BẠCH HỔ NGẬM KIẾM NÚI TRÀ BỒNG - Chương 21: Đầu mối gỗ huê ngoài huyện
Đức lần theo dấu cưa và vệt bánh xe ra chợ gỗ ngoài huyện, nơi các điểm thu mua gỗ của cả vùng tập trung. Anh đi với tư cách người quen nghề rừng, hỏi…
Nội dung chương
Đức lần theo dấu cưa và vệt bánh xe ra chợ gỗ ngoài huyện, nơi các điểm thu mua gỗ của cả vùng tập trung. Anh đi với tư cách người quen nghề rừng, hỏi chuyện qua nhiều đầu mối, ghi lại giá cả và điều kiện giao hàng của từng nơi. Một đầu mối thu mua đang ra giá rất cao cho gỗ huê nguyên khối, cao hơn mặt bằng chung một cách bất thường.
Đường mòn trong rừng cấm hẹp và trơn, hai bên là dây leo chằng chịt, chỉ người quen rừng mới biết chỗ nào đặt chân cho chắc. Giấy tờ trong ngăn kéo của lán tuần tra được xếp theo ngày, tháng nào ra tháng đó, ai cần tra cứu cũng tìm được ngay. Tiếng nói của người bản trầm và ngắn, khách tới nhà được mời nước chè trước rồi mới hỏi tới chuyện làm ăn hay chuyện rừng.
Không khí trước bão nặng và đứng gió một cách khác thường, chim chóc im tiếng, người già trong bản nhìn trời mà lo. Điểm trường của bản nằm ở khoảng đất cao giữa bản, mái tôn mới lợp lại sau mùa bão năm trước, sân trường quét sạch. Trong đêm khuya, mọi âm thanh nhỏ đều nghe rõ hơn ban ngày: tiếng lá rơi, tiếng cành khô gãy, tiếng bước chân xa.
Đầu mối này chỉ nhận hàng giao trong những ngày mưa lớn sắp tới, và dặn kỹ hàng phải là gỗ huê già, nguyên khối, lấy từ rừng tự nhiên. Người môi giới trong lúc nói chuyện lỡ lời về một chuyến hàng lớn sắp lấy từ phía Trà Bồng, rồi vội lái câu chuyện sang hướng khác khi thấy Đức hỏi sâu thêm về nguồn hàng.
Ông Thao ít nói về việc làm của mình, nhưng việc gì ông đã nhận thì ông làm tới nơi, chậm mà chắc. Suối trong rừng cấm chảy xiết hơn sau mưa, nước đục màu đất, cuốn theo lá khô và cành nhỏ trôi về phía hạ lưu. Đường trong bản là đường đất pha đá, mưa xuống thì lầy, nắng lên thì bụi, trẻ con đi học phải xắn quần qua đoạn suối cạn.
Người làm nghề giữ rừng hiểu rằng một dấu vết nhỏ bị bỏ qua hôm nay có thể thành một mất mát lớn vào tuần sau. Đức quen với những đêm tuần tra dài, áo mưa sũng nước, sổ tay phải bọc trong túi nilon mới giữ được khô. Buổi chiều sau mưa, sương lên từ các thung lũng, phủ trắng những sườn đồi gần bản rồi mới lan tới chân núi.
- Giá gỗ huê nguyên khối đợt này sao cao vậy anh? Hàng đẹp cỡ nào thì bên anh nhận?
- Huê già, nguyên khối, lấy từ rừng sâu mới có giá đó. Hàng trồng thì tôi không mua giá này đâu.
- Nghe nói sắp có chuyến hàng lớn về đây phải không anh? Giao vào đợt mưa này luôn à?
- Chuyện đó cậu hỏi làm gì. Hàng về lúc nào là việc của bên tôi, cậu có hàng thì mang tới, không có thì thôi.
- Dạ, em hỏi để biết đường chuẩn bị thôi. Có hàng em sẽ liên hệ lại với anh.
Đức ghi lại biển số xe trung chuyển ra vào điểm thu mua, giờ hẹn giao tiền cọc mà người môi giới nhắc tới, và đặc điểm của những người làm việc tại đó. Anh đối chiếu trong đầu với nhà trọ ven đường dưới chân núi: xe trung chuyển ở đây có đặc điểm thùng xe và hoa lốp khớp với vệt bánh xe lạ ở bìa rừng cấm.
