Căn Nhà Số 138 Hàng Trống - Chương 13: Bước Chân Chạy Loạn Xạ Bên Trong Căn Nhà Trống
Gió mùa đông bắc mang theo hơi nước lạnh ngắt từ mặt hồ Hoàn Kiếm quét qua lòng đường Hàng Trống lúc bảy giờ ba mươi sáng. Những chiếc lá đa khô sót lại…
Nội dung chương
Gió mùa đông bắc mang theo hơi nước lạnh ngắt từ mặt hồ Hoàn Kiếm quét qua lòng đường Hàng Trống lúc bảy giờ ba mươi sáng. Những chiếc lá đa khô sót lại sau cơn hoảng loạn của bác phu xích lô đêm qua đã bị gió cuốn dạt vào chân tường rào tôn, nằm lẫn trong lớp rác công trình và bụi vôi vữa ẩm ướt.
Tiếng động cơ xe máy bốn thì nổ lạch cạch dừng lại trước cổng sắt dã chiến. Kỹ sư Huy, người chịu trách nhiệm giám sát an toàn kết cấu của đơn vị thi công giải tỏa, dựng chiếc xe Dream II bên mép vỉa hè. Anh mặc chiếc áo khoác gió màu xanh công nhân dày cộm, vai đeo túi da đựng máy thủy bình, tay kia kẹp chặt ống nhựa tròn đựng bản vẽ thiết kế công trình. Huy tốt nghiệp khoa Xây dựng dân dụng Đại học Bách Khoa, trạc ngoài ba mươi tuổi, khuôn mặt vuông vức mang nét cương nghị của một người quen làm việc với số liệu, biểu đồ ứng suất và sức bền vật liệu.
Tôi mở chốt cổng tôn để Huy dắt xe vào trong sân. Nhìn quầng thâm đen sì quanh hai hốc mắt tôi cùng tàn thuốc lá vương vãi trên chiếc bàn con trước lán trực, Huy nhếch mép cười, đặt chiếc ống đựng bản vẽ lên mặt bàn gỗ ép:
- Lại mất ngủ vì mấy lời đồn đại của cánh thợ hồ Thanh Hóa à? Đêm qua tổ thợ trát vữa ngoài lán bạt kéo nhau sang đội trưởng xin ứng tiền đòi về quê sớm, bảo là căn nhà này có dớp, tối ngủ toàn thấy bóng đen đè nghẹt thở. Cậu làm bảo vệ ở đây mà cũng để mấy câu chuyện nhảm nhí ấy làm cho bạt vía thế sao?
Tôi rót một bát nước chè xanh đặc quánh, khói bốc nghi ngút từ chiếc phích Rạng Đông cũ, đẩy về phía Huy:
- Anh chưa trực trọn một đêm ở đây nên anh nghĩ là chuyện nhảm nhí. Đêm qua ông thợ xích lô già chở một người đàn bà về trước cửa số 138, nhận tiền cước xong xuôi, soi đèn pin vào tay thì tiền biến thành chiếc lá đa khô mang vết rách hình trăng khuyết. Trước đó nửa tiếng, chính tai tôi nghe thấy tiếng cào xé điên cuồng trên mặt gỗ lim ở cửa phòng gác hai, kèm theo tiếng bước chân chạy huỳnh huỵch trên trần nhà mục. Không có người vô gia cư nào trèo qua nổi hàng xích sắt niêm phong cửa cầu thang đâu.
Huy bưng bát nước chè lên thổi phù phù, nhấp một ngụm nhỏ rồi lắc đầu, ánh mắt lộ rõ vẻ giễu cợt của một người đặt trọn niềm tin vào khoa học thực nghiệm:
- Cậu học hết cấp ba rồi, đừng để tâm lý đám đông dẫn dắt. Mọi hiện tượng cơ học diễn ra trong một phế tích bỏ hoang đều có nguồn gốc vật lý rõ ràng. Ngôi nhà này xây từ thời Pháp thuộc, kết cấu hỗn hợp gạch vôi và dầm gỗ nghiến chịu lực. Hơn mười năm không có hơi người, mái ngói xô lệch tạo thành hàng chục khe hở khí động học. Gió đông bắc từ mé hồ Gươm đập thẳng vào mặt tiền, chui qua các lỗ thông hơi và giếng trời hẹp, sinh ra hiệu ứng rỗng cộng hưởng âm thanh, người ta gọi là Helmholtz resonance. Tiếng rít qua khe cửa gặp vòm trần cong sẽ bị khuếch đại lên gấp bội, nghe chẳng khác nào tiếng rên rỉ than khóc.
