Bến Nước Cửa Đền - Chương 22: Nửa làng xiêu lòng
Ngày mười bốn tháng tám, ông Sang tung ra đòn mới. Tôi đang dạy học thì nghe tiếng loa phóng thanh của thôn vang lên. Giọng ông Sang, nhưng lần này không…
Nội dung chương
Ngày mười bốn tháng tám, ông Sang tung ra đòn mới.
Tôi đang dạy học thì nghe tiếng loa phóng thanh của thôn vang lên. Giọng ông Sang, nhưng lần này không còn oang oang vui vẻ như hôm qua, mà đanh lại, đầy đe dọa:
- Thông báo! Công ty Sông Hồng Xanh xin thông báo: những hộ đã ký giấy đồng thuận sẽ được nhận đầy đủ các khoản hỗ trợ của công ty, gồm tiền mặt năm triệu đồng, suất việc làm ưu tiên, và hỗ trợ con em học nghề. Những hộ KHÔNG KÝ, công ty sẽ không chịu trách nhiệm về bất kỳ quyền lợi nào sau này. Xã cũng sẽ xem xét lại các khoản hỗ trợ chính sách đối với những hộ cố tình chống đối chủ trương phát triển!
Tôi sững người giữa lớp học. Mấy chục đôi mắt học trò ngước nhìn tôi. Thằng Tý ngồi bàn đầu thì thầm với bạn bên cạnh, giọng lo lắng. Tôi cố giữ bình tĩnh, tiếp tục bài giảng, nhưng tay cầm phấn run run viết lệch cả dòng chữ trên bảng.
Hết giờ dạy, tôi vội vã chạy ra trụ sở thôn. Trước sân, ông Sang đang họp với mấy cán bộ thôn. Thấy tôi, ông ta cười nhạt:
- Cô giáo đến có việc gì?
- Ông vừa thông báo cái gì trên loa? - tôi hỏi thẳng, giọng run vì giận - Ông lấy quyền gì mà dọa cắt hỗ trợ chính sách của dân?
Ông Sang nhún vai:
- Tôi chỉ thông báo chính sách của công ty thôi. Công ty có quyền chọn đối tác. Ai ủng hộ thì được hưởng, ai chống đối thì thôi. Có gì sai?
- Còn câu "xã sẽ xem xét lại các khoản hỗ trợ chính sách"? Ông là giám đốc công ty, ông lấy tư cách gì nói thay xã?
Đúng lúc ấy, ông Tài từ trong trụ sở bước ra. Ông ta nhìn tôi, ánh mắt lạnh lùng:
- Cô Lan, câu đó là tôi nói. Xã hoàn toàn ủng hộ chủ trương phát triển bến du thuyền. Những hộ không hợp tác, xã sẽ xem xét lại việc cấp các khoản hỗ trợ. Đó là để đảm bảo công bằng cho những người biết điều.
Tôi nhìn ông Tài, không tin nổi vào tai mình. Một phó chủ tịch xã, ngang nhiên dùng chính sách nhà nước để ép dân ký giấy cho doanh nghiệp. Tôi muốn gào lên, muốn chỉ thẳng mặt ông ta mà nói: ông đã nhận bao nhiêu tiền của ông Sang? Nhưng tôi không có bằng chứng. Nói ra lúc này chỉ khiến tôi mang họa.
- Các ông... các ông làm thế là trái pháp luật - tôi nói, giọng yếu ớt.
Ông Sang cười lớn:
- Trái pháp luật? Cô giáo cứ đi kiện đi. Xem ai xử cho cô.
Tôi quay lưng bỏ đi, nước mắt ứa ra. Đằng sau, tiếng cười của ông Sang và ông Tài vang lên, như dao cứa vào lòng tôi.
Chiều hôm ấy, tôi đi một vòng quanh thôn. Cảnh tượng khiến tôi đau lòng: nhà nào nhà nấy đóng cửa im ỉm, nhưng qua khe cửa, tôi thấy nhiều nhà đang bàn tán. Có nhà, người chồng muốn ký, người vợ không chịu, cãi nhau ỏm tỏi. Có nhà, bà mẹ già khóc lóc van xin con đừng ký, đứa con trai gắt lên:
- Mẹ có nuôi được cả nhà không mà cấm!