Vách đá trong rừng cấm dựng đứng, mặt đá loang lổ nước mưa, dây rừng buông xuống như những tấm màn xanh thẫm. Mỗi biên bản Đức lập đều có đủ người chứng kiến ký tên, ảnh chụp đính kèm và số đo ghi bằng số rõ ràng. Người bản dặn nhau vào rừng cấm thì đi nhẹ, nói khẽ, không chặt phá bừa bãi, vì rừng này là của chung nhiều đời để lại.
Càng vào sâu trong rừng cấm, tiếng người càng lùi xa, chỉ còn tiếng gió qua ngọn cây và tiếng bước chân của chính mình. Đèn pin của tổ tuần tra quét qua màn mưa thành một quầng sáng vàng, soi rõ từng bụi cây rồi tắt khi qua khúc cua. Trong các cuộc họp của bản và kiểm lâm, người ta nói thẳng, nói ngắn, và ghi lại điều đã thống nhất ngay tại chỗ.
Anh không vội báo cáo kết luận, vì đầu mối thu mua mới là một đầu của đường dây. Việc cần làm là nối đầu này với nhóm khách trọ dưới chân núi và với cây huê ngàn năm trong rừng cấm. Đức gọi điện về lán, yêu cầu tổ tăng cường ghi chép giờ ra vào ở nhà trọ, đồng thời giữ kín chuyến đi chợ gỗ này.
Tiếng mưa trên mái tôn của điểm trường và nhà dân gõ liên hồi, át cả tiếng người nói chuyện trong nhà. Ở bìa rừng cấm, cỏ tranh mọc cao ngang thắt lưng, ướt đẫm sương sớm, quét qua ống quần làm người đi đường ướt lạnh. Tiếng chim trong rừng cấm thưa dần khi mây sà xuống thấp, chỉ còn tiếng nước suối chảy qua khe đá nghe rõ mồn một.
Mấy người phụ nữ trong bản gùi củi về lúc chiều xuống, gùi nặng mà bước chân vẫn đều trên con dốc quen thuộc. Sau cơn mưa đêm, đất trong vườn và trên đường mòn mềm nhũn, dấu chân của người và vật in lại rõ hơn ngày nắng. Điện thoại ở vùng núi sóng chập chờn, muốn gọi một cuộc cho trọn vẹn phải ra chỗ đất cao hoặc đứng yên một chỗ.
Trên đường về, Đức dừng xe ở đoạn đường nhìn xuống thung lũng Trà Bồng. Giá gỗ huê cao, điều kiện giao hàng trong mưa, chuyến hàng lớn từ phía Trà Bồng: ba dữ kiện xếp lại thành một hướng rất rõ. Người ta đang chờ cơn mưa lớn nhất của mùa để lấy cây huê trong rừng cấm, vì mưa sẽ xóa mọi dấu vết trên đường mòn.
Người Cor trong bản sống nép vào chân núi, nhà nào cũng có vườn sau trồng rau và chuồng nhỏ nuôi vài con gà. Đêm ở chân núi tối đặc, không có đèn đường, ánh sáng duy nhất là đèn dầu và đèn pin của người gác đêm. Thân cây trong rừng cấm cây nào cũng phủ rêu ở phía bắc, vỏ cây sẫm màu vì ẩm, sờ vào thấy mát và nhám.
Người trẻ trong bản đi làm ăn xa nhiều, nhưng mùa lễ vía và mùa bão thì lần lượt quay về, bản lại đông như cũ. Người gác đêm ở bản chia nhau theo ca, mỗi ca hai người, đi một vòng quanh các điểm đã hẹn rồi quay về nhà rông. Người dân vùng này nhìn màu mây và hướng gió là đoán được mưa bão sắp về, kinh nghiệm truyền qua nhiều đời làm ruộng nương.
Mây sà xuống thấp che mất đỉnh Cà Đam từ sớm, nhìn từ bản chỉ thấy một biển mây trắng xám trải ngang lưng núi. Đức ghi chép mọi việc vào sổ tay bằng chữ nhỏ và đều, ngày giờ viết rõ ở đầu trang, không để sót một mốc nào. Trời Trà Bồng cuối tháng mười đổi tính từng ngày, nắng vừa lên được một buổi thì mây từ phía biển lại kéo về đen kịt.
