BÙA LỖ BAN ẾM NHÀ KINH BẮC - Chương 41: Tính Lại Số Tiền Nợ

Chín giờ sáng ngày bảy tháng năm, Quân cùng Bảo xuống xưởng gỗ của nhà họ Trần ở thị trấn. Xưởng vừa mở cửa được một lúc. Mùi gỗ lim và gỗ gõ thơm nồng…

Nội dung chương

Chín giờ sáng ngày bảy tháng năm, Quân cùng Bảo xuống xưởng gỗ của nhà họ Trần ở thị trấn. Xưởng vừa mở cửa được một lúc. Mùi gỗ lim và gỗ gõ thơm nồng trong nắng sớm. Mấy người thợ đang đo đạc một bộ tủ lớn ở góc xưởng. Bảo dẫn Quân thẳng vào gian phòng giấy tờ ở cuối xưởng. Căn phòng nhỏ, có một tủ sắt cao và một bàn làm việc kê sát cửa sổ.

Bảo mở tủ sắt và lôi ra từng tập giấy tờ của những năm dựng biệt phủ. Giấy đã ngả vàng ở nhiều tập. Tập nào anh cũng đặt ngay ngắn lên bàn theo thứ tự năm tháng. Quân ngồi xuống phía đối diện và trải cuốn sổ kiểm tra của mình ra. Trang mới nhất trong sổ là những dòng anh ghi sau buổi tối ông Lộc nhận đủ ba việc hóa giải. Việc đầu tiên trong ba việc ấy bắt đầu bằng chính buổi sáng hôm nay.

- Mình tính theo cách nào cho bên kia tâm phục khẩu phục hả anh, Bảo hỏi. Cha tôi nói trả theo giá bây giờ. Nhưng giá bây giờ là giá nào thì phải có căn cứ rõ ràng.

- Mình tính theo giá công thợ, Quân đáp. Căn nhà ấy dựng lên bằng ngày công của mười hai người thợ. Nợ của nhà mình với họ cũng là nợ ngày công. Lấy giá ngày công năm xưa so với giá ngày công hôm nay là công bằng nhất.

- Giá công năm hai nghìn mười chín thì lấy ở đâu ra bây giờ, Bảo hỏi tiếp. Giấy tờ trong tủ này thiếu đúng tập quyết toán tiền công của toán thợ. Anh biết chuyện đó rồi đấy.

- Lấy từ hai chỗ, Quân nói. Một là cuốn sổ tay nghề của ông Kính mà anh Đạt đang giữ bên kia sông. Hai là trí nhớ làm nghề của chính xưởng này. Xưởng của anh năm ấy cũng thuê thợ ngoài cho các đơn hàng khác. Giá công những năm đó, anh và cha anh đều nhớ.

Bảo gật đầu rồi lật một cuốn sổ lương cũ của xưởng ra. Cuốn sổ ghi tiền công trả cho thợ phụ việc trong các năm hai nghìn mười tám và hai nghìn mười chín. Anh đọc chậm từng dòng cho Quân nghe. Năm hai nghìn mười chín, xưởng trả thợ chính bốn trăm nghìn đồng một ngày công. Thợ phụ được trả ba trăm nghìn đồng một ngày công. Những con số ấy khớp với điều Đạt từng nói với Quân ở làng mộc. Trong sổ tay nghề của ông Kính, giá công của toán thợ cũng ghi đúng mức ấy.

- Còn giá công hôm nay thì khỏi phải tìm đâu xa, Bảo nói. Xưởng tôi đang trả thợ chính bảy trăm nghìn đồng một ngày. Thợ phụ là năm trăm hai mươi lăm nghìn đồng một ngày. Đơn hàng nào cũng tính theo giá đó, khách quen hay khách lạ đều như nhau.

Quân lấy bút và viết hai cột số vào sổ của mình. Cột thứ nhất là giá công năm hai nghìn mười chín. Cột thứ hai là giá công năm hai nghìn hai mươi sáu. Anh chia con số ở cột thứ hai cho con số ở cột thứ nhất. Thợ chính, bảy trăm nghìn chia cho bốn trăm nghìn, được một phẩy bảy mươi lăm lần. Thợ phụ, năm trăm hai mươi lăm nghìn chia cho ba trăm nghìn, cũng đúng một phẩy bảy mươi lăm lần. Hai phép chia cho cùng một kết quả khiến Quân dừng bút lại một lúc. Con số này sạch và dễ giải thích cho cả hai gia đình.

- Để chắc chắn, anh gọi hỏi thêm hai xưởng quen nữa đi, Quân nói. Giá công phải là giá chung của cả vùng. Không ai được nói nhà mình tự nghĩ ra một con số để trả cho có.

Bảo cầm điện thoại và gọi cho một xưởng mộc ở thị trấn bên. Anh bật loa ngoài để Quân cùng nghe. Người chủ xưởng ở đầu dây bên kia nói thợ chính chỗ ông đang nhận bảy trăm nghìn đồng một ngày công. Bảo gọi tiếp cho một xưởng thứ hai ở gần cầu sông Cầu. Người ở xưởng này cũng báo đúng mức bảy trăm nghìn cho thợ chính. Ông còn nói giá này đã giữ từ đầu năm ngoái tới nay. Nghe hết hai cuộc gọi, Bảo đặt điện thoại xuống bàn và nhìn Quân. Căn cứ giá công đã đứng vững ở cả ba nơi.

- Giờ mình tính phần nợ gốc, Quân nói và lật sang trang ghi con số của ông Lộc. Tổng tiền công khoán của toán thợ là chín trăm sáu mươi triệu đồng. Nhà mình đã trả bốn trăm tám mươi triệu đồng. Phần giữ lại là bốn trăm tám mươi triệu đồng. Ba con số này có cả trong sổ tay nghề của ông Kính và trong lời thừa nhận của cha anh.

- Bốn trăm tám mươi triệu nhân với một phẩy bảy mươi lăm, Bảo lẩm nhẩm rồi bấm máy tính trên điện thoại. Kết quả hiện lên là tám trăm bốn mươi triệu đồng. Anh đọc to con số ấy lên một lần nữa cho chắc.

Quân viết phép tính vào sổ bằng chữ rõ ràng. Bốn trăm tám mươi triệu đồng nhân một phẩy bảy mươi lăm bằng tám trăm bốn mươi triệu đồng. Anh ghi thêm dòng chú thích ngay bên dưới. Đây là số tiền công còn nợ toán thợ, tính theo giá trị hiện tại bằng giá ngày công của vùng Kinh Bắc. Anh đẩy cuốn sổ sang phía Bảo. Bảo đọc lại hai lần, gật đầu, rồi tự tay viết lại phép tính ấy vào một tờ giấy trắng riêng. Anh nói chữ của người trong nhà viết ra thì bên kia mới thấy đây không phải con số do người ngoài áp đặt.

- Tám trăm bốn mươi triệu, Bảo nói chậm rãi. Gần bằng cả tổng khoán ngày xưa cho mười hai người thợ. Cha tôi nghe con số này chắc phải lặng đi một lúc.

- Ông ấy đã nói trả theo giá bây giờ thì phải trả đúng con số tính ra, Quân đáp. Trả ít hơn một đồng cũng là chưa trả đủ. Việc này không có chỗ cho sự mặc cả nữa đâu, anh Bảo ạ.

Giữa buổi sáng, ông Lộc từ biệt phủ xuống xưởng. Ông đi thẳng vào phòng giấy tờ và ngồi xuống chiếc ghế còn trống. Bảo trình bày lại toàn bộ cách tính cho cha nghe. Anh đọc giá công năm xưa, giá công hôm nay và kết quả hai cuộc gọi hỏi giá ở các xưởng bạn. Ông Lộc nghe không ngắt lời một câu nào. Ông cầm tờ giấy tính của con trai lên, nhìn rất lâu vào con số cuối cùng ở dòng cuối trang.

- Tám trăm bốn mươi triệu đồng, ông Lộc đọc khẽ. Ngày xưa tôi giữ lại bốn trăm tám mươi triệu mà tưởng như giữ được một món hời. Hóa ra món nợ ấy nó lớn theo năm tháng như thế này đây.

- Thưa ông, con số này tính bằng ngày công của người thợ, Quân nói. Sáu năm qua giá công tăng bao nhiêu thì món nợ tăng bấy nhiêu. Mình ghi rõ cách tính vào giấy tờ thì gia đình bên kia nhìn vào sẽ hiểu và sẽ tin.