Tôi ghé nhà chị Tư Mận, hàng xóm vẫn hay cho tôi rau. Chị mở cửa, thấy tôi thì ánh mắt lảng tránh.
- Chị Tư, nhà chị ký chưa?
Chị Tư im lặng một lúc rồi khẽ nói:
- Chồng chị ký rồi, sáng nay. Chị can không được. Năm triệu... nhà chị đang nợ tiền phân bón.
Tôi nắm tay chị:
- Em không trách chị đâu. Em chỉ muốn hỏi, chị có tin bến thiêng không?
Chị Tư nhìn tôi, mắt đỏ hoe:
- Tin chứ, sao không tin. Hồi chị còn con gái, chị suýt chết đuối ở vực xoáy, may có người vớt lên. Nhưng tin thì làm được gì, cô Lan ơi? Thần thánh có cho chị gạo ăn không?
Tôi buông tay chị ra, không nói được lời nào. Chị nói đúng. Tôi lấy gì để cãi lại?
Tôi đi tiếp đến nhà ông Ba Sáng, một trong những hộ còn chưa ký. Ông Ba đang ngồi đan rổ ở hiên, thấy tôi thì thở dài:
- Cô Lan ơi, tôi cũng muốn giữ bến lắm. Nhưng ông Sang dọa cắt hỗ trợ, nhà tôi đang hưởng trợ cấp hộ nghèo. Cắt đi thì lấy gì mà sống?
Tôi ngồi xuống cạnh ông, giọng khẩn thiết:
- Ông Ba, ông nghe tôi nói. Hỗ trợ chính sách là của nhà nước, không ai cắt được vì lý do này. Ông Sang chỉ dọa thôi. Ông đừng sợ.
- Dọa hay thật thì tôi cũng sợ, cô ơi - ông Ba lắc đầu - Dân đen như tôi, cãi sao lại quan.
Tôi nhìn ông Ba, lòng nặng trĩu. Nỗi sợ đã ăn sâu vào máu người dân quê tôi. Sợ quan, sợ mất miếng cơm, sợ bị trù dập. Ông Sang nắm đúng điểm yếu ấy mà bóp.
Tối hôm ấy, tôi lên đền thắp hương như mọi ngày. Ba mươi sáu ngày kể từ khi hương cháy lại. Tôi quỳ xuống, chắp tay khấn:
- Thánh ơi, con bất lực quá. Dân thôn đang bị ép từng ngày. Con nói không ai nghe. Xin thánh chỉ cho con một con đường.
Khói hương bay lên, cuộn tròn. Tôi nhìn vào làn khói, bỗng thấy nó uốn thành hình một bàn tay đang dang ra, như muốn nắm lấy thứ gì đó.
Bàn tay vô hình. Điềm báo.
Tôi sững người. Bàn tay vô hình đã cứu tôi năm tôi tám tuổi, đã đỡ tôi và thằng Khôi hôm đầu tháng. Giờ đây, nó hiện ra trong khói hương, như đang muốn nhắn tôi một điều.
Tôi nhắm mắt, lắng nghe. Trong tĩnh lặng của điện thờ, tôi nghe thấy tiếng sông ì ầm vọng lên từ dưới chân đồi. Và trong tiếng sông ấy, tôi như nghe thấy một giọng nói: đừng bỏ cuộc, đừng bỏ cuộc...
Tôi mở mắt, lau nước mắt. Đúng, tôi không thể bỏ cuộc. Nếu tôi bỏ cuộc, bến mất, hương tắt, bảy đời giữ bến thành tro bụi.
Về đến nhà, mẹ tôi đang ngồi đợi với vẻ mặt lo lắng:
- Con ơi, hồi chiều có người của ông Sang đến nhà mình.
Tim tôi thắt lại:
- Họ nói gì hả mẹ?
- Họ đưa tờ giấy đồng thuận, bảo mẹ ký. Mẹ không ký, họ bảo mai họ quay lại, nếu không ký thì... thì đừng trách.
Tôi nắm chặt tay mẹ:
- Mẹ đừng sợ. Có con đây. Họ không dám làm gì mẹ đâu.
