Bến Nước Cửa Đền - Chương 24: Giờ ngoại khóa
Ngày mười sáu tháng tám, tôi quyết định đưa câu chuyện bến thiêng vào giờ ngoại khóa của lớp mình. Ý tưởng này đến với tôi vào đêm hôm trước, khi tôi…
Nội dung chương
Ngày mười sáu tháng tám, tôi quyết định đưa câu chuyện bến thiêng vào giờ ngoại khóa của lớp mình.
Ý tưởng này đến với tôi vào đêm hôm trước, khi tôi đang chấm bài cho học trò. Tôi nhìn những dòng chữ ngây ngô của bọn trẻ viết về ước mơ: đứa muốn làm bác sĩ, đứa muốn làm công an, đứa muốn đi thành phố làm công nhân. Không đứa nào nhắc đến thôn, đến sông, đến bến. Chúng đang lớn lên mà không biết gì về nơi mình sinh ra.
Tôi nghĩ: nếu người lớn đã bị tiền làm mờ mắt, thì tôi sẽ gieo hạt vào lòng trẻ thơ. Hạt giống hôm nay, mai này thành cây.
Sáng hôm ấy, tôi lên đền thắp hương như mọi ngày; hương cháy lại đã ba mươi tám ngày. Tôi khấn xin thánh phù hộ cho giờ học hôm nay, rồi đến trường với một kế hoạch đã chuẩn bị kỹ.
Tiết ngoại khóa cuối buổi chiều, tôi dẫn cả lớp bốn mươi học trò ra bến sông. Bọn trẻ reo hò ầm ĩ, đứa nào cũng thích được ra ngoài thay vì ngồi trong lớp.
Tôi cho chúng ngồi thành vòng tròn quanh bậc đá thứ chín, bậc đá duy nhất còn nguyên vẹn. Tôi bắt đầu kể:
- Các em có biết bến đá này bao nhiêu tuổi không?
Bọn trẻ lắc đầu.
- Bến này có từ thời cụ kỵ của cụ kỵ các em. Bảy đời nhà cô đã giữ gìn bến này. Dưới bậc đá các em đang ngồi, cô đã đào được một hũ gốm của tổ tiên, trong đó có thanh kiếm đồng và cuốn gia phả.
Thằng Tý giơ tay:
- Cô ơi, sao tổ tiên lại chôn hũ gốm dưới bậc đá ạ?
- Vì bậc đá thứ chín là bậc thiêng nhất, em ạ. Tổ tiên chôn ở đó để nhờ bến giữ hộ những thứ quý giá nhất.
Tôi kể cho chúng nghe về Quan Hoàng Bảy, về đền Bảo Hà trên đồi, về những câu chuyện dân gian mà bà cố tôi từng kể. Tôi không nói về ma quỷ, không nói về điềm báo. Tôi chỉ kể về lịch sử, về lòng biết ơn với dòng sông đã nuôi sống bao thế hệ.
Bọn trẻ nghe say sưa. Con bé Na hỏi:
- Cô ơi, có thật bến này thiêng không ạ?
Tôi mỉm cười, chỉ tay về phía vực xoáy:
- Các em nhìn kia. Vực xoáy ấy, năm cô tám tuổi, cô suýt chết đuối ở đó, nhưng có một bàn tay vô hình đã đỡ cô lên. Đầu tháng này, bạn Khôi suýt chết đuối ở đó, cô đã cứu bạn ấy lên. Bến này đã cứu sống bao người. Các em nghĩ có thiêng không?
Bọn trẻ ồ lên. Thằng Tý nói lớn:
- Thiêng ạ! Bến cứu người thì phải thiêng!
Tôi gật đầu:
- Đúng rồi. Vì thế chúng ta phải biết ơn bến, phải giữ gìn bến. Các em về nhà, kể lại cho bố mẹ nghe những gì cô kể hôm nay nhé. Để bố mẹ cũng nhớ rằng bến này quý giá thế nào.
Buổi học kết thúc trong tiếng cười nói vui vẻ của bọn trẻ. Tôi nhìn chúng chạy nhảy quanh bậc đá, lòng ấm lại. Hạt giống đã gieo. Chỉ cần một vài hạt nảy mầm, tương lai bến còn hy vọng.
Nhưng tôi đã lầm. Hạt giống tôi gieo hôm nay, ngày mai đã bị người ta nhổ bỏ.