Huy đặt mạnh bát nước xuống bàn, rút trong túi áo ra cây bút chì kỹ thuật cùng chiếc thước kẹp kim loại:
- Còn về tiếng cào cấu và tiếng chạy rầm rập trên sàn gỗ? Cậu quên mất đây là trung tâm phố cổ à? Chuột cống và mèo hoang ở khu chợ Hàng Da, chợ Hôm dồn hết về đây trú rét. Mùa này đang là mùa mèo động đực. Chúng nó rượt đuổi, cắn xé nhau trên trần ván ép, móng vuốt cào vào lớp ván khô phát ra tiếng ken két chói tai. Mèo cái kêu gào lúc gọi bạn tình có âm tần trùng khớp với dải tần giọng khóc của phụ nữ và trẻ con. Đó là đặc tính sinh học để gây sự chú ý, khoa học đã chứng minh từ lâu rồi.
- Vậy còn bóng người ngồi chải tóc vắt vẻo trên chạc cây đa mà cả phố này đồn rùm beng suốt chục năm qua thì anh giải thích thế nào? - Tôi gặng hỏi, nhớ lại cái bóng đen kỳ dị từng in trên mảng tường vôi lở loét dưới luồng sáng vàng vọt của đèn cao áp.
Huy đứng dậy, phủi bụi bám trên gấu quần bảo hộ, mở khóa túi da lấy ra chiếc đèn pin công nghiệp bóng halogen siêu sáng:
- Hiện tượng Pareidolia, ảo giác thị giác quy kết khuôn mặt. Não bộ con người luôn có xu hướng tự động chắp vá các mảng sáng tối hỗn độn thành những hình ảnh quen thuộc để tìm kiếm sự an toàn, đặc biệt là khi thần kinh đang căng thẳng vì sợ hãi. Tán đa trên nóc nhà rủ xuống hàng trăm sợi rễ phụ, gió hồ thổi làm rễ cây đu đưa. Đèn cao áp bờ hồ rọi xiên góc bốn mươi lăm độ qua ngọn cây, in bóng các chùm rễ đung đưa ấy lên mảng tường nứt nẻ. Cậu nhìn thấy bóng người đàn bà xõa tóc chẳng qua vì trong đầu cậu đã bị cài đặt sẵn định kiến về thiếu phụ treo cổ. Lấy thang tre ra đây, tôi với cậu trèo lên mái phụ kiểm tra ngay bây giờ. Để tôi chỉ tận mắt cho cậu thấy bầy mèo hoang và những đám lá mục rỗng nát làm nên con ma của cậu.
Thái độ quả quyết, lạnh lùng của Huy tác động mạnh vào tâm lý hoang mang của tôi. Tôi muốn tin Huy, muốn bám víu vào những định luật vật lý vững chãi kia để xua tan cảm giác ớn lạnh từng khiến tôi nghẹt thở suốt mấy đêm liền.
Tôi khiêng chiếc thang tre ba đoạn dựng vào bờ tường hoa của mái phụ tầng một, nơi nối liền bức tường ranh giới giữa nhà số 138 và dãy nhà xưởng phía sau. Hai người cẩn thận trèo lên từng bậc thang rung rinh. Gió buốt quất rát rát vào mặt. Không khí trên cao sực nức mùi ẩm mốc của rêu phong lâu năm, quyện với mùi phân chuột hăng nồng và mùi lá mục ngâm nước mưa lâu ngày.
Phần mái phụ lợp ngói máy màu xám xịt đã sụt lún từng mảng lớn, để lộ khung rui mè bằng gỗ tạp đã mục ruỗng như tổ mối. Huy bật đèn pin halogen, rọi luồng ánh sáng trắng gắt gao vào từng góc tối dưới chân máng xối tôn rỉ sét.
Đúng như lời Huy nói, dưới một góc xà gồ gãy gục sát vách tường gác hai, bốn con mèo hoang gầy trơ xương, lông lá bết bát bùn đất đang cuộn tròn bên cạnh xác hai con chuột cống to bằng bắp chân người lớn. Thấy ánh đèn pin rọi thẳng vào mắt, con mèo đực màu xám tro nhe hàm răng nhọn hoắt, gầm gừ phát ra những âm thanh the thé chói tai rồi phóng vút qua bờ tường rào, nhảy mất hút vào rặng cây dại um tùm phía sau.
- Thấy chưa? - Huy quay đầu lại, chiếu đèn vào đống xương chuột và những vết cào chằng chịt trên mặt gỗ mục của thanh rui mè. - Móng vuốt mèo cào đánh dấu lãnh thổ đấy. Sợi xơ gỗ bị cào tước ra thành từng vệt sâu hoắm thế này, đêm vắng mà nó cào liên tục thì dưới sân nghe chẳng rợn cả người. Khoa học luôn có câu trả lời, chỉ tại con người thích thần thánh hóa nỗi sợ của chính mình thôi.
Huy cầm chiếc gậy gỗ gõ mạnh vào thân một thanh xà gồ, những mảng ngói vỡ rơi loảng xoảng xuống nền xi măng bên dưới, làm bốc lên một làn bụi xám mù mịt.
Nhưng khi tôi tiến lại gần khe hở giữa mái phụ và bức tường vôi của căn gác hai, nơi rễ đa đâm xuyên qua lớp gạch chỉ, một luồng khí lạnh buốt bất thường từ trong kẽ nứt phả thẳng vào gáy tôi. Luồng khí ấy hoàn toàn khác biệt với gió hồ ngoài trời; nó mang theo mùi phấn nụ ẩm ướt và mùi nước ao tù nồng nặc, thứ mùi đã xộc vào mũi tôi lúc nửa đêm qua khi nhặt chiếc lá đa khô dưới chân bàn trực.
- Anh Huy, anh ngửi thấy mùi gì không? - Tôi ghé sát tai nói nhỏ.
Huy hít sâu hai hơi, nhíu mày nhìn vào khe nứt sâu hoắm trên bức tường gạch:
- Mùi vôi chết ngậm nước mưa lâu năm sinh ra khí metan pha lẫn amoniac từ phân chim phân dơi rỉ xuống chứ mùi gì. Thôi, xuống đi, đứng trên này sập dầm gỗ thì mất mạng oan. Kết cấu yếu lắm rồi, cây đa này đâm rễ làm nứt toác toàn bộ mảng tường chịu lực hướng đông nam. Nếu không cưa tỉa sớm, chỉ cần một trận dông lốc là cả gian gác hai sẽ đổ sập xuống lòng đường Hàng Trống.
Chúng tôi leo xuống khoảng sân dưới, cất chiếc thang tre vào góc tường. Sự hợp lý trong những lời phân tích rành rọt của Huy khiến tôi thở phào nhẹ nhõm được phần nào. Cảm giác hoang mang mơ hồ tích tụ suốt những đêm trực đơn độc dường như được xoa dịu bởi sự hiện diện của những bằng chứng cụ thể: xác chuột, dấu móng vuốt mèo hoang và hiện tượng cộng hưởng âm thanh của các thanh rui mè rỗng ruột.
Đồng hồ điểm mười giờ trưa. Bầu trời Hà Nội xám xịt một màu chì u ám, báo hiệu đợt rét tăng cường sắp tràn về lúc chiều tối.
Huy rút trong ống nhựa ra một tờ bản vẽ kỹ thuật khổ A0 dầy cộp, trải rộng lên chiếc bàn trực bằng gỗ ép trong lán bảo vệ. Anh dùng bốn viên gạch vỡ chèn chặt bốn góc bản vẽ để gió khỏi thổi bay.
Tấm bản vẽ là bản thiết kế hiện trường mở rộng, thể hiện chi tiết sơ đồ trắc địa mặt bằng nhà số 138 Hàng Trống cùng ranh giới giải tỏa giáp ranh với lòng đường và các hộ dân xung quanh. Những đường nét mực in màu đen và đỏ đan xen nhau chằng chịt, thể hiện các mặt cắt cao độ, vị trí các dầm chịu lực chính, khoảng cách tim cột và hệ thống rễ cây đa cổ thụ ăn sâu vào nền móng công trình.
