BÙA LỖ BAN ẾM NHÀ KINH BẮC - Chương 42: Cả Nhà Cùng Đi

Ba giờ chiều ngày tám tháng năm, cả nhà họ Trần tề tựu ở gian giữa biệt phủ. Ông Lộc ngồi ở ghế chủ tọa, trước mặt là tờ giấy ông đã viết trong đêm sáu…

Nội dung chương

Ba giờ chiều ngày tám tháng năm, cả nhà họ Trần tề tựu ở gian giữa biệt phủ. Ông Lộc ngồi ở ghế chủ tọa, trước mặt là tờ giấy ông đã viết trong đêm sáu tháng năm. Tờ giấy được vuốt phẳng trên mặt bàn gỗ. Bà Nhàn ngồi bên tay phải chồng như mọi buổi họp trước. Bảo ngồi đối diện cha. Hằng từ thị xã về từ đầu giờ chiều và ngồi cạnh mẹ. Ông Ba ngồi ở bậc cửa gian giữa theo lời mời của gia chủ. Quân ngồi ở đầu bàn phía ngoài, đúng vị trí của người chứng kiến.

Buổi chiều hôm nay không phải một buổi họp để bàn việc. Đây là buổi tập nói của riêng ông Lộc. Sáng nay, trên đường từ xưởng về, ông đã nói với Quân một câu ngắn gọn. Ông bảo trước khi đứng trước bàn thờ người ta, ông muốn nói thử một lần trước mặt vợ con trong nhà mình. Nói được ở nhà thì mai kia mới mong nói được ở bên kia sông.

- Tôi đọc luôn từ đầu đây, ông Lộc nói và cầm tờ giấy lên. Cả nhà nghe cho tôi. Chỗ nào nghe giả, chỗ nào nghe chưa tới nơi, cứ nói thẳng với tôi. Đừng nể nang gì tôi trong buổi chiều nay cả.

- Ông cứ đọc đi, bà Nhàn nói. Nhà mình với nhau cả. Ông đọc thế nào chúng tôi cũng nghe hết, rồi góp ý sau cũng chưa muộn.

Ông Lộc hắng giọng rồi bắt đầu đọc. Ông đọc lời thưa gửi tới người thợ cả đã khuất và gia đình họ Phạm. Ông đọc về công trình biệt phủ dựng trong hai năm hai nghìn mười chín và hai nghìn hai mươi. Ông đọc tới đoạn tổng tiền công khoán chín trăm sáu mươi triệu đồng. Ông đọc về phần ông đã giữ lại với lý do trừ hao gỗ. Giọng ông đều đều và rõ ràng trong những dòng đầu. Quân nghe mà thấy lời văn trong tờ giấy còn cứng, nhưng thái độ của người đọc thì đã khác hẳn những ngày chối bỏ.

Rồi ông Lộc đọc tới đoạn nhắc về người mẹ già của thợ cả Kính. Ông đọc được nửa câu thì giọng ông nghẹn lại. Ông dừng lại, đặt tờ giấy xuống bàn và đưa tay lên che mặt một lúc. Gian giữa lặng đi. Hằng đưa tay sang nắm lấy cánh tay cha. Bà Nhàn không nói gì, chỉ rót thêm nước vào chén trà của chồng và đẩy nhẹ về phía ông.

- Đoạn này tôi viết mãi mới xong trong đêm hôm kia, ông Lộc nói khẽ. Vậy mà đọc lên vẫn không qua được. Tôi chưa từng biết mặt bà cụ. Tôi chỉ biết bà cụ nằm bệnh ở quê nhà, chờ tiền thuốc từ chính phần tiền công mà tôi đã giữ lại.

- Cha cứ nghỉ một lúc rồi đọc tiếp, Bảo nói. Không ai giục cha đâu. Mai kia đứng trước bàn thờ ông Kính, cha có dừng lại một lúc cũng không ai trách cha cả. Người ta nhìn vào sự thật lòng, không ai chấm điểm bài đọc của cha.

- Anh Bảo nói đúng đấy, thưa ông, Quân tiếp lời. Ông không cần đọc cho trôi chảy. Ông cứ nói như đang nói chuyện với vợ con trong nhà này thôi. Lời thật thì dù có vấp, người nghe vẫn nhận ra ngay.

