BẠCH XÀ NGÃ BA SÔNG TAM GIANG - Chương 11: Vệt Cá Chết Đầu Tiên

Sáng ngày 7 tháng 2 năm 2027, Quân dậy sớm hơn thường lệ vì tiếng gọi của anh Kiên vọng lên từ dưới bến đền. Trời còn mờ sương, sân đền còn ướt hơi nước…

Nội dung chương

Sáng ngày 7 tháng 2 năm 2027, Quân dậy sớm hơn thường lệ vì tiếng gọi của anh Kiên vọng lên từ dưới bến đền. Trời còn mờ sương, sân đền còn ướt hơi nước của đêm trước, nhưng giọng anh Kiên đã gấp gáp khác hẳn những buổi sáng đầu năm yên tĩnh vừa qua.

- Quân, xuống bến ngay. Có chuyện ở bờ cát thắng.

Quân khoác vội áo ấm, cầm theo đèn bão của đền rồi chạy xuống bậc đá. Anh Kiên đứng ở mép nước, quần xắn tới gối, tay cầm điện thoại đang chụp lại mặt bãi cát. Ông Thắng đã có mặt từ lúc nào, ngồi xổm bên một vệt trắng dài dạt sát mép bờ, tay cầm một cành khô gạt nhẹ đám cá nổi lềnh bềnh trong vũng nước nông.

Vệt cá chết dạt vào bờ cát thắng từ lúc nào trong đêm không ai biết. Cá không nhiều tới mức phủ kín bãi, nhưng đủ thành một vệt dài trắng đục chạy dọc theo đường nước rút, lẫn trong rong rêu và bọt sông. Phần lớn là cá nhỏ, cá mương, cá thiểu, vài con cá chép non và hai con cá trắm cỏ đã khá lớn, bụng trương lên, mắt đục, nằm nghiêng trên cát ướt. Mùi tanh nồng bốc lên ngay khi Quân bước tới gần, thứ mùi khác hẳn mùi cá tươi ở chợ bến mỗi sáng.

Quân đứng lặng một lúc lâu. Mới hôm mùng 1, anh còn ngồi ở bậc đá này nhìn mặt sông lặng trong nắng đầu năm và tự thuyết phục mình rằng ánh đèn lạ đêm giao thừa chỉ là một thoáng nhìn nhầm trong sương. Bảy ngày sau, vệt cá chết đầu tiên đã dạt vào đúng bờ cát thắng, nơi linh thiêng nhất của ngã ba sông sau vực sâu trước cửa đền. Trong đầu anh, hai sự việc ấy tự nối lại với nhau dù anh chưa dám nói thành lời với bất kỳ ai.

Anh Kiên chụp xong mấy tấm ảnh toàn cảnh rồi chụp cận từng cụm cá, vừa chụp vừa lẩm bẩm ghi nhớ vị trí.

- Sáng nay người đi lấy Cát Thắng sớm thấy đầu tiên, chạy lên báo thôn. Tôi xuống tới nơi thì đã thế này. Chưa ai động vào ngoài ông Thắng.

Ông Thắng không ngẩng lên ngay. Ông lật một con cá chép non bằng cành khô, nhìn kỹ phần mang cá rồi lại lật thêm con thứ hai, con thứ ba. Động tác của ông chậm và chắc, như người đã quen xem cá chết sau mỗi mùa nước đổi.

- Không phải chết rét đâu.

Ông nói, giọng khàn vì sương sớm.

- Cá chết rét thì chết rải rác, mang còn đỏ nhạt, bụng còn thức ăn chưa tiêu hết vì nước lạnh làm cá bỏ ăn từ từ. Cá này khác. Anh Kiên xuống mà xem.

Anh Kiên ngồi xuống bên cạnh ông, Quân cũng cúi thấp người theo. Ông Thắng dùng đầu cành vạch nhẹ mang của một con cá trắm nhỏ. Mang cá không đỏ, cũng không tím tái như cá chết ngạt thông thường, mà xám xịt, có chỗ như bị cháy sém, khô quắt lại ở mép.

- Mang cháy xám thế này là bị điện giật. Bụng cá rỗng không, không có lấy một mẩu thức ăn. Cá đang bơi, đang ăn bình thường thì bị một luồng điện mạnh quét qua, chết ngay tại chỗ, chưa kịp tiêu hóa gì. Tôi đi sông mấy chục năm, nhìn kiểu chết này là biết. Hồi trước ở khúc sông dưới hạ lưu cũng có người kích điện trộm, cá chết y hệt thế này, nổi trắng một vệt rồi dạt vào bờ theo con nước.