Huy kéo chiếc ghế đẩu lại gần, mở hộp đồ nghề lấy ra compa kim loại, thước tam giác và chiếc bút chì ngòi nhỏ. Anh bắt đầu cúi rạp người xuống mặt bàn, cẩn thận đo đạc bán kính tán đa và tính toán góc nghiêng của thân cây chính để lên phương án giằng cáp néo trước khi cho thợ mang cưa máy lên đốn hạ:
- Cậu nhìn vào đây. Điểm này là gốc đa chính, nằm lệch về phía ban công gác hai, vươn cao mười hai mét so với mặt vỉa hè. Khi đốn hạ, chúng ta buộc phải cưa từng cành phụ theo hướng giật ngược vào trong lòng sân, tuyệt đối không để cành đổ văng ra ngoài đường điện cao thế bờ hồ. Tôi sẽ đánh dấu tâm điểm chịu lực ở đây để đội thợ ngày mai đóng cọc giằng cáp.
Huy đặt đầu nhọn của chiếc compa kim loại vào đúng vòng tròn thể hiện tim gốc đa trên nền giấy can trắng muốt. Đầu ngòi chì bắt đầu xoay một vòng tròn hoàn hảo quanh biểu tượng thân cây cổ thụ.
Tôi đứng tựa lưng vào mép giường gấp, chăm chú nhìn theo từng chuyển động chính xác của bàn tay viên kỹ sư. Gian lán trực kín gió, cánh cửa gỗ ván ép đóng chặt ngăn cách hoàn toàn với sự ồn ào của phố xá bên ngoài. Không gian tĩnh mịch đến mức nghe rõ cả tiếng ngòi bút chì cọ xát sột soạt trên mặt giấy can thô ráp.
Đột nhiên, một âm thanh rất khẽ vang lên ngay giữa không gian im ắng ấy.
"Tách."
Một giọt chất lỏng rơi thẳng từ trên cao xuống, trúng ngay vào tâm điểm vòng tròn mà đầu compa của Huy vừa vạch ra.
Giọt nước thẫm màu nâu đen, sền sệt, ngay lập tức loang rộng ra bề mặt giấy vẽ kỹ thuật. Nét chì graphite sắc nhọn và những đường mực in trắc địa bị chất lỏng ấy hòa tan, nhòe nhoẹt thành một vệt tròn nhớp nháp, bốc lên một mùi chua nồng của bùn lầy pha lẫn mùi tanh lợm của rỉ sét ngâm lâu ngày.
Huy giật nảy mình, vội vàng rút chiếc compa lại. Anh cau mày, nhìn chằm chằm vào vết loang đang ăn thủng dần lớp giấy can mỏng:
- Cái gì thế này? Dột à?
Tôi ngước mắt nhìn thẳng lên trần lán bảo vệ.
Phía trên mặt bàn trực là lớp trần bằng xốp cách nhiệt bọc tôn hoa mạ kẽm do công ty dựng lên cách đây ba tuần. Toàn bộ bề mặt tấm xốp phẳng lì, khô cong, phủ một lớp bụi xi măng mịn màng màu xám tro. Không hề có một vết ố nước, không có khe hở, cũng không có bất kỳ dấu hiệu rỉ nước hay ẩm mốc nào xuất hiện trên lớp vật liệu nhân tạo ấy.
Huy đứng phắt dậy, vẻ mặt biến đổi từ bực dọc sang kinh ngạc tột độ. Anh bước lên chiếc ghế đẩu, giơ tay sờ khắp bề mặt tấm xốp cách nhiệt ngay phía trên điểm rơi của giọt nước thẫm màu.
- Khô ráo hoàn toàn... Không có giọt nước nào trên trần cả... - Giọng Huy lạc đi, bàn tay anh miết mạnh vào mặt xốp rồi đưa lên mũi ngửi. Những ngón tay của anh hoàn toàn sạch sẽ, chỉ dính chút bụi xi măng khô khốc.
Thế nhưng, ngay dưới mặt bàn, giọt chất lỏng thẫm màu kia vẫn tiếp tục loang rộng ra theo hình trăng khuyết, nuốt trọn toàn bộ ký hiệu gốc đa cổ thụ và lan sang cả phần ranh giới mặt bằng tầng hai của căn nhà số 138. Màu nâu thẫm của giọt nước từ từ chuyển sang sắc đỏ sẫm như máu khô bám trên phiến lá mục đêm qua.