- Ghi đi, ông Lộc nói và đặt tờ giấy xuống bàn. Ghi cho rõ ràng, minh bạch. Tôi ký vào đó. Mai kia sang bên ấy, tôi đưa tận tay anh Đạt cả tiền lẫn tờ giấy tính này. Người ta xem xong mà thấy sai ở đâu, tôi nghe người ta nói ngay tại chỗ.

Bảo soạn ngay một bản tính tiền trên tờ giấy khổ lớn. Anh ghi tiêu đề là bản tính lại tiền công còn nợ của công trình biệt phủ họ Trần. Dưới tiêu đề, anh ghi tổng tiền công khoán chín trăm sáu mươi triệu đồng. Dòng tiếp theo ghi số tiền đã trả năm xưa là bốn trăm tám mươi triệu đồng. Dòng tiếp nữa ghi số tiền còn nợ gốc là bốn trăm tám mươi triệu đồng. Cuối bản, anh ghi hệ số giá công một phẩy bảy mươi lăm và số tiền phải trả theo giá trị hiện tại là tám trăm bốn mươi triệu đồng. Mỗi dòng đều có ghi chú nguồn căn cứ ở bên cạnh.

Quân đọc lại bản tính tiền một lượt từ đầu tới cuối. Anh đề nghị ghi thêm tên của mười hai người thợ trong toán năm xưa vào phần cuối. Bảo nói xưởng không còn giữ danh sách đầy đủ của toán thợ. Anh chỉ nhớ tên ông Kính và vài người thợ chính qua lời ông Ba kể. Quân gật đầu và ghi chú thêm một dòng vào bản tính. Số tiền trả là trả cho gia đình họ Phạm đại diện toán thợ năm xưa, theo đúng lời dặn trong sổ tay nghề. Việc chia cho anh em trong toán sẽ do gia đình họ Phạm và người làng mộc bàn bạc với nhau.

Ông Lộc ký tên vào cuối bản tính tiền trước mặt Quân và Bảo. Nét ký của ông chậm và nặng, khác hẳn nét ký nhanh trên các giấy tờ hàng hóa thường ngày. Ký xong, ông bảo Bảo làm thêm hai bản sao y hệt. Một bản để nhà họ Trần giữ lại trong tủ sắt của xưởng. Một bản sẽ mang sang làng mộc cùng với số tiền. Bản gốc ông sẽ trao tận tay Đạt trước bàn thờ thợ cả Kính.

- Tiền thì chuẩn bị thế nào cho trang trọng hả anh Quân, Bảo hỏi khi gấp các bản tính tiền vào bìa cứng. Tám trăm bốn mươi triệu không phải số tiền nhỏ. Mang theo người qua sông cũng phải tính cho chu đáo.

- Anh ra ngân hàng rút tiền mới, xếp vào một chiếc cặp da khóa kín, Quân gợi ý. Đi cùng bản tính tiền và giấy biên nhận làm sẵn hai bản. Sang bên ấy đếm đủ trước mặt hai bên rồi mới ký nhận. Mọi việc làm giữa ban ngày, trước bàn thờ và trước mặt họ hàng nhà người ta.

Ông Lộc nghe xong thì đứng dậy. Ông nói chiều nay ông sẽ cùng Bảo ra ngân hàng lo việc tiền nong cho xong. Ông cũng nói tối nay về nhà, ông sẽ lấy tờ giấy viết lời xin lỗi trong túi áo ra đọc lại một lần nữa. Con số trong lời xin lỗi ấy từ hôm nay đã có tên gọi rõ ràng. Nó là tám trăm bốn mươi triệu đồng, là cái giá của sáu năm chậm trễ mà chính ông phải nói ra bằng miệng mình.

Quân theo hai cha con ra tới cửa xưởng. Nắng đã lên cao trên mái tôn và sân phơi gỗ. Mấy người thợ vẫn miệt mài với bộ tủ lớn ở góc xưởng. Bảo khóa phòng giấy tờ lại cẩn thận rồi mới đi theo cha ra xe. Trên đường về biệt phủ, Quân nghĩ về tờ giấy đang nằm trong bìa cứng trên tay Bảo. Một buổi sáng làm việc với những con số khô khan vừa biến món nợ mơ hồ suốt sáu năm thành một con số cụ thể. Ngày mai, con số ấy sẽ theo cả nhà họ Trần qua sông.

Chương khác

Xem thêm