Ông Lộc uống một ngụm nước rồi cầm tờ giấy lên đọc tiếp. Lần này ông bỏ qua cách đọc thuộc lòng. Ông nhìn vào tờ giấy lấy ý rồi nói bằng lời của chính mình. Ông nói ông xin lỗi vì đã tham và keo kiệt trong năm tháng ấy. Ông nói ông xin lỗi vì đã để người thợ cả ra về trong lặng lẽ cuối năm hai nghìn mười chín. Ông nói số tiền ông mang sang ngày mai là tám trăm bốn mươi triệu đồng. Đó là bốn trăm tám mươi triệu đồng nợ gốc tính theo giá công hiện tại. Ông nói ông không mong được tha thứ ngay. Ông chỉ mong gia đình họ Phạm nhận cho ông phần tiền và nghe hết lời ông nói.

Nói hết đoạn ấy, ông Lộc đặt tờ giấy xuống và thở ra một hơi dài. Hằng khóc thành tiếng. Bà Nhàn cũng lặng lẽ lau nước mắt bằng vạt áo. Bảo cúi đầu rất lâu rồi mới ngẩng lên nhìn cha mình. Quân quan sát cả nhà trong im lặng. Ông Lộc vừa nói được điều khó nhất đời ông, ngay trong gian giữa của chính căn nhà dựng bằng món nợ ấy.

- Mai tôi đi cùng ông, bà Nhàn nói và nắm chặt tay chồng. Tôi đã nói rồi, nay tôi nói lại trước mặt các con. Ngày mai cả nhà cùng đi. Không ai phải đứng một mình trước bàn thờ người ta. Ông nói lời của ông. Tôi đứng bên cạnh ông. Các con đứng sau lưng ông.

- Mẹ nói đúng, Hằng nói qua nước mắt. Con cũng đi. Con là con gái nhà này, chuyện của nhà này cũng có phần của con. Mai con về từ sớm, cả nhà mình cùng qua sông một chuyến cho trọn vẹn.

- Con lo phần tiền nong và giấy tờ, Bảo nói. Chiều qua con với cha đã ra ngân hàng xong rồi. Tiền đã xếp vào cặp da, khóa cẩn thận. Bản tính tiền và hai bản giấy biên nhận con để chung trong bìa cứng. Sáng mai con xách theo, cha không phải lo phần ấy nữa.

- Thế còn phần lễ mang sang thì sao, ông Lộc hỏi vợ. Sang nhà người ta lần đầu sau sáu năm, tay không đi vào thì không phải phép.

- Tôi đã chuẩn bị rồi, bà Nhàn đáp. Một giỏ lễ tươm tất. Hương, hoa tươi, quả và một cặp nến. Lễ không lớn nhưng là lễ của nhà mình tự tay sắm. Sang bên ấy, tôi xin phép gia đình người ta được đặt giỏ lễ lên bàn thờ ông Kính trước khi ông nhà tôi thắp hương.

Quân nghe bà Nhàn nói mà gật đầu. Anh góp thêm vài lời về giờ giấc của ngày mai. Cả nhà nên đi từ bảy giờ sáng để qua sông khi trời còn mát. Tới cổng làng, mọi người đi bộ vào theo đường làng cho phải phép. Vào tới nhà thờ họ Phạm, gia chủ là người bước lên thắp hương trước tiên. Sau đó mới tới phần trao tiền và nói lời xin lỗi. Thứ tự ấy anh đã bàn trước với Đạt trong lần gặp ở xưởng mộc.

- Anh Quân này, ông Lộc bất ngờ quay sang anh. Mai anh đi cùng nhà tôi chứ. Anh là người chứng kiến từ đầu tới giờ. Thiếu anh, tôi thấy chuyến đi này nó chưa đủ đầy.

- Tôi đi cùng cả nhà, thưa ông, Quân đáp. Tôi sẽ đứng ở phía ngoài, ghi nhận mọi việc như tôi vẫn làm từ ngày đầu tới nhà này. Phần việc chính ngày mai là của ông và gia đình ông. Tôi chỉ ở đó để làm chứng cho sự trọn vẹn của nó.

Ông Lộc gật đầu rồi gấp tờ giấy lại làm tư. Ông bỏ tờ giấy vào túi áo ngực, đúng chỗ ông vẫn để nó từ đêm viết xong. Ông nói ngày mai ông sẽ mang theo tờ giấy này, nhưng ông mong mình nói được bằng lời thật như buổi chiều nay. Tờ giấy khi ấy chỉ là chỗ dựa cho trí nhớ của một người đã sáu mươi tuổi. Lời nói ra mới là thứ ông muốn gửi lại bên kia sông.

Nói xong phần lời, cả nhà chuyển sang kiểm lại từng thứ sẽ mang theo trong chuyến đi ngày mai. Bảo mở chiếc cặp da ra ngay trên bàn gian giữa cho mọi người cùng nhìn. Những cọc tiền mới xếp thành hàng ngay ngắn trong cặp, mùi giấy tiền còn thơm nhẹ. Anh đếm lại số bó tiền một lần nữa bằng giọng rõ ràng. Đếm xong, anh khóa cặp lại và trao chìa khóa cặp cho cha giữ. Ông Lộc cầm chìa khóa trong lòng bàn tay một lúc rồi mới bỏ vào túi áo.

Bên cạnh chiếc cặp da, Bảo đặt bìa cứng đựng giấy tờ lên bàn. Trong bìa có bản tính tiền tám trăm bốn mươi triệu đồng đã ký tên. Có hai bản giấy biên nhận còn để trống phần số tiền và chữ ký của bên nhận. Có cả bản chụp những trang quan trọng trong cuốn sổ tay nghề của thợ cả Kính. Quân xem lại từng tờ và gật đầu. Anh nói giấy tờ đi cùng tiền như vậy là đầy đủ và minh bạch nhất. Sang bên ấy, người ta cần xem gì cũng có sẵn để xem ngay tại chỗ.

Bà Nhàn mang giỏ lễ từ buồng trong ra đặt cạnh bìa giấy tờ. Bà mở nắp giỏ cho chồng con nhìn phần lễ bên trong. Hương mới, hoa tươi và mấy loại quả được xếp gọn gàng, thêm một cặp nến đỏ chưa bóc vỏ. Hằng cầm bó hoa riêng của mình đặt cạnh giỏ lễ của mẹ. Cô nói sáng mai cô sẽ mua thêm một bó hoa tươi nữa ở chợ sớm đầu cầu. Hoa để qua đêm sợ không còn tươi khi đặt lên bàn thờ người ta.

- Nhà mình chuẩn bị thế này là chu đáo lắm rồi, ông Ba nói từ bậc cửa. Tôi ở làng này bao nhiêu năm, tôi biết tính người làng mộc bên kia sông. Họ trọng cái lòng của người sang hơn trọng mâm cao cỗ đầy. Nhà mình đi đủ mặt thế này là họ quý lắm đấy.

- Bác Ba ở nhà trông nhà giúp tôi một ngày, ông Lộc nói. Mai nhà tôi đi từ sớm. Biệt phủ này tôi giao cả cho bác. Có việc gì cần, bác cứ gọi điện cho anh Bảo.

- Ông cứ yên tâm sang bên ấy lo việc lớn, ông Ba đáp. Nhà cửa ở đây có tôi trông nom cẩn thận. Khi nào đoàn về tới cổng, tôi ra đón tận nơi cho vui cửa vui nhà.

Kiểm xong mọi thứ, ông Lộc tự tay mang chiếc cặp da vào buồng và đặt nó lên chiếc tủ đầu giường. Ông đứng nhìn chiếc cặp một lúc lâu trong ánh đèn buồng vàng nhạt. Quân đứng ở cửa buồng và không nói gì thêm. Anh hiểu chiếc cặp ấy từ đêm nay sẽ nằm trong giấc ngủ chập chờn của người gia chủ. Nó chứa không chỉ tám trăm bốn mươi triệu đồng tiền mặt. Nó chứa cả lời thú nhận mà ông đã mất sáu năm mới nói ra được thành lời.

Bữa cơm chiều hôm ấy của nhà họ Trần diễn ra sớm và yên ả. Bà Nhàn dọn cơm ở gian bếp, cả nhà ăn cùng nhau một bữa đầy đủ sau nhiều ngày căng thẳng. Ông Ba cũng ở lại ăn cơm theo lời mời của gia chủ. Trong bữa cơm, không ai nhắc lại chuyện tiền nong hay chuyện ếm trạch nữa. Hằng kể chuyện ở thị xã bằng giọng đã nhẹ nhõm hơn. Bảo ăn được hai bát cơm đầy, một hình ảnh đã lâu Quân mới thấy ở anh. Ông Lộc ăn chậm rãi, thỉnh thoảng gật đầu theo câu chuyện của con gái.

Ăn cơm xong, bà Nhàn giục cả nhà đi nghỉ sớm. Bà nói ngày mai là ngày lớn của nhà này, ai cũng phải khỏe và tỉnh táo. Hằng trải lại chiếc giường trong buồng chái cho cha mẹ kiểm tra lần cuối phần lễ. Bảo lấy chiếc cặp da đựng tiền từ tủ đầu giường rồi khóa nó vào tủ trong buồng của gia chủ. Xong xuôi mọi việc, sân trước biệt phủ chìm dần vào bóng chiều. Quân đứng ở hiên nhìn ra phía sông Cầu xa xa. Ngày mai, cả nhà này sẽ đi qua con sông ấy, mang theo một món nợ đã tính xong và một lời xin lỗi đã nói thử thành lời.

Chương khác

Xem thêm