Gió trên sườn Cà Đam thổi mạnh hơn dưới bản, cây cối nghiêng theo một hướng quen thuộc của mùa bão. Tiếng chó sủa trong đêm là tín hiệu quen thuộc của bản: sủa một hồi rồi im là khách quen, sủa dai dẳng là có chuyện lạ. Nước suối dâng lên sau mỗi trận mưa lớn, chảy xiết và đục, qua cầu tạm phải vịn tay vào dây mới dám bước.
Đêm càng về khuya, sương càng dày, đứng cách nhau chục bước đã chỉ còn thấy bóng người mờ trong sương. Mùi rừng sau mưa là mùi lá mục, mùi đất ướt và mùi nhựa cây, thứ mùi mà người đi rừng lâu năm nhận ra ngay từ đầu ngõ. Tiếng côn trùng trong đêm mưa thưa hẳn, chỉ còn tiếng ếch nhái ngoài đồng và tiếng nước nhỏ giọt từ mái hiên.
Buổi tối ở bản yên tĩnh sớm, đèn trong các nhà tắt dần theo giờ, chỉ còn tiếng chó sủa vu vơ ở đầu bản. Trong bản, chuyện của miếu và chuyện của rừng là chuyện chung, nhà nào cũng có phần, không ai đứng ngoài được. Ánh nắng xuyên qua tán rừng cấm thành từng vệt mỏng, rơi xuống thảm lá khô thành những đốm sáng di động theo gió.
Rừng cấm dưới chân Cà Đam vào mùa này xanh sẫm lại, lá nào cũng nặng nước, đi dưới tán rừng nghe tiếng giọt rơi suốt dọc đường. Bà Hoa không quen giấy tờ hành chính, nhưng sổ vía của miếu thì bà thuộc từng trang, từng dòng, từng tên người. Những gốc cây lớn trong rừng cấm đứng cách nhau vừa đủ để ánh sáng lọt xuống, tạo thành những khoảng trống yên tĩnh lạ thường.
Bản dưới chân Cà Đam thức dậy sớm theo tiếng gà và tiếng chày giã gạo, khói bếp lên từ nhiều mái nhà cùng một lúc. Trang làm hồ sơ theo cách của người làm văn hóa: chụp ảnh trước, ghi lời kể nguyên văn sau, rồi mới đối chiếu tư liệu. Già làng Ơn được cả bản nghe theo không phải vì ông nói to, mà vì ông nhớ hết lệ cũ và chưa từng thiên vị nhà nào.
Mưa ở miền núi không rào rào một trận rồi thôi, mưa dầm dề nhiều ngày, thấm vào đất, vào áo, vào cả giấc ngủ. Sau nửa đêm, bản chìm hẳn vào yên tĩnh, chỉ còn người gác và người trực ở miếu thức cùng tiếng mưa đều đều. Bà Hoa thức giấc giữa đêm là chuyện thường trong mùa vía, bà ngồi dậy nghe ngóng một lúc rồi mới nằm xuống lại.
Mấy người phụ nữ trong bản gùi củi về lúc chiều xuống, gùi nặng mà bước chân vẫn đều trên con dốc quen thuộc. Người dân vùng này nhìn màu mây và hướng gió là đoán được mưa bão sắp về, kinh nghiệm truyền qua nhiều đời làm ruộng nương. Trong các cuộc họp của bản và kiểm lâm, người ta nói thẳng, nói ngắn, và ghi lại điều đã thống nhất ngay tại chỗ.
Đức về tới lán khi trời đã tối, sổ tay thêm mấy trang ghi chép về chợ gỗ, biển số xe và giờ giao tiền cọc. Anh kẹp những trang này vào hồ sơ theo dõi nhóm khách trọ, và lần đầu tiên từ đầu mùa. Anh thấy đường dây phá rừng hiện ra đủ rõ để gọi tên. Một đầu mối thu mua. Một nhóm người lạ, và một cây huê ngàn năm đang chờ cơn bão.