mức làm ông Thao càng không yên, vì ông biết cháu mình từ nhỏ nói dối không giỏi, chỉ khi có người dạy trước mới nói được trơn tru như vậy.

Buổi tối ở bản yên tĩnh sớm, đèn trong các nhà tắt dần theo giờ, chỉ còn tiếng chó sủa vu vơ ở đầu bản. Giấy tờ trong ngăn kéo của lán tuần tra được xếp theo ngày, tháng nào ra tháng đó, ai cần tra cứu cũng tìm được ngay. Thân cây trong rừng cấm cây nào cũng phủ rêu ở phía bắc, vỏ cây sẫm màu vì ẩm, sờ vào thấy mát và nhám.

Buổi chiều sau mưa, sương lên từ các thung lũng, phủ trắng những sườn đồi gần bản rồi mới lan tới chân núi. Những gốc cây lớn trong rừng cấm đứng cách nhau vừa đủ để ánh sáng lọt xuống, tạo thành những khoảng trống yên tĩnh lạ thường. Trong đêm khuya, mọi âm thanh nhỏ đều nghe rõ hơn ban ngày: tiếng lá rơi, tiếng cành khô gãy, tiếng bước chân xa.

Chiều, ba người ra về, nói là quay lại ngoài huyện làm việc. Ông Thao đứng ở cửa nhìn theo tới khi họ khuất sau khúc cua đầu bản. Ông vào nhà, ngồi xuống bên bàn trà đã nguội, nhìn khẩu súng cũ treo trên vách. Hơn hai mươi năm ông tránh xa việc rừng, vậy mà việc rừng bây giờ lại đi qua chính đứa cháu ruột của ông để tới gõ cửa nhà ông.

Mây sà xuống thấp che mất đỉnh Cà Đam từ sớm, nhìn từ bản chỉ thấy một biển mây trắng xám trải ngang lưng núi. Đêm càng về khuya, sương càng dày, đứng cách nhau chục bước đã chỉ còn thấy bóng người mờ trong sương. Rừng cấm dưới chân Cà Đam vào mùa này xanh sẫm lại, lá nào cũng nặng nước, đi dưới tán rừng nghe tiếng giọt rơi suốt dọc đường.

Tiếng nói của người bản trầm và ngắn, khách tới nhà được mời nước chè trước rồi mới hỏi tới chuyện làm ăn hay chuyện rừng. Điểm trường của bản nằm ở khoảng đất cao giữa bản, mái tôn mới lợp lại sau mùa bão năm trước, sân trường quét sạch. Già làng Ơn được cả bản nghe theo không phải vì ông nói to, mà vì ông nhớ hết lệ cũ và chưa từng thiên vị nhà nào.

Đêm đó ông Thao mất ngủ. Ông nghĩ tới bàn tay thợ xẻ của người bạn lạ, tới những câu hỏi về ca gác của kiểm lâm, và tới ánh mắt tránh né của Lực khi ông hỏi về công việc. Ông chưa có chứng cứ gì để nói với ai, nhưng người đi rừng già như ông hiểu rằng khi nhiều dấu hiệu nhỏ cùng chỉ về một hướng, thì hướng đó thường là hướng có chuyện.

Đường trong bản là đường đất pha đá, mưa xuống thì lầy, nắng lên thì bụi, trẻ con đi học phải xắn quần qua đoạn suối cạn. Trang làm hồ sơ theo cách của người làm văn hóa: chụp ảnh trước, ghi lời kể nguyên văn sau, rồi mới đối chiếu tư liệu. Sau cơn mưa đêm, đất trong vườn và trên đường mòn mềm nhũn, dấu chân của người và vật in lại rõ hơn ngày nắng.

Tiếng chó sủa trong đêm là tín hiệu quen thuộc của bản: sủa một hồi rồi im là khách quen, sủa dai dẳng là có chuyện lạ. Bản dưới chân Cà Đam thức dậy sớm theo tiếng gà và tiếng chày giã gạo, khói bếp lên từ nhiều mái nhà cùng một lúc. Đức quen với những đêm tuần tra dài, áo mưa sũng nước, sổ tay phải bọc trong túi nilon mới giữ được khô.

Đức ghi chép mọi việc vào sổ tay bằng chữ nhỏ và đều, ngày giờ viết rõ ở đầu trang, không để sót một mốc nào. Tiếng mưa trên mái tôn của điểm trường và nhà dân gõ liên hồi, át cả tiếng người nói chuyện trong nhà. Trong bản, chuyện của miếu và chuyện của rừng là chuyện chung, nhà nào cũng có phần, không ai đứng ngoài được.

Trời Trà Bồng cuối tháng mười đổi tính từng ngày, nắng vừa lên được một buổi thì mây từ phía biển lại kéo về đen kịt. Đêm ở chân núi tối đặc, không có đèn đường, ánh sáng duy nhất là đèn dầu và đèn pin của người gác đêm. Điện thoại ở vùng núi sóng chập chờn, muốn gọi một cuộc cho trọn vẹn phải ra chỗ đất cao hoặc đứng yên một chỗ.

Trong các cuộc họp của bản và kiểm lâm, người ta nói thẳng, nói ngắn, và ghi lại điều đã thống nhất ngay tại chỗ. Càng vào sâu trong rừng cấm, tiếng người càng lùi xa, chỉ còn tiếng gió qua ngọn cây và tiếng bước chân của chính mình. Mùi rừng sau mưa là mùi lá mục, mùi đất ướt và mùi nhựa cây, thứ mùi mà người đi rừng lâu năm nhận ra ngay từ đầu ngõ.

Không khí trước bão nặng và đứng gió một cách khác thường, chim chóc im tiếng, người già trong bản nhìn trời mà lo. Vách đá trong rừng cấm dựng đứng, mặt đá loang lổ nước mưa, dây rừng buông xuống như những tấm màn xanh thẫm. Người làm nghề giữ rừng hiểu rằng một dấu vết nhỏ bị bỏ qua hôm nay có thể thành một mất mát lớn vào tuần sau.

Người Cor trong bản sống nép vào chân núi, nhà nào cũng có vườn sau trồng rau và chuồng nhỏ nuôi vài con gà. Đèn pin của tổ tuần tra quét qua màn mưa thành một quầng sáng vàng, soi rõ từng bụi cây rồi tắt khi qua khúc cua. Mưa ở miền núi không rào rào một trận rồi thôi, mưa dầm dề nhiều ngày, thấm vào đất, vào áo, vào cả giấc ngủ.

Người dân vùng này nhìn màu mây và hướng gió là đoán được mưa bão sắp về, kinh nghiệm truyền qua nhiều đời làm ruộng nương. Người trẻ trong bản đi làm ăn xa nhiều, nhưng mùa lễ vía và mùa bão thì lần lượt quay về, bản lại đông như cũ. Suối trong rừng cấm chảy xiết hơn sau mưa, nước đục màu đất, cuốn theo lá khô và cành nhỏ trôi về phía hạ lưu.

Ông Thao ít nói về việc làm của mình, nhưng việc gì ông đã nhận thì ông làm tới nơi, chậm mà chắc. Mỗi biên bản Đức lập đều có đủ người chứng kiến ký tên, ảnh chụp đính kèm và số đo ghi bằng số rõ ràng. Ánh nắng xuyên qua tán rừng cấm thành từng vệt mỏng, rơi xuống thảm lá khô thành những đốm sáng di động theo gió.

Đêm khuya, ông Thao ra sân đứng một mình, nhìn về phía rừng cấm tối đen sau bản. Ông chưa biết phải làm gì với nỗi nghi ngờ trong lòng, vì một đầu là lệ rừng và lời thề cũ của đời ông, một đầu là đứa cháu ruột mà ông thương như con. Ông đứng rất lâu trong sương đêm rồi mới vào nhà, cửa khép lại mà lòng vẫn mở ra một nỗi lo không ngủ được.

Chương khác

Xem thêm