Căn Nhà Số 138 Hàng Trống - Chương 22: Ngày Phá Dỡ Hoàn Toàn Căn Nhà
Sáng hôm sau, sương mù trên mặt hồ Gươm tan biến rất nhanh dưới luồng gió đông bắc rười rượi. Khi thân đa cổ thụ cùng những chùm rễ khổng lồ đã theo xe…
Nội dung chương
Sáng hôm sau, sương mù trên mặt hồ Gươm tan biến rất nhanh dưới luồng gió đông bắc rười rượi. Khi thân đa cổ thụ cùng những chùm rễ khổng lồ đã theo xe tải về chùa Bà Đá để làm lễ hỏa hóa, khoảng không gian phía trên căn nhà số 138 Hàng Trống để lộ một khoảng trời rực sáng. Mất đi tán cây xanh sẫm phủ kín suốt hơn nửa thế kỷ, căn nhà cổ hai tầng đứng trơ khấc giữa nắng ban mai, phơi bày toàn bộ sự rách nát cùng những vết nứt toác kéo dài từ trần gác xuống tận chân móng.
Bảy giờ ba mươi phút sáng, một chiếc máy xúc bánh xích hạng nặng màu vàng cam gầm rú inh ỏi tiến vào lòng đường Hàng Trống. Đi sau chiếc máy xúc là hai xe tải ben loại mười tấn của công ty dịch vụ môi trường đô thị. Đội trật tự phường cùng bảo vệ công trường dựng cọc tiêu, chăng dây cảnh báo màu vàng đen ngăn lối đi bộ sát vỉa hè để phân luồng người đi xe máy dạt hẳn sang phần đường đối diện tháp Rùa.
Tôi đứng bên cạnