BÙA LỖ BAN ẾM NHÀ KINH BẮC - Chương 43: Con Đường Qua Sông

Bảy giờ sáng ngày chín tháng năm, cả nhà họ Trần cùng Quân rời biệt phủ lên đường sang làng mộc. Trời còn mát, sương mỏng phủ trên mặt sân gạch và vườn…

Nội dung chương

Bảy giờ sáng ngày chín tháng năm, cả nhà họ Trần cùng Quân rời biệt phủ lên đường sang làng mộc. Trời còn mát, sương mỏng phủ trên mặt sân gạch và vườn vải sau nhà. Ông Lộc mặc chiếc áo sơ mi trắng đã là phẳng, túi áo ngực phồng nhẹ vì tờ giấy viết lời xin lỗi. Bà Nhàn mặc áo dài màu trầm, tay xách giỏ lễ đã gói ghém từ chiều qua. Bảo xách chiếc cặp da đựng tiền bằng cả hai tay. Hằng đi cạnh mẹ, tay cô cầm bó hoa tươi mua từ chợ sớm. Ông Ba ở lại trông nhà theo lời dặn của gia chủ.

Chiếc xe của xưởng gỗ chờ sẵn ở cổng biệt phủ. Bảo đặt chiếc cặp da lên ghế giữa và ngồi sát bên nó suốt chặng đường. Ông Lộc ngồi ở hàng ghế trước, mắt ông nhìn thẳng về phía con đường dẫn ra cầu sông Cầu. Bà Nhàn ngồi cạnh chồng, một tay bà đặt nhẹ lên cánh tay ông. Quân ngồi ở phía sau cùng Hằng. Suốt chặng đường từ biệt phủ ra tới chân cầu, không ai trong xe nói chuyện nhiều. Mỗi người giữ cho mình một khoảng lặng riêng trước giờ phút quan trọng nhất của chuyến đi này.

Xe chạy qua cầu sông Cầu khi nắng vừa lên khỏi mặt nước. Con sông rộng và hiền trong buổi sớm. Mặt nước phẳng lặng, phản chiếu màu trời nhạt và hàng cây ở bờ bên kia. Quân nhìn qua cửa kính xuống dòng nước dưới cầu. Anh đã qua cây cầu này hai lần trong những ngày đầu tháng năm, khi anh một mình sang làng mộc tìm manh mối về người thợ cả. Hôm nay anh qua cầu lần nữa, nhưng đi cùng anh là cả gia đình mang món nợ sang trả. Cây cầu vẫn là cây cầu ấy. Người qua cầu thì đã khác hẳn.

- Sáu năm trước, toán thợ của ông Kính cũng đi qua cây cầu này để về làng sau khi xong việc, ông Lộc bất ngờ nói khẽ. Họ đi về tay trắng một nửa mà không một lời oán thán ầm ĩ. Còn tôi thì ở lại bên này sông, đếm số tiền giữ lại được mà tưởng mình khôn.

- Hôm nay mình đi ngược lại con đường của họ năm xưa, thưa ông, Quân đáp. Họ mang uất ức về làng. Hôm nay nhà mình mang lời xin lỗi và phần tiền còn thiếu sang. Con đường thì vẫn vậy. Điều khác là tấm lòng của người đi trên nó.

- Anh nói phải, ông Lộc gật đầu. Tôi chỉ mong qua được tới nơi, đứng trước bàn thờ ông ấy mà nói cho hết những gì đã tập ở nhà. Đừng để tới lúc ấy tôi lại nghẹn như chiều qua nữa.

- Cha nghẹn cũng không sao, Bảo nói từ hàng ghế sau. Chiều qua ở nhà, cha nghẹn rồi cha vẫn nói hết được đấy thôi. Người bên kia sông họ chờ sáu năm rồi. Họ không cần cha nói hay. Họ cần nghe cha nói thật.

Xe xuống khỏi cầu rồi rẽ vào con đường nhỏ dẫn về làng mộc. Hai bên đường là những bãi gỗ xếp cao và những xưởng mộc san sát nhau. Mùi gỗ mới xẻ thơm nhẹ trong không khí buổi sớm. Tiếng bào gỗ và tiếng cưa xẻ vọng ra từ các xưởng ven đường. Hằng hạ kính xe xuống một chút và nhìn ra ngoài. Cô nói đây là lần đầu tiên cô sang làng mộc này, dù làng chỉ cách nhà mình một con sông và một cây cầu.

Xe dừng ở cổng làng theo lời dặn của Quân từ tối qua. Cả nhà xuống xe và đi bộ vào làng cho phải phép. Bảo xách cặp da đi ở giữa đoàn. Ông Lộc và bà Nhàn đi ở phía trước. Hằng cầm bó hoa đi cạnh mẹ. Quân đi ở phía sau cùng, quan sát đoàn người nhà họ Trần tiến vào làng mộc bằng những bước chân chậm rãi và nghiêm trang. Người làng ở hai bên đường dừng tay làm việc và nhìn theo đoàn khách lạ. Vài người gật đầu chào khi nhận ra Quân, vị khách đã hai lần ghé làng trong tháng này.

Ở cổng làng, Phạm Văn Đạt đã đứng chờ sẵn từ bao giờ. Anh mặc chiếc áo sơ mi sạch sẽ, đôi tay anh rửa sạch không còn vết mùn cưa của ngày làm việc. Đạt bước tới trước mặt ông Lộc và cúi đầu chào cả đoàn. Anh không nói một lời trách móc nào. Anh cũng không nhắc tới chuyện tiền nong hay chuyện năm xưa trong câu đầu tiên. Anh chỉ nói một câu ngắn gọn và rõ ràng.

- Cháu chào bác và cả nhà, Đạt nói. Mời cả nhà vào làng. Nhà thờ họ của cháu ở cuối đường này. Họ hàng bên cháu đã tề tựu ở đó từ sớm để đón nhà mình sang.

- Anh Đạt, cảm ơn anh đã ra tận cổng làng đón, ông Lộc nói, giọng ông hơi run. Nhà tôi sang hôm nay là để làm một việc đã nợ anh và gia đình anh sáu năm rồi. Anh dẫn đường cho nhà tôi đi.

- Bác cứ đi thong thả, Đạt đáp. Đường làng hơi vòng một chút nhưng đều là đường sạch. Cháu đi trước dẫn đường. Cả nhà mình cứ theo cháu mà đi, không phải vội gì cả.

Đạt đi trước dẫn đường. Đoàn người đi qua những ngõ nhỏ lát gạch của làng mộc. Qua mỗi xưởng, Quân lại thấy những người thợ dừng tay và nhìn theo đoàn người bằng ánh mắt lặng lẽ. Không ai xì xào to tiếng. Không ai chỉ trỏ. Quân đoán người làng đã biết đoàn khách là ai và họ sang làng để làm gì. Sự im lặng tôn trọng ấy khiến bước chân của ông Lộc vững dần. Ông đi thẳng lưng hơn, dù hai tay ông vẫn nắm chặt vào nhau ở phía trước.

Đi qua xưởng mộc của Đạt ở cuối làng, đoàn người rẽ vào một con ngõ nhỏ rợp bóng tre. Cuối ngõ là nhà thờ họ Phạm, một căn nhà gỗ cũ kỹ mà trang nghiêm. Sân nhà thờ được quét sạch, hai hàng chậu cây cảnh đặt ngay ngắn ở hai bên lối vào. Cửa nhà thờ mở rộng. Từ trong nhà thờ, hương trầm đã thơm nhẹ bay ra tới tận sân. Quân ngẩng nhìn tấm biển gỗ treo trên cửa nhà thờ. Chữ trên biển đã cũ theo năm tháng, nét khắc vẫn còn sâu và rõ.

Đạt dừng lại ở bậc thềm nhà thờ và quay lại nhìn cả đoàn. Anh mời mọi người vào sân và rửa tay ở chậu nước sạch đặt bên giếng trước khi vào nhà thờ. Bà Nhàn đặt giỏ lễ xuống thềm và cùng Hằng rửa tay trước tiên. Ông Lộc rửa tay rất chậm, từng ngón tay một, như người đang chuẩn bị cho một việc lớn nhất đời mình. Bảo đặt chiếc cặp da xuống chiếc ghế đá trong sân, hai tay anh vẫn giữ hờ trên nắp cặp.

- Cả nhà mình cứ nghỉ chân ở sân một lát, Đạt nói. Họ hàng bên cháu còn đang sắp xếp lại bàn thờ và chỗ ngồi trong nhà thờ. Khi mọi thứ sẵn sàng, cháu sẽ ra mời bác và cả nhà vào thắp hương cho ông nội cháu.

- Anh cứ thong thả lo việc trong ấy, Quân nói thay cho cả nhà. Nhà họ Trần sang tới nơi rồi thì chờ thêm một lát cũng không sao. Sáu năm người ta đã chờ được. Thêm một buổi sáng nay cho trang trọng là điều nên làm.