Tối hôm ấy, khi tôi đang ăn cơm với mẹ, cô hiệu phó gọi điện đến, giọng lo lắng:
- Cô Lan ơi, có chuyện rồi. Chiều nay có phụ huynh đến trường phản ánh, nói cô dạy học trò chuyện mê tín dị đoan ở bến sông. Họ đòi nhà trường xử lý cô.
Tôi sững người, đũa rơi xuống mâm:
- Ai phản ánh hả chị?
- Tôi không tiện nói tên. Nhưng họ nói cô tuyên truyền mê tín, lôi kéo trẻ con tin vào thần sông, ảnh hưởng đến dự án phát triển của thôn. Cô Lan ơi, cô cẩn thận đấy. Thời buổi này, hai chữ "mê tín" nặng lắm.
Tôi đặt điện thoại xuống, tay run run. Tôi biết ngay ai đứng sau chuyện này. Chỉ có ông Sang mới nghĩ ra đòn hiểm như thế: không đánh trực diện vào tôi, mà đánh vào nghề nghiệp của tôi, vào uy tín của tôi trước phụ huynh.
Mẹ tôi lo lắng hỏi:
- Có chuyện gì thế con?
Tôi kể lại. Mẹ tôi tái mặt:
- Trời ơi, họ vu cho con tội mê tín? Tội ấy nặng lắm con ơi. Ngày xưa, ai bị gán tội mê tín là bị cả làng xa lánh.
Tôi nắm tay mẹ, cố trấn an:
- Mẹ đừng lo. Con chỉ kể chuyện lịch sử cho học trò, không có gì mê tín cả. Nhà trường sẽ hiểu.
Nhưng trong lòng tôi, nỗi lo dâng lên. Tôi hiểu rõ đòn này của ông Sang hiểm đến mức nào. Ở nông thôn, một khi đã bị gán mác "mê tín dị đoan", người ta sẽ nhìn mình bằng con mắt khác. Phụ huynh sẽ không cho con đến gần mình. Đồng nghiệp sẽ xa lánh. Và quan trọng nhất, chính quyền sẽ có cớ để xử lý mình.
Đêm ấy, tôi không ngủ được. Tôi nghĩ về giờ ngoại khóa chiều nay, về những đôi mắt trong veo của bọn trẻ. Tôi có làm sai không? Tôi chỉ kể cho chúng nghe về lịch sử quê hương. Điều ấy có gì là mê tín?
Nhưng rồi tôi nhớ đến câu ông Sang nói hôm họp dân: "thời buổi này, tin vào thần sông thì chỉ có chết đói". Trong mắt ông ta và những người như ông ta, bất kỳ niềm tin tâm linh nào cũng là mê tín, là cản trở phát triển.
Tôi ngồi dậy, lấy cuốn gia phả ra. Tôi đọc lại đoạn về bảy đời giữ bến. Bảy đời, bao nhiêu sóng gió, bao nhiêu đổi thay, vậy mà bến vẫn còn. Những người giữ bến đời trước, họ đã đối mặt với những gì? Có ai trong họ từng bị vu là mê tín không?
Tôi không biết. Gia phả không ghi. Nhưng tôi tin, họ cũng đã từng đơn độc như tôi bây giờ.
Sáng hôm sau, tôi đến trường với tâm trạng nặng nề. Vừa bước vào cổng, tôi đã cảm nhận được những ánh mắt khác lạ của đồng nghiệp. Cô giáo Hoa, người vẫn hay trò chuyện với tôi, hôm nay chỉ gật đầu chào qua loa rồi vội đi. Thầy giáo Tuấn nhìn tôi bằng ánh mắt ái ngại.
Trong phòng họp, cô hiệu phó gọi tôi vào, giọng nghiêm nghị:
- Cô Lan, nhà trường đã nhận được phản ánh của phụ huynh về tiết ngoại khóa hôm qua của cô. Nhà trường yêu cầu cô viết bản tường trình, giải thích rõ nội dung cô đã dạy học trò.
Tôi gật đầu:
- Vâng, tôi sẽ viết. Nhưng tôi khẳng định mình không dạy gì mê tín. Tôi chỉ kể chuyện lịch sử bến đền cho các em nghe.
Cô hiệu phó thở dài:
- Tôi tin cô. Nhưng cô cũng biết đấy, dư luận đang nhạy cảm vì dự án của ông Sang. Cô nên cẩn thận lời ăn tiếng nói trong thời gian này.
