Bến Nước Cửa Đền - Chương 23: Tờ giấy bị xé
Ngày mười lăm tháng tám, tôi bắt đầu hành trình đến từng nhà chưa ký giấy đồng thuận. Tôi dậy từ năm giờ sáng, lên đền thắp hương như mọi ngày - hương đã…
Nội dung chương
Ngày mười lăm tháng tám, tôi bắt đầu hành trình đến từng nhà chưa ký giấy đồng thuận.
Tôi dậy từ năm giờ sáng, lên đền thắp hương như mọi ngày - hương đã cháy lại ba mươi bảy ngày. Tôi khấn xin thánh phù hộ cho chuyến đi hôm nay, rồi xuống núi với chiếc túi vải đựng bản chép tay gia phả và một quyết tâm sắt đá.
Nhà đầu tiên tôi đến là nhà cụ Nguyễn Văn Đức, cụ già tám mươi tuổi sống một mình ở đầu thôn. Cụ Đức là người hiếm hoi trong thôn còn nhớ chuyện bến thiêng từ thời trẻ.
Cụ đang ngồi nhai trầu ở hiên, thấy tôi thì cười móm mém:
- Cô giáo đến chơi đấy à? Vào đây, cụ mời nước.
Tôi ngồi xuống, đi thẳng vào vấn đề:
- Thưa cụ, cháu đến vì chuyện giấy đồng thuận của ông Sang. Nhà cụ ký chưa ạ?
Cụ Đức nhổ bã trầu, lắc đầu:
- Chưa. Thằng Cò đến ba lần rồi, cụ chưa ký. Nó dọa cắt trợ cấp người già của cụ, cụ bảo: cắt thì cắt, cụ già rồi, chết đói cũng cam.
Tôi cảm động, nắm tay cụ:
- Cụ ơi, cháu kể cụ nghe chuyện này. Bến đá kia, bảy đời họ Phạm nhà cháu giữ gìn. Dưới bậc đá thứ chín có hũ gốm của tổ tiên...
Tôi kể cho cụ nghe tất cả: hũ gốm, kiếm đồng, gia phả, thằng Khôi, nửa miếng ngọc bội. Cụ Đức nghe chăm chú, đôi mắt già nua sáng lên:
- Cô nói thật không? Đào được hũ gốm dưới bậc đá thứ chín?
- Thật ạ, thưa cụ. Cháu thề.
Cụ Đức gật gù, rồi bỗng đứng dậy, đi vào buồng trong. Một lúc sau, cụ trở ra với một tờ giấy trên tay. Đó chính là tờ giấy đồng thuận mà Lê Văn Cò đã đưa cho cụ.
- Cô Lan xem này - cụ nói, giọng run run vì xúc động - Hôm qua thằng Cò ép cụ ký, cụ đã ký rồi. Cụ già rồi, sợ quá nên ký bừa. Nhưng nghe cô kể xong, cụ thấy mình có tội với tổ tiên quá.
Nói rồi, trước mắt tôi, cụ Đức xé tờ giấy đồng thuận làm đôi, làm tư, vứt xuống đất, giẫm chân lên:
- Cụ không cần năm triệu! Cụ cần bến thiêng! Ai muốn cắt trợ cấp thì cắt!
Tôi sững người, nước mắt ứa ra. Hành động của cụ già tám mươi tuổi khiến tôi xúc động hơn bất kỳ lời hùng biện nào.
- Cụ ơi... - tôi nghẹn lời.
- Cô đừng khóc - cụ Đức vỗ vai tôi - Cô đi đi, đi kể cho những nhà khác nghe như đã kể cho cụ. Cụ tin, còn nhiều người như cụ lắm, chỉ là họ chưa được nghe sự thật thôi.
Tôi bái tạ cụ, ra về với lòng đầy hy vọng. Nhưng khi tôi vừa ra đến cổng, tiếng xe máy rồ ga vang lên. Ông Sang và Lê Văn Cò đi tới, dừng xe ngay trước cổng nhà cụ Đức.
- Cụ Đức! - ông Sang gọi lớn - Hôm nay cụ nộp giấy đồng thuận chưa?
Cụ Đức từ trong nhà bước ra, thấy ông Sang thì mặt biến sắc, nhưng rồi cụ ưỡn ngực, bước ra cổng:
- Tôi không ký! Tôi xé rồi!
Ông Sang sững người:
- Cụ nói cái gì? Cụ xé?
Cụ Đức cúi xuống nhặt những mảnh giấy vụn còn vương trên sân, giơ lên trước mặt ông Sang:
- Đây! Tôi xé đây! Ông muốn làm gì thì làm!
Nói rồi, cụ xé những mảnh giấy vốn đã vụn thành vụn nhỏ hơn, tung lên trời ngay trước mặt ông Sang. Những mảnh giấy trắng bay lả tả trong gió chiều, rơi xuống đất như những cánh bướm trắng.
Ông Sang tím mặt, chỉ tay vào cụ Đức:
- Cụ già rồi mà ngu! Cụ có biết xé giấy đồng thuận là chống đối chủ trương không? Tôi sẽ cắt hết trợ cấp của cụ!
Cụ Đức cười khẩy, nụ cười móm mém nhưng đầy khí phách:
- Cắt đi! Cụ tám mươi tuổi rồi, sống thêm ngày nào là lãi ngày ấy. Cụ thà chết đói còn hơn chết mang tội với tổ tiên!
Tôi đứng bên, nước mắt ứa ra. Cụ già tám mươi tuổi, lưng còng, răng rụng, vậy mà dám đứng thẳng trước mặt kẻ quyền thế, xé nát tờ giấy đồng thuận như xé nát nỗi sợ hãi.
Ông Sang tức đến run người, rồ ga bỏ đi. Lê Văn Cò nhìn cụ Đức bằng ánh mắt hằn học rồi cũng phóng xe theo. Tôi quay sang cụ Đức, nắm chặt tay cụ:
- Cụ ơi, cụ dũng cảm quá!
Cụ Đức cười, vỗ vai tôi:
- Cô đi đi, đi kể cho những nhà khác nghe. Cụ tin, còn nhiều người như cụ lắm.
Tôi bái tạ cụ lần nữa, ra về với lòng đầy hy vọng. Hình ảnh cụ già tám mươi tuổi xé giấy trước mặt ông Sang cứ hiện lên trong đầu tôi, tiếp thêm sức mạnh cho đôi chân.
Nhà tiếp theo là nhà anh Nguyễn Văn Hùng, bố thằng Khôi. Tôi muốn nhân dịp này nói chuyện với anh chị về cội nguồn dòng họ, nhưng cụ Kính dặn chưa phải lúc, nên tôi chỉ nói chuyện bến thiêng.
Anh Hùng nghe tôi kể xong, trầm ngâm:
- Cô Lan nói tôi mới nhớ. Hồi nhỏ, bố tôi hay kể chuyện ông cố tôi dặn phải kính trọng bến Cửa Đền. Tôi cứ tưởng ông già lẩm cẩm. Hóa ra là có thật.
- Anh Hùng, nhà anh ký giấy chưa?
- Chưa. Vợ chồng tôi bàn rồi, không ký. Năm triệu to thật, nhưng bến này là nơi thằng Khôi suýt mất mạng rồi được cứu. Vợ chồng tôi mang ơn bến, không nỡ bán.
Tôi mừng rỡ. Nhà thằng Khôi không ký. Đó là một thắng lợi lớn.
Tôi đi tiếp đến nhà bà Nguyễn Thị Sen, nhà cô Nguyễn Thị Đào... Mỗi nhà, tôi kể lại câu chuyện bến thiêng, câu chuyện bảy đời giữ bến. Có nhà nghe xong thì khóc, có nhà nghe xong thì im lặng suy nghĩ, có nhà vẫn lắc đầu vì sợ.
Đến trưa, tôi đã đi được hơn chục nhà. Kết quả: ba nhà quyết định không ký, bốn nhà hứa suy nghĩ lại, còn lại vẫn giữ ý định ký vì sợ bị cắt hỗ trợ.
Tôi ngồi nghỉ dưới gốc đa đầu thôn, lau mồ hôi, uống ngụm nước. Bỗng có tiếng xe máy rồ ga. Ông Sang và Lê Văn Cò đi tới, dừng xe trước mặt tôi.
- Cô giáo đi vận động chống đối đấy à? - ông Sang cười khẩy.
- Tôi đi thăm hỏi bà con, có gì sai? - tôi đáp, đứng dậy đối mặt.
- Thăm hỏi hay xúi giục, tự cô biết - ông Sang nói, giọng đe dọa - Tôi cảnh cáo cô lần cuối: đừng chống lại dự án, kẻo hối không kịp.
Nói rồi, ông ta rồ ga bỏ đi. Lê Văn Cò nhìn tôi bằng ánh mắt lạnh lùng rồi cũng đi theo. Tôi đứng nhìn theo, tay nắm chặt thành nắm đấm.
Buổi chiều, tôi tiếp tục đi. Khi đến nhà cụ Trần Văn Mùi ở cuối thôn, tôi gặp một chuyện bất ngờ. Cụ Mùi đã ký giấy từ hôm qua, nhưng khi nghe tôi kể chuyện bến thiêng, cụ bỗng òa khóc:
- Cô Lan ơi, cụ có tội quá! Hôm qua thằng Cò đến, nó bảo không ký thì cắt trợ cấp, cụ sợ quá nên ký. Giờ nghe cô kể, cụ thấy mình như kẻ bán tổ tiên!
Cụ Mùi run rẩy lấy tờ giấy đồng thuận đã ký ra. Tôi sững người: tờ giấy đã ký thì làm sao? Nhưng cụ Mùi không do dự, cụ xé tờ giấy ngay trước mặt tôi:
- Cụ xé! Ai muốn làm gì thì làm! Cụ thà chết đói còn hơn mang tội với thánh thần!
Tôi ôm lấy cụ già, nước mắt chảy dài. Hai cụ già trong một ngày, hai tờ giấy bị xé. Đó là những tia hy vọng le lói trong bóng tối.
Nhưng niềm vui của tôi chẳng kéo dài được bao lâu. Khi tôi đang trên đường về, đi ngang qua sân nhà văn hóa, tôi thấy ông Sang đang đứng đó với một nhóm người. Thấy tôi, ông ta gọi lớn:
- Cô Lan! Lại đây tôi cho cô xem cái này!
Tôi cảnh giác bước đến. Ông Sang giơ ra một xấp giấy:
- Cô đếm đi. Một trăm mười ba chữ ký. Hơn nửa thôn rồi, cô giáo ạ. Cô có đi kể chuyện cổ tích đến Tết cũng không cản được đâu.
Một trăm mười ba. Hơn nửa thôn Cửa Đền đã ký.
Tôi đứng chết lặng. Sáng nay tôi còn hy vọng, chiều nay hy vọng đã vụn vỡ. Một trăm mười ba chữ ký, mỗi chữ ký là một nhát cuốc đào vào bến thiêng.
- Cô còn muốn chống đối nữa không? - ông Sang cười ha hả - Tôi khuyên cô nên biết điều, ký vào đây đi, tôi cho cô mười triệu. Cô giáo nghèo, mười triệu to lắm đấy.
Tôi nhìn ông ta, rồi nhìn xấp giấy trên tay ông ta, rồi nhìn những người dân đứng xung quanh với ánh mắt lảng tránh. Tôi muốn gào lên, muốn xé nát xấp giấy ấy, nhưng tôi biết mình không thể.
Tôi quay lưng bỏ đi, bước chân nặng như đeo đá. Đằng sau, tiếng cười của ông Sang vang lên, đắc thắng.
Về đến nhà, tôi ngồi phịch xuống thềm, không còn sức lực. Mẹ tôi ra thấy vậy, lo lắng hỏi:
- Có chuyện gì vậy con?
Tôi kể lại mọi chuyện. Mẹ tôi im lặng nghe, rồi khẽ nói:
- Con ơi, hơn nửa thôn ký rồi thì mình còn giữ bến làm gì nữa? Hay là... mình buông đi con?
Tôi ngẩng lên nhìn mẹ, sững sờ. Lần đầu tiên, mẹ tôi nói ra hai chữ "buông đi".
- Mẹ... mẹ cũng muốn con bỏ cuộc sao?
Mẹ tôi rơm rớm nước mắt:
- Mẹ không muốn con khổ. Con xem, một mình con chống lại cả thôn, chống lại ông Sang, chống lại cả ông Tài. Con là đàn bà góa chồng, con lấy gì mà chống?
Tôi ôm lấy mẹ, khóc nức nở. Mẹ nói đúng. Tôi chỉ là một cô giáo góa chồng nhỏ bé. Tôi lấy gì mà chống lại cả một guồng máy tiền bạc và quyền lực?
Nhưng rồi tôi nhớ đến cụ Đức xé giấy, cụ Mùi xé giấy. Nhớ đến bàn tay trong khói hương. Nhớ đến miếng ngọc bội đã ghép hoàn chỉnh. Nhớ đến thằng Khôi với vết bớt hình cánh sen.
Tôi lau nước mắt, nhìn mẹ, giọng kiên quyết:
- Mẹ ơi, con không buông đâu. Hơn nửa thôn ký, nhưng vẫn còn gần một nửa chưa ký. Chỉ cần còn một nhà chưa ký, con còn chiến đấu. Bến này là máu thịt của nhà mình, mẹ ạ. Buông bến là buông tổ tiên.
Mẹ tôi nhìn tôi một lúc lâu, rồi thở dài, ôm chặt lấy tôi:
- Thôi được. Mẹ theo con. Mẹ già rồi, chẳng giúp được gì nhiều, nhưng mẹ sẽ không cản con nữa.
Đêm ấy, tôi lên đền thắp hương muộn. Ba mươi sáu ngày rồi. Tôi quỳ xuống, khấn thầm:
- Thánh ơi, hơn nửa thôn đã ký. Con chỉ còn gần một nửa. Xin thánh cho con sức mạnh để giữ lấy nửa còn lại.
Khói hương bay lên. Và trong làn khói, tôi lại thấy hình bàn tay dang ra, như muốn nắm lấy tay tôi.
Tôi đưa tay ra, chạm vào làn khói. Khói tan đi, nhưng hơi ấm còn đọng lại trên đầu ngón tay tôi.
Tôi mỉm cười trong nước mắt. Tôi không đơn độc. Chưa bao giờ đơn độc.
---