Một người cháu họ Phạm mang ra sân một ấm trà nóng và mấy chiếc chén sành. Đạt tự tay rót trà mời từng người trong đoàn nhà họ Trần. Ông Lộc đón chén trà bằng cả hai tay và nói lời cảm ơn. Bà Nhàn xin phép Đạt được đi quanh sân một vòng cho đỡ mỏi chân sau chặng đường dài. Hằng đi theo mẹ, cô dừng lại rất lâu trước cây cau già ở góc sân nhà thờ. Cô nói khẽ với Quân rằng cô không ngờ nơi cha mình sắp đứng nhận lỗi lại yên bình đến thế này.

- Bên làng cháu sống chậm lắm, Đạt nói khi quay lại sân với một chiếc quạt giấy cho bà Nhàn. Các bác cứ nghỉ cho lại sức. Trong nhà thờ, các cụ đang sắp lại bàn thờ ông nội cháu và kê thêm ghế cho họ hàng hai bên. Xong xuôi đâu đấy, cháu mới dám mời cả nhà vào.

- Anh Đạt này, tôi hỏi anh một câu riêng được không, ông Lộc nói. Từ ngày anh Quân sang đây gặp anh, anh có lúc nào giận nhà tôi tới mức không muốn nhìn mặt chúng tôi nữa không.

- Cháu giận chứ bác, Đạt đáp thẳng thắn. Những năm ông nội cháu còn sống mà yếu dần, cháu giận nhiều lắm. Nhưng ông nội cháu dặn cháu giữ cuốn sổ và chờ người bên ấy tự sang. Cháu nghe lời ông. Giận thì để trong lòng, việc phải làm thì vẫn làm cho đúng lệ của nghề và của nhà này.

- Anh giữ được lời dặn ấy là anh hơn tôi nhiều lắm, ông Lộc nói. Tôi sáu năm nay không giữ nổi một lời hứa trả tiền cho đàng hoàng. Hôm nay tôi sang đây cũng là nhờ có người chỉ đường cho mà đi.

Quân ngồi ở chiếc ghế đá bên cạnh và nghe hai người nói chuyện. Anh nhận ra cuộc trò chuyện ngắn ở sân nhà thờ này có giá trị không kém phần lễ chính thức sắp diễn ra. Người cháu nội của thợ cả đã nói ra nỗi giận thật của mình. Người gia chủ cũng đã nhận phần thua kém của mình ngay từ trước khi bước vào nhà thờ. Khi hai bên đã nói được với nhau những lời thật như vậy, phần thắp hương và trao tiền sau đó chỉ còn là hình thức trang trọng để đóng lại một mối nợ cũ.

Trong lúc chờ đợi, Bảo đi một vòng quanh sân và ngắm kỹ căn nhà thờ họ Phạm. Anh dừng lại ở hàng cột gỗ phía hiên và đưa tay sờ nhẹ lên những đường vân gỗ đã lên nước bóng. Anh nói với Quân rằng tay nghề của các đời thợ họ Phạm nhìn qua cột nhà thờ này là thấy rõ. Gỗ cũ bao nhiêu năm mà khớp nối vẫn khít, cột vẫn thẳng như kẻ chỉ. Quân gật đầu và nói căn biệt phủ bên kia sông cũng mang chính tay nghề ấy trong từng khớp mộng. Đó là lý do căn nhà ấy đứng vững tới hôm nay, bất chấp mọi điều không yên ở bên trong nó suốt sáu năm qua.

Ông Lộc ngồi xuống chiếc ghế đá ở sân nhà thờ họ Phạm. Ông nhìn vào trong nhà thờ qua khung cửa mở rộng. Từ chỗ ông ngồi, Quân thấy ông có thể nhìn thấy một phần bàn thờ ở gian trong. Khói hương bay lên đều đặn trong ánh nắng sớm chiếu xiên qua cửa. Ông Lộc ngồi yên như vậy rất lâu, hai tay ông đặt ngay ngắn trên đầu gối. Bà Nhàn ngồi xuống bên cạnh chồng và đặt tay lên tay ông. Cả sân nhà thờ lặng đi trong tiếng chim buổi sớm và mùi hương trầm thơm nhẹ. Giờ phút mà cả hai gia đình đã chờ đợi suốt sáu năm đang tới rất gần.

Chương khác

Xem thêm