Bến Nước Cửa Đền - Chương 5: Người Giữ Bến
Chiều hôm ấy, sau giờ dạy, tôi lên đền Bảo Hà tìm cụ Kính. Con đường lên đền quanh co qua rặng đa cổ thụ, rễ đa buông xuống như những dải lụa xám. Đền…
Nội dung chương
Chiều hôm ấy, sau giờ dạy, tôi lên đền Bảo Hà tìm cụ Kính.
Con đường lên đền quanh co qua rặng đa cổ thụ, rễ đa buông xuống như những dải lụa xám. Đền Bảo Hà nép mình trên triền đồi nhìn xuống sông Hồng, mái ngói rêu phong, tường vôi vàng úa màu thời gian. Khói hương từ điện chính bay ra, quyện với hơi sương chiều thành một màn mờ ảo. Tôi đã lên đền này không biết bao nhiêu lần từ thuở nhỏ, nhưng hôm nay bước chân tôi nặng trĩu, như đang bước vào một nơi vừa quen vừa lạ.
Cụ Kính đang quét sân đền. Ông bảy mươi mốt tuổi mà lưng vẫn thẳng, tay cầm chổi tre quét từng nhát chậm rãi, khoan thai. Thấy tôi, cụ dừng tay, nheo mắt cười:
- Cô Lan đấy à? Lên lễ thánh hay lên tìm già này?
- Cháu lên tìm cụ ạ. Cháu có chuyện muốn hỏi.
Cụ Kính nhìn tôi một lúc, ánh mắt sâu thẳm như giếng cổ, rồi gật đầu, ra hiệu cho tôi theo vào nhà ngang. Cụ rót cho tôi chén nước chè xanh, mùi chè thơm nồng. Tôi ngồi đối diện cụ, hai tay ôm chén chè mà không biết bắt đầu từ đâu.
- Cụ ơi, cháu muốn hỏi về... bến Cửa Đền. Về chuyện người giữ bến.
Bàn tay cụ khựng lại trên nắp ấm. Cụ ngẩng lên nhìn tôi, trầm ngâm một lúc rồi chậm rãi nói:
- Ai nói với cô chuyện ấy?
- Mẹ cháu. Mẹ cháu bảo đàn bà họ Phạm đời nào cũng có một người được bến gọi. Có thật không cụ?
Cụ Kính thở dài, đứng dậy, đi ra cửa nhìn xuống bến đá phía dưới. Từ đây nhìn xuống, chín bậc đá hiện ra rõ mồn một, uốn lượn theo mép sông như một dải lụa xám. Cụ nói, giọng trầm như tiếng chuông:
- Thật. Chuyện ấy có thật. Bến Cửa Đền này, từ khi đền Bảo Hà dựng lên đến nay đã mấy trăm năm, đời nào cũng có người giữ. Người giữ bến là người được thánh chọn, có nhiệm vụ trông nom bến đá, giữ hương hỏa cho đền, và... canh giữ một bí mật.
- Bí mật gì ạ?
Cụ quay lại nhìn tôi, ánh mắt nghiêm nghị:
- Già này cũng không biết hết. Chỉ biết rằng người giữ bến các đời đều là đàn bà họ Phạm, truyền từ mẹ sang con gái, hoặc từ bà sang cháu gái. Họ được thánh báo mộng, được thánh trao tín vật. Và họ giữ bến cho đến hơi thở cuối cùng.
Tôi rùng mình:
- Tín vật là gì hả cụ?
- Già nghe các cụ truyền lại, tín vật là một thanh kiếm đồng cổ, trên lưỡi khắc hai chữ Bảo Hà. Kiếm ấy là kiếm lệnh thánh ban cho dòng họ Phạm, để người giữ bến hiệu triệu khi cần. Tương truyền, kiếm có linh tính, chỉ người tâm thiện mới cầm được lâu. Kẻ tâm tà mà chạm vào, nhẹ thì ốm đau, nặng thì gặp họa. Nhưng kiếm đã mất tích mấy chục năm nay, từ đời người giữ thứ bảy. Có người bảo bị trộm, có người bảo người giữ thứ bảy tự giấu đi vì sợ kẻ xấu dòm ngó. Già cũng không rõ thực hư.
Tim tôi đập thình thịch. Kiếm đồng khắc Bảo Hà. Đời người giữ thứ bảy. Thanh kiếm ấy kén người cầm, chỉ tay sạch mới giữ được lâu. Tôi vội hỏi:
- Người giữ thứ bảy là ai hả cụ? Sao kiếm lại mất?
Cụ Kính im lặng. Ông rót thêm chè vào chén tôi, nhưng tay ông hơi run, nước chè sánh ra ngoài một ít. Tôi thấy cụ đang giấu một chuyện, giống như mẹ tôi.
- Cụ, cụ nói cho cháu biết đi. Mấy ngày nay xảy ra bao nhiêu chuyện lạ với cháu, cháu rối lắm. Cháu cứu thằng bé ở vực xoáy, có bàn tay lạnh đỡ cháu. Thằng bé kể chuyện người cưỡi ngựa trắng trong mơ. Bến nổi bọt kết sen. Cháu mơ thấy người áo chàm bảo cháu đào lên, sáng dậy tay cháu dính đầy bùn đỏ. Cụ ơi, cháu phải làm sao?
Tôi nói một hơi, nước mắt ứa ra. Cụ Kính nghe xong, mặt biến sắc. Ông đứng bật dậy, đi đi lại lại trong nhà ngang, miệng lẩm bẩm:
- Đến rồi... đến rồi...
- Cái gì đến hả cụ?
Cụ dừng lại trước mặt tôi, hai tay nắm chặt vai tôi, ánh mắt rực lên một niềm tin mãnh liệt:
- Cô Lan, cô nghe già nói. Giấc mơ của cô không phải mơ thường. Đó là thánh báo mộng. Thánh đã chọn cô làm người giữ bến đời tiếp theo. Cô đừng xem nhẹ, cũng đừng sợ hãi. Đây là phúc phận, cũng là trách nhiệm nặng nề.
- Nhưng cháu... cháu chỉ là một cô giáo bình thường. Cháu không hiểu gì về chuyện tâm linh, cháu sợ mình làm không nổi.
- Không ai sinh ra đã làm nổi. Các đời trước cũng vậy, cũng sợ, cũng hoang mang như cô bây giờ. Nhưng thánh đã chọn thì thánh sẽ dẫn đường. Cô cứ làm theo điềm báo, đừng trái ý thánh.
Tôi lau nước mắt, cố trấn tĩnh:
- Điềm báo bảo cháu đào lên. Đào cái gì hả cụ? Đào ở đâu?
Cụ Kính nhìn ra phía bến đá, giọng hạ thấp:
- Thánh chỉ tay về phía bến, thì vật cần đào ắt ở bến. Còn đào chỗ nào... cô phải tự tìm. Thánh không nói hết, ngài chỉ gợi mở. Người được chọn phải tự mình tìm ra, đó cũng là một phần của thử thách.
- Thử thách?
- Phải. Giữ bến không phải việc dễ. Kẻ thù của bến nhiều lắm, cô ạ. Có những kẻ muốn xóa sổ bến đá này, muốn dập tắt hương hỏa đền Bảo Hà. Người giữ bến phải đủ gan dạ, đủ kiên định mới đương đầu nổi.
Tôi nghe mà sống lưng lạnh toát. Kẻ thù của bến? Ai lại muốn xóa sổ một cái bến đá cổ?
- Cụ nói rõ hơn được không? Kẻ thù là ai?
Cụ Kính lắc đầu:
- Già chưa thể nói. Thời cơ chưa đến. Cô chỉ cần nhớ một điều: từ nay về sau, mỗi bước đi của cô đều phải cẩn thận. Đừng tin ai hoàn toàn. Và đừng bao giờ, đừng bao giờ để hương ở điện chính tắt.
- Hương ở điện chính? Hương vẫn cháy mà cụ?
Cụ nhìn tôi, ánh mắt buồn rười rượi:
- Hương chính đã tắt hơn hai mươi ngày nay rồi, cô ạ. Từ ngày già ốm nằm liệt giường, không ai thay già trông nom. Già mới gượng dậy được mấy hôm nay. Hương tắt lâu thì thần lực suy yếu, thánh khó hiển linh. Cô hiểu không? Thời gian không còn nhiều đâu.
Tôi sững người. Hương tắt hơn hai mươi ngày. Thần lực suy yếu. Vậy mà thánh vẫn báo mộng cho tôi, vẫn cho bọt kết sen, vẫn đưa bàn tay vô hình cứu tôi. Ngài đang cố gắng trong lúc yếu ớt nhất, để gọi tôi.
Một cảm giác xúc động dâng lên trong lòng tôi, át cả nỗi sợ. Tôi nắm tay cụ Kính:
- Cụ ơi, cháu phải làm gì bây giờ? Cháu phải thắp hương lại phải không?
- Phải. Từ mai, cô lên đền thắp hương mỗi ngày, sáng một nén, chiều một nén, thành tâm khấn vái. Đó là việc đầu tiên của người giữ bến: giữ hương. Còn chuyện đào bới, cô cứ từ từ, đợi điềm báo rõ hơn. Đừng vội vàng, cũng đừng kể chuyện này cho nhiều người biết.
Tôi gật đầu, lòng nhẹ nhõm hơn một chút vì cuối cùng cũng có người chỉ đường cho mình. Cụ Kính tiễn tôi ra sân đền, còn dặn thêm:
- Nhớ đấy, sáng mai cô lên thắp nén hương đầu tiên. Phải thành tâm, phải tự tay châm lửa. Hương của người giữ bến khác với hương của khách thập phương. Thánh sẽ biết.
Tôi vâng dạ, bước xuống con đường mòn. Đi được một quãng, tôi ngoảnh lại, thấy cụ Kính vẫn đứng ở sân đền nhìn theo, bóng cụ in dài trên nền gạch cũ trong nắng chiều tà.
Sáng hôm sau, tôi dậy từ tinh mơ, lên đền thắp hương như lời cụ dặn. Điện chính vắng lặng, chỉ có mùi trầm ngan ngát và ánh đèn dầu leo lét trên ban thờ. Tôi quỳ trước tượng Quan Hoàng Bảy, tay run run châm nén hương. Tượng ngài mặc áo chàm, cưỡi ngựa trắng, đúng như hình ảnh trong giấc mơ của tôi và lời kể của thằng Khôi. Tôi sững người nhìn tượng một lúc lâu, rồi thành tâm khấn:
- Con là Phạm Thị Lan, nếu thánh đã chọn con, xin thánh dẫn đường chỉ lối. Con không biết mình có xứng đáng không, nhưng con nguyện hết lòng.
Tôi cắm nén hương vào bát hương. Khói hương bay lên, quyện thành một dải thẳng tắp, không hề bị gió lay động dù cửa điện đang mở. Tôi nhìn dải khói thẳng đứng ấy mà rùng mình. Cụ Kính đứng bên cạnh, khẽ gật đầu, ánh mắt lộ vẻ hài lòng.
- Tốt. Hương thẳng là điềm tốt. Thánh đã nhận lời khấn của cô.
Rời đền, tôi ghé qua bến đá. Sương sớm còn giăng mờ mặt sông. Và tôi thấy, ngay trước bậc đá cuối cùng, mặt nước lăn tăn gợn sóng thành những vòng tròn nhỏ, như có ai vừa chạm nhẹ tay xuống nước. Tôi đứng nhìn những vòng sóng lan ra, lòng dâng lên một niềm tin kỳ lạ.
Thánh đã nhận lời. Ngài đang ở đó, dưới lòng sông, dõi theo từng bước đi của tôi.
Trước khi ra về, tôi quay lại hỏi cụ một câu cuối:
- Cụ ơi, người giữ bến đời thứ bảy... là ai vậy cụ? Sao cụ không nói tên?
Cụ Kính nhìn tôi rất lâu. Ánh mắt cụ lúc ấy, tôi không bao giờ quên được: vừa thương xót vừa day dứt, như đang nhìn một người sắp bước vào con đường đầy chông gai mà cụ không thể ngăn cản. Rồi cụ quay đi, chống gậy bước vào điện chính, không nói thêm một lời nào nữa.
Tôi đứng lặng giữa sân đền, nhìn theo bóng cụ khuất sau cánh cửa gỗ lim cũ kỹ. Gió chiều thổi qua, chuông gió treo ở mái điện khẽ ngân lên những tiếng trong vắt.
Người giữ bến đời thứ bảy là ai? Vì sao cả mẹ tôi và cụ Kính đều tránh nhắc đến tên người ấy? Và thanh kiếm đồng khắc Bảo Hà đã mất tích mấy chục năm nay, liệu có liên quan gì đến hai chữ "đào lên" trong giấc mơ của tôi?
Tôi bước xuống con đường mòn về thôn, lòng ngổn ngang. Phía dưới, sông Hồng vẫn đỏ ngầu chảy, bến đá vẫn im lìm trong nắng chiều. Nhưng tôi biết, từ hôm nay, mọi thứ đã khác.
Tôi đã bước chân vào một con đường không có lối quay lại.
Và ở cuối con đường ấy, dưới bậc đá thứ chín, có một thứ đang đợi tôi. Tôi cảm nhận được điều đó rõ ràng như cảm nhận được bàn tay lạnh sau lưng mình chiều hôm nào.
Đêm nay, tôi sẽ lại mơ. Tôi chắc chắn như vậy.
---