Nhưng trong lòng tôi, nỗi lo dâng lên như nước lũ. Ông Sang đã đến tận nhà tôi. Hắn không còn kiêng nể gì nữa.
Đêm ấy, tôi trằn trọc không ngủ. Tôi nghĩ về những hộ đã ký, những hộ đang giằng xé, và những hộ kiên quyết không ký. Tôi nhẩm tính: thôn Cửa Đền có hơn hai trăm hộ. Hôm qua đã có gần năm chục hộ ký. Hôm nay, sau đòn dọa cắt hỗ trợ, chắc chắn số hộ ký tăng vọt.
Nửa làng. Có lẽ đến mai, nửa làng sẽ xiêu lòng.
Tôi ngồi dậy, lấy giấy bút ra. Tôi vẽ một bản đồ thôn, đánh dấu những nhà đã ký, những nhà chưa ký, những nhà còn do dự. Nhìn vào bản đồ, tôi thấy một thực tế phũ phàng: những nhà chưa ký chủ yếu là những nhà khá giả, không cần năm triệu đồng, hoặc những nhà có người già tin chuyện tâm linh.
Còn những nhà nghèo, những nhà đang cần tiền, đã ký gần hết.
Tôi gấp bản đồ lại, thở dài. Cuộc chiến này, tôi đang thua. Thua vì tôi không có tiền, không có quyền, chỉ có niềm tin. Mà niềm tin thì không đong được bằng gạo.
Nhưng rồi tôi nhớ đến bàn tay trong khói hương tối nay. Nhớ đến miếng ngọc bội đã ghép hoàn chỉnh. Nhớ đến thằng Khôi với vết bớt hình cánh sen. Nhớ đến bậc đá thứ chín trồi lên giữa đống bùn đất sau vụ máy ủi.
Tôi còn những thứ ấy. Những thứ không mua được bằng tiền.
Ngày mai, tôi sẽ đến từng nhà chưa ký. Tôi sẽ kể cho họ nghe câu chuyện của bến. Không phải để xin họ đừng ký, mà để họ nhớ rằng mình là ai, tổ tiên mình là ai, và bến này có ý nghĩa gì.
Nếu họ vẫn ký sau khi nghe, tôi sẽ không trách. Nhưng tôi phải kể. Đó là trách nhiệm của người giữ bến.
Nửa làng xiêu lòng. Nửa còn lại, tôi phải giữ bằng được.
Tôi trải tờ giấy ra, bắt đầu ghi tên từng hộ. Nhà ông Ba Sáng: chưa ký, đang sợ. Nhà chị Tư Mận: chồng ký, vợ chưa. Nhà cụ Đức: chưa ký, kiên quyết. Nhà anh Hùng: chưa ký... Tôi ghi chép cẩn thận, phân loại: những nhà kiên quyết không ký, những nhà còn do dự, những nhà đã ký nhưng có thể vận động ký lại.
Nhìn vào bản đồ chi chít chữ, tôi bỗng nhận ra một điều: những nhà chưa ký không phải ngẫu nhiên. Họ đều là những nhà có người già còn nhớ chuyện xưa, hoặc những nhà từng được bến cứu mạng. Sợi dây tâm linh vẫn còn, chỉ là bị bụi thời gian và nỗi sợ phủ lên.
Việc của tôi là phủi bụi ấy đi.
Tôi gấp bản đồ lại, cất vào túi. Ngày mai, tôi sẽ đến từng nhà. Không phải với tư cách cô giáo đi vận động, mà với tư cách người họ Phạm đi kể chuyện tổ tiên. Tôi sẽ kể cho họ nghe về bảy đời giữ bến, về hũ gốm dưới bậc đá thứ chín, về thằng Khôi và nửa miếng ngọc bội.
Tôi tắt đèn, nằm xuống. Ngoài kia, tiếng sông vẫn ì ầm. Và trong bóng tối, tôi thấy trước mắt mình hình ảnh nửa làng đã ký vào tờ giấy trắng, những chữ ký đen trên nền giấy trắng như những vết thương.
Nhưng tôi cũng thấy, ở nửa còn lại của bức tranh, những ngọn đèn dầu le lói vẫn cháy. Nhỏ bé, nhưng chưa tắt.
---