Quân nghe ông nói mà thấy cổ họng khô lại.

Anh Kiên đứng dậy, phủi cát ở đầu gối, nét mặt đã nghiêm hẳn.

- Nếu là kích điện thật thì đây không còn là chuyện cá chết tự nhiên nữa. Đây là đánh bắt trộm, mà lại ngay gần khu cấm trước cửa đền. Phải lập biên bản, phải báo xã.

Ông Thắng gật đầu, nhưng mắt vẫn nhìn vệt cá.

- Cái đáng lo là chỗ này. Cá chết dạt vào bờ cát thắng thì hoặc là chết ngay ngoài phao mốc rồi trôi vào, hoặc chết ở vùng nước quanh khu cấm. Kẻ nào dám đưa máy xuống vùng nước này thì không phải người không biết lệ. Hoặc là người ngoài không coi lệ làng ra gì, hoặc là người biết rõ cá lớn tụ ở đây nên mới liều.

Câu nói ấy làm Quân giật mình. Anh nhớ lại lời anh Kiên từng nói từ trước Tết, rằng ngoài sông dạo này có người lạ hỏi mua cá giá cao bất thường. Một người mua cá, một vệt cá chết vì điện, một ánh đèn lạ ngoài phao mốc trong đêm giao thừa. Ba việc rời nhau, chưa việc nào đủ chắc để buộc vào nhau, nhưng đặt cạnh nhau thì không còn là chuyện tình cờ dễ bỏ qua nữa.

Anh Kiên gọi điện cho chị Hồng ngay tại bến. Quân nghe anh nói ngắn gọn, báo có vệt cá chết nghi do kích điện ở bờ cát thắng, đề nghị chị xuống ghi nhận và hướng dẫn lập biên bản. Trong lúc chờ chị Hồng tới, anh Kiên phân việc rất nhanh. Ông Thắng ở lại giữ hiện trường, không cho ai vớt cá mang đi. Quân chạy lên đền báo cho cụ Thịnh và bà Sen biết, rồi mang xuống một tấm bạt sạch và mấy chiếc găng tay trong kho để lát nữa gom mẫu nếu xã yêu cầu.

Quân chạy lên đền, hơi thở gấp vì bậc đá dốc và ướt sương. Cụ Thịnh đang quét sân trước chính điện, nghe Quân báo xong thì dừng chổi, đứng lặng nhìn xuống phía bờ cát rất lâu.

- Cá chết vì điện ở bờ cát thắng à.

Ông nói chậm rãi, không hỏi lại lần thứ hai.

- Con xuống nói với anh Kiên, giữ nguyên hiện trường chờ cán bộ xã. Đừng để ai vớt cá chết mang về, cũng đừng để ai xuống nước quanh phao mốc lúc này. Việc sông nước có dấu lạ thì cứ ghi cho rõ ràng, đừng đoán thay ai cả.

Bà Sen từ nhà ngang đi ra, nghe hết câu chuyện, tay còn cầm chùm chìa khóa kho.

- Để tôi lấy bạt với găng tay. Cả xô sạch nữa, nhỡ xã cần lấy mẫu nước.

Quân mang đồ xuống bến. Chị Hồng tới sau đó không lâu, đi cùng một cán bộ địa chính của xã nhưng phần việc chính vẫn do chị phụ trách. Chị không vội kết luận, chỉ đi dọc vệt cá một vòng, xem ảnh anh Kiên đã chụp, nghe ông Thắng trình bày lại nhận định về mang cá cháy xám và bụng cá rỗng, rồi gật đầu ghi vào sổ tay.

- Nhận định ban đầu ở thôn thì ghi đúng là nhận định ban đầu. Cá chết có dấu hiệu giống bị điện giật theo kinh nghiệm của ngư dân lâu năm. Muốn có biên bản cấp xã cho chắc thì phải có thêm một lần ghi nhận nữa, có mẫu cá, mẫu nước và ảnh chụp đầy đủ theo mẫu. Hôm nay tôi ghi nhận hiện trường lần thứ nhất, thôn lập biên bản nội bộ trước, giữ ảnh và giữ vị trí vệt cá. Nếu còn lần thứ hai, xã sẽ lập biên bản chính thức và đề xuất tăng tuần tra.

Anh Kiên hỏi ngay.

- Vậy hôm nay chưa coi là biên bản cấp xã à.

- Chưa. Tôi nói thẳng để thôn khỏi chủ quan. Một lần có thể còn do nhiều nguyên nhân, dù dấu hiệu đã rõ. Hai lần cùng một kiểu chết, cùng một vùng nước thì không ai nói là ngẫu nhiên được nữa. Từ hôm nay, thôn phải để ý mặt sông hơn, nhất là vùng quanh phao mốc.