Huy đứng chôn chân trên chiếc ghế đẩu, đôi mắt mở to nhìn trân trân vào vết mực kỹ thuật đang bị phá hủy hoàn toàn bởi một thứ chất lỏng rơi xuống từ hư không. Chiếc thước kẹp kim loại trong túi áo anh trượt ra, rơi đánh "choảng" một tiếng khô khốc xuống nền xi măng lồi lõm vôi vữa.
Toàn bộ những lý thuyết về khí động học, hiệu ứng rỗng Helmholtz hay ảo giác thị giác mà Huy thao thao bất tuyệt suốt hai tiếng đồng hồ vừa qua bỗng chốc trở nên câm bặt trước vết tích nhầy nhụa đang hiện hữu trên mặt giấy. Ranh giới mong manh của những công thức toán học và sự thực nghiệm duy vật vừa bị xé toạc bởi một giọt nước không rõ nguồn gốc.
- Cậu... đêm qua cậu bảo chiếc lá khô mang hình gì? - Huy từ từ bước xuống khỏi chiếc ghế, giọng run rẩy hỏi tôi, ánh mắt không rời khỏi hình trăng khuyết đang sẫm lại trên tờ bản vẽ.
- Vết rách hình trăng khuyết. Y hệt như vết loang đang ăn mòn gốc đa trên bản vẽ của anh. - Tôi đáp, cảm nhận rõ rệt từng thớ thịt trên mặt mình đang giật liên hồi vì lạnh.
Huy không nói thêm một lời nào. Anh vội vã tháo gỡ bốn viên gạch chèn góc, nhưng thay vì cuộn tròn tấm bản vẽ lại như thường lệ, anh lùi lại một bước, dường như không dám để những ngón tay mình chạm vào thứ chất lỏng đang bốc mùi tanh lợm kia nữa. Đôi bàn tay vốn quen điều khiển những cỗ máy trắc địa chính xác đến từng milimét giờ đây đang run lẩy bẩy, luống cuống nhét chiếc compa và hộp đồ nghề vào túi da.
- Chiều nay... tôi sẽ báo lại với ban chỉ huy... Tạm dừng việc giằng cáp néo cây đa lại. Cần phải kiểm tra lại... toàn bộ hồ sơ lưu trữ địa chính từ trước năm năm tư...
Huy nói ngắt quãng, vớ lấy chiếc mũ bảo hộ lao động trên bàn rồi quay lưng bước vội ra phía cửa lán. Tiếng nổ lạch cạch của chiếc Dream II vang lên gấp gáp ngoài cổng sắt, rồi tiếng bánh xe lăn vội vã trên mặt đường nhựa trơn trượt mất hút về phía phố Lê Thái Tổ.
Cánh cổng tôn dã chiến khép hờ, để mặc gió bấc từ mé hồ thổi từng luồng buốt giá lùa vào trong sân.
Tôi đứng một mình giữa lán trực vắng lặng. Trên mặt bàn gỗ ép, vết nước thẫm màu hình trăng khuyết đã thấm đẫm qua mặt giấy A0, in hằn một vệt đen sẫm xuống tận mặt ván gỗ thô ráp bên dưới.
Khoa học của Huy đã dừng lại trước ngưỡng cửa của sự sợ hãi. Những chiếc máy thủy bình, những định luật phản xạ âm thanh và biểu đồ cơ học không thể nào chạm tới được nỗi oan khuất đang bị giam cầm suốt mấy chục năm qua dưới rễ cây đa cổ thụ.
Tôi nhìn ra ngoài sân, ngước mắt nhìn lên khung cửa sổ vòm bằng gỗ lim trên gác hai đang hé mở từng tấc trong gió đông. Muốn biết được điều gì đang thực sự ẩn náu sau những lớp rêu phong và truyền thuyết đô thị ma quái kia, không còn cách nào khác ngoài việc chính bản thân tôi phải bước chân vào đó.
Ngày mai, khi bình minh vừa hé rạng và sương mù hồ Gươm còn chưa kịp tan, tôi sẽ tự mình đẩy tung cánh cửa then cài của phế tích số 138 Hàng Trống.