Tôi ra khỏi phòng họp, lòng nặng trĩu. Viết bản tường trình không khó. Khó là ở chỗ, từ nay mỗi lời tôi nói, mỗi việc tôi làm đều bị soi xét.
Buổi trưa, tôi đang ăn cơm ở nhà thì thằng Tý chạy đến, mặt mày hớt hải:
- Cô Lan ơi! Bố em bảo từ mai em không được học cô nữa! Bố bảo cô dạy chuyện ma quỷ!
Tim tôi như bị ai bóp nghẹt. Thằng Tý, học trò ngoan nhất lớp, đứa đã mang hoa dại ra đặt lên bậc đá hôm nào, giờ đây bị bố cấm học tôi.
Tôi ôm thằng bé vào lòng, giọng nghẹn ngào:
- Không sao đâu em. Cô vẫn thương em. Em về nói với bố, cô không dạy chuyện ma quỷ, cô chỉ kể chuyện quê hương thôi nhé.
Thằng Tý gật đầu, nước mắt lưng tròng rồi chạy về. Tôi đứng nhìn theo bóng nó, lòng đau như cắt.
Chiều hôm ấy, tôi lại lên đền. Ba mươi bảy ngày hương cháy lại. Tôi quỳ trước ban thờ, khấn thầm:
- Thánh ơi, họ vu con tội mê tín. Con chỉ kể chuyện lịch sử cho trẻ thơ. Con có sai không?
Khói hương bốc lên, cuộn một vòng rồi tan. Tôi nhìn vào làn khói, không thấy hình bàn tay như hôm trước. Chỉ thấy khói bay thẳng đứng, rồi tan đi.
Tôi thở dài. Có lẽ thánh cũng đang thử thách tôi. Thử xem tôi có vững lòng không khi bị cả thôn quay lưng.
Trên đường về, tôi gặp cụ Kính đi thăm đồng về. Cụ nhìn vẻ mặt tôi, hiểu ngay có chuyện:
- Có chuyện gì, cô Lan?
Tôi kể lại. Cụ Kính trầm ngâm một lúc, rồi nói:
- Đòn này hiểm thật. Nó đánh vào cái gốc của cô: nghề dạy học. Mất nghề, cô mất chỗ đứng trong thôn, mất tiếng nói trước dân.
- Cháu phải làm sao hả cụ?
- Kiên nhẫn. Viết bản tường trình thật rõ ràng, thật bình tĩnh. Đừng để cảm xúc lấn át. Và từ nay, mỗi việc cô làm phải cẩn thận gấp đôi. Nó đang rình cô sơ hở.
Tôi gật đầu. Cụ nói phải. Tôi phải cẩn thận hơn.
Về đến nhà, tôi ngồi viết bản tường trình. Tôi viết rõ từng chi tiết của tiết ngoại khóa: thời gian, địa điểm, nội dung, mục đích giáo dục. Tôi nhấn mạnh: tôi dạy lịch sử địa phương, không tuyên truyền mê tín dị đoan.
Viết xong, tôi đọc lại một lượt, thấy yên tâm. Bản tường trình rõ ràng, logic, không có gì để bắt bẻ.
Nhưng khi tôi gấp bản tường trình lại, điện thoại reo. Số lạ. Tôi bắt máy:
- Alo, cô Phạm Thị Lan phải không? Tôi gọi từ Phòng Giáo dục huyện. Chúng tôi đã nhận được đơn tố cáo nặc danh về việc cô tuyên truyền mê tín dị đoan trong giờ dạy. Mời cô sáng mai lên phòng làm việc.
Tay tôi run đến nỗi suýt đánh rơi điện thoại.
Đơn tố cáo nặc danh. Lên Phòng Giáo dục huyện.
Đòn thứ hai, nhanh hơn tôi tưởng. Ông Sang không chỉ dừng ở trường. Ông ta muốn đánh sập cả sự nghiệp dạy học của tôi.
Tôi đặt điện thoại xuống, ngồi phịch xuống ghế. Mẹ tôi từ trong buồng chạy ra, thấy sắc mặt tôi thì hốt hoảng:
- Sao thế con?
Tôi nhìn mẹ, không nói nên lời. Ngoài kia, trời đã tối. Tiếng sông ì ầm vọng vào, như tiếng trống trận đang dồn dập.
Ngày mai, tôi phải lên huyện. Một mình.
---