Quân đứng bên cạnh nghe từng lời. Anh hiểu chị Hồng nói đúng quy trình, nhưng trong lòng anh, sự việc đã vượt qua mức một lần ngẫu nhiên từ lâu rồi, vì anh là người duy nhất ở đây biết thêm một điều chưa ai biết, rằng ngay trong đêm giao thừa. Ngoài phao mốc đã có một ánh đèn lạ chớp tắt rồi biến mất. Anh đã giấu điều ấy suốt từ mùng 1 tới nay, tự nhủ chờ một dấu hiệu chắc chắn hơn. Giờ dấu hiệu chắc chắn ấy đã dạt vào bờ cát thắng trắng xóa ngay trước mắt anh, và sự im lặng cũ bỗng trở thành một sức nặng đè lên ngực.

Anh định nói. Chỉ cần một câu thôi, rằng đêm giao thừa anh đã thấy ánh đèn lạ ngoài phao mốc, mọi việc ở đây sẽ được nhìn khác đi ngay lập tức. Nhưng rồi anh lại nhìn thấy cụ Thịnh vừa xuống tới bến, đứng ở bậc đá trên cao nhìn xuống vệt cá, nét mặt buồn và lặng, và lời nói đã lên tới miệng lại chìm xuống, như mấy lần trước ở lễ đầu xuân.

Anh Kiên chừng như cảm thấy sự ngập ngừng ấy. Anh quay sang Quân.

- Quân, mấy hôm nay trực đền, con có thấy gì lạ ngoài sông về đêm không.

Quân lắc đầu rất nhanh, nhanh hơn mức cần thiết.

- Dạ không, mấy đêm nay sông yên lắm. Chỉ sáng nay mới thấy cá chết thế này.

Anh Kiên gật đầu, không hỏi thêm, quay lại bàn với chị Hồng chuyện biên bản thôn. Quân đứng yên tại chỗ, tay nắm chặt quai đèn bão dù trời đã sáng hẳn và không cần đèn nữa. Anh biết mình vừa bỏ qua thêm một cơ hội nữa, và lần này không thể tự bào chữa bằng lý do sợ hỏng ngày Tết được nữa, vì ngày Tết đã qua và cá đã chết thật ở bờ cát.

Buổi sáng hôm ấy, thôn lập biên bản nội bộ ngay tại nhà văn hóa dưới bến. Anh Kiên đọc lại toàn bộ diễn biến, ông Thắng ký ở phần người làm chứng với nhận định cá chết có dấu hiệu bị điện giật, chị Hồng ký xác nhận đã ghi nhận hiện trường lần thứ nhất. Quân được giao ghi chép phụ, chép lại từng dòng chữ mà lòng nặng trĩu. Trong biên bản, dòng quan trọng nhất được gạch chân: vệt cá chết thứ nhất được ghi nhận có dấu hiệu điện giật, nghi vấn đánh bắt bằng kích điện ở ngã ba sông chính thức vào sổ của thôn.

Chiều xuống, vệt cá chết đã được gom lại theo hướng dẫn của xã để tránh ô nhiễm bờ cát, nhưng mùi tanh vẫn còn vương trên bãi cát thắng tới tận khi nắng tắt. Quân một mình quay lại bờ cát, nhìn mặt nước phẳng lặng ngoài phao mốc. Nước sông buổi chiều vàng đục, không một gợn lạ, hiền lành như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Anh đứng đó rất lâu, tự hỏi kẻ đã đưa điện xuống vùng nước này đang ở đâu lúc này, có phải là người đã thắp ánh đèn lạ đêm giao thừa hay không, và liệu chúng có quay lại nữa không.

Tối đó, Quân ghi vào sổ trực của đền một dòng ngắn về vệt cá chết và biên bản thôn, ghi rõ giờ phát hiện, người làm chứng và nhận định của ông Thắng. Anh không ghi dòng nào về ánh đèn đêm giao thừa, cũng không ghi dòng nào về câu hỏi của anh Kiên ở bến sáng nay và cái lắc đầu của chính mình. Trang sổ vì thế vẫn sạch và đúng quy trình như mọi trang sổ trước, chỉ có người ghi sổ là biết nó còn thiếu một điều quan trọng nhất. Ngoài sông, bóng tối phủ xuống ngã ba, và ở đâu đó ngoài phao mốc, mặt nước vẫn lặng im chờ đêm tiếp theo.

Chương khác

Xem thêm