BẠCH HỔ NGẬM KIẾM NÚI TRÀ BỒNG - Chương 20: Tiếng gầm thứ nhất từ vách đá

Nửa đêm, bản đang ngủ yên thì một tiếng gầm trầm và dài vang lên từ phía vách đá ở bìa rừng cấm, dội qua thung lũng, làm mái nhà nào cũng rung nhẹ. Đây…

Nội dung chương

Nửa đêm, bản đang ngủ yên thì một tiếng gầm trầm và dài vang lên từ phía vách đá ở bìa rừng cấm, dội qua thung lũng, làm mái nhà nào cũng rung nhẹ. Đây là tiếng gầm thứ 1 mà người trong bản nghe được trong mùa này. Chó cả bản sủa dậy một hồi rồi im bặt cùng lúc, như bị một sự hiện diện lớn lao làm cho khiếp sợ.

Vách đá trong rừng cấm dựng đứng, mặt đá loang lổ nước mưa, dây rừng buông xuống như những tấm màn xanh thẫm. Điện thoại ở vùng núi sóng chập chờn, muốn gọi một cuộc cho trọn vẹn phải ra chỗ đất cao hoặc đứng yên một chỗ. Mưa ở miền núi không rào rào một trận rồi thôi, mưa dầm dề nhiều ngày, thấm vào đất, vào áo, vào cả giấc ngủ.

Ánh nắng xuyên qua tán rừng cấm thành từng vệt mỏng, rơi xuống thảm lá khô thành những đốm sáng di động theo gió. Tiếng chó sủa trong đêm là tín hiệu quen thuộc của bản: sủa một hồi rồi im là khách quen, sủa dai dẳng là có chuyện lạ. Đức quen với những đêm tuần tra dài, áo mưa sũng nước, sổ tay phải bọc trong túi nilon mới giữ được khô.

Ở bìa rừng phía vách đá, một nhóm người lạ đang lảng vảng gần lối mòn thì bỏ chạy tán loạn về phía đường lớn ngay sau tiếng gầm. Chúng để lại một chiếc đèn pin còn sáng trên đất ẩm và nhiều vệt giày hoảng loạn in chồng chéo lên nhau. Tổ gác của bản tới nơi chỉ còn thấy đèn pin và dấu giày, người thì đã chạy xa.

Gió trên sườn Cà Đam thổi mạnh hơn dưới bản, cây cối nghiêng theo một hướng quen thuộc của mùa bão. Buổi tối ở bản yên tĩnh sớm, đèn trong các nhà tắt dần theo giờ, chỉ còn tiếng chó sủa vu vơ ở đầu bản. Trong bản, chuyện của miếu và chuyện của rừng là chuyện chung, nhà nào cũng có phần, không ai đứng ngoài được.

Người gác đêm ở bản chia nhau theo ca, mỗi ca hai người, đi một vòng quanh các điểm đã hẹn rồi quay về nhà rông. Người dân vùng này nhìn màu mây và hướng gió là đoán được mưa bão sắp về, kinh nghiệm truyền qua nhiều đời làm ruộng nương. Bà Hoa không quen giấy tờ hành chính, nhưng sổ vía của miếu thì bà thuộc từng trang, từng dòng, từng tên người.

- Già làng, nhóm lạ bỏ chạy hết rồi. Tụi con chỉ thu được chiếc đèn pin này với một đống dấu giày ở bìa rừng thôi.

- Đèn pin thì giữ làm vật chứng, dấu giày thì chụp lại hết. Còn từ đêm nay, tôi tuyên bố trước hội bản: rừng cấm canh cả ngày lẫn đêm.

- Dạ, tổ kiểm lâm sẽ bổ sung người ở phía vách đá ngay từ sáng mai, phối hợp với trai bản theo lịch mới.

- Tốt. Sơn Quân đã canh rừng theo cách của ngài, mình canh đường theo cách của mình. Hai việc không được lẫn, cũng không được thiếu việc nào.

- Dạ, già làng nói đúng. Con sẽ ghi việc đêm nay vào biên bản đầy đủ.

Già làng Ơn đánh kẻng gọi hội bản ngay trong đêm. Dân bản mang đèn tập trung ở nhà rông, người nào cũng vừa kinh ngạc vừa yên tâm một cách lạ lùng. Ông Ơn đứng trước dân bản tuyên bố ngắn gọn: từ đêm nay, rừng cấm có người canh cả ngày lẫn đêm, không còn ca trống nào cho người lạ lợi dụng nữa.

Bà Hoa thức giấc giữa đêm là chuyện thường trong mùa vía, bà ngồi dậy nghe ngóng một lúc rồi mới nằm xuống lại. Đêm càng về khuya, sương càng dày, đứng cách nhau chục bước đã chỉ còn thấy bóng người mờ trong sương. Tiếng mưa trên mái tôn của điểm trường và nhà dân gõ liên hồi, át cả tiếng người nói chuyện trong nhà.

Buổi chiều sau mưa, sương lên từ các thung lũng, phủ trắng những sườn đồi gần bản rồi mới lan tới chân núi. Rừng cấm dưới chân Cà Đam vào mùa này xanh sẫm lại, lá nào cũng nặng nước, đi dưới tán rừng nghe tiếng giọt rơi suốt dọc đường. Càng vào sâu trong rừng cấm, tiếng người càng lùi xa, chỉ còn tiếng gió qua ngọn cây và tiếng bước chân của chính mình.

Đức tới bìa rừng thu chiếc đèn pin làm vật chứng, chụp ảnh vệt giày hoảng loạn và ghi biên bản ca đêm. Anh đối chiếu giờ giấc: nhóm người lạ xuất hiện đúng vào khoảng đổi ca cũ mà chúng đã thăm dò từ trước. Nếu không có tiếng gầm làm chúng bỏ chạy, đêm nay lối mòn vào rừng cấm có thể đã bị đi sâu thêm một lần nữa.

Mùi rừng sau mưa là mùi lá mục, mùi đất ướt và mùi nhựa cây, thứ mùi mà người đi rừng lâu năm nhận ra ngay từ đầu ngõ. Tiếng nói của người bản trầm và ngắn, khách tới nhà được mời nước chè trước rồi mới hỏi tới chuyện làm ăn hay chuyện rừng. Mấy người phụ nữ trong bản gùi củi về lúc chiều xuống, gùi nặng mà bước chân vẫn đều trên con dốc quen thuộc.

Mỗi biên bản Đức lập đều có đủ người chứng kiến ký tên, ảnh chụp đính kèm và số đo ghi bằng số rõ ràng. Trời Trà Bồng cuối tháng mười đổi tính từng ngày, nắng vừa lên được một buổi thì mây từ phía biển lại kéo về đen kịt. Trang làm hồ sơ theo cách của người làm văn hóa: chụp ảnh trước, ghi lời kể nguyên văn sau, rồi mới đối chiếu tư liệu.

Ông Ơn đi cùng Đức một vòng quanh các chốt gác mới được tăng cường ngay trong đêm. Trai bản chia thêm ca ngày, tổ kiểm lâm bổ sung người ở phía vách đá. Ông nói với Đức rằng Sơn Quân đã lên tiếng ở bìa rừng, còn việc canh giữ đường đi là phần của con người, bản và kiểm lâm phải làm cho xứng với tiếng gầm đó.

Đường trong bản là đường đất pha đá, mưa xuống thì lầy, nắng lên thì bụi, trẻ con đi học phải xắn quần qua đoạn suối cạn. Sau cơn mưa đêm, đất trong vườn và trên đường mòn mềm nhũn, dấu chân của người và vật in lại rõ hơn ngày nắng. Bản dưới chân Cà Đam thức dậy sớm theo tiếng gà và tiếng chày giã gạo, khói bếp lên từ nhiều mái nhà cùng một lúc.

Trong các cuộc họp của bản và kiểm lâm, người ta nói thẳng, nói ngắn, và ghi lại điều đã thống nhất ngay tại chỗ. Giấy tờ trong ngăn kéo của lán tuần tra được xếp theo ngày, tháng nào ra tháng đó, ai cần tra cứu cũng tìm được ngay. Không khí trước bão nặng và đứng gió một cách khác thường, chim chóc im tiếng, người già trong bản nhìn trời mà lo.

Ông Thao ít nói về việc làm của mình, nhưng việc gì ông đã nhận thì ông làm tới nơi, chậm mà chắc. Làm kiểm lâm ở vùng này là làm bạn với đường mòn, với bản đồ và với những buổi chờ đợi dài hơn là chạy đuổi. Những gốc cây lớn trong rừng cấm đứng cách nhau vừa đủ để ánh sáng lọt xuống, tạo thành những khoảng trống yên tĩnh lạ thường.

Mây sà xuống thấp che mất đỉnh Cà Đam từ sớm, nhìn từ bản chỉ thấy một biển mây trắng xám trải ngang lưng núi. Đèn pin của tổ tuần tra quét qua màn mưa thành một quầng sáng vàng, soi rõ từng bụi cây rồi tắt khi qua khúc cua. Nước suối dâng lên sau mỗi trận mưa lớn, chảy xiết và đục, qua cầu tạm phải vịn tay vào dây mới dám bước.

Tiếng côn trùng trong đêm mưa thưa hẳn, chỉ còn tiếng ếch nhái ngoài đồng và tiếng nước nhỏ giọt từ mái hiên. Đức ghi chép mọi việc vào sổ tay bằng chữ nhỏ và đều, ngày giờ viết rõ ở đầu trang, không để sót một mốc nào. Tiếng chim trong rừng cấm thưa dần khi mây sà xuống thấp, chỉ còn tiếng nước suối chảy qua khe đá nghe rõ mồn một.

Đường mòn trong rừng cấm hẹp và trơn, hai bên là dây leo chằng chịt, chỉ người quen rừng mới biết chỗ nào đặt chân cho chắc. Trong đêm khuya, mọi âm thanh nhỏ đều nghe rõ hơn ban ngày: tiếng lá rơi, tiếng cành khô gãy, tiếng bước chân xa. Điểm trường của bản nằm ở khoảng đất cao giữa bản, mái tôn mới lợp lại sau mùa bão năm trước, sân trường quét sạch.

Suối trong rừng cấm chảy xiết hơn sau mưa, nước đục màu đất, cuốn theo lá khô và cành nhỏ trôi về phía hạ lưu. Người bản dặn nhau vào rừng cấm thì đi nhẹ, nói khẽ, không chặt phá bừa bãi, vì rừng này là của chung nhiều đời để lại. Già làng Ơn được cả bản nghe theo không phải vì ông nói to, mà vì ông nhớ hết lệ cũ và chưa từng thiên vị nhà nào.

Người làm nghề giữ rừng hiểu rằng một dấu vết nhỏ bị bỏ qua hôm nay có thể thành một mất mát lớn vào tuần sau. Đêm ở chân núi tối đặc, không có đèn đường, ánh sáng duy nhất là đèn dầu và đèn pin của người gác đêm. Sau nửa đêm, bản chìm hẳn vào yên tĩnh, chỉ còn người gác và người trực ở miếu thức cùng tiếng mưa đều đều.

Ở bìa rừng cấm, cỏ tranh mọc cao ngang thắt lưng, ướt đẫm sương sớm, quét qua ống quần làm người đi đường ướt lạnh. Người trẻ trong bản đi làm ăn xa nhiều, nhưng mùa lễ vía và mùa bão thì lần lượt quay về, bản lại đông như cũ. Thân cây trong rừng cấm cây nào cũng phủ rêu ở phía bắc, vỏ cây sẫm màu vì ẩm, sờ vào thấy mát và nhám.

Người gác đêm ở bản chia nhau theo ca, mỗi ca hai người, đi một vòng quanh các điểm đã hẹn rồi quay về nhà rông. Làm kiểm lâm ở vùng này là làm bạn với đường mòn, với bản đồ và với những buổi chờ đợi dài hơn là chạy đuổi. Đường trong bản là đường đất pha đá, mưa xuống thì lầy, nắng lên thì bụi, trẻ con đi học phải xắn quần qua đoạn suối cạn.

Hội bản tan khi trời gần sáng, dân bản ra về trong sương sớm, tiếng nói chuyện nhỏ dần dọc đường đất. Ông Ơn đứng lại ở nhà rông một mình, nghe thung lũng trả lại sự yên tĩnh sau một đêm biến động. Ông biết từ đêm nay, cuộc giữ rừng ở Trà Bồng đã bước sang một giai đoạn khác, công khai hơn, căng thẳng hơn, và không còn đường lui cho cả hai phía.

Chương khác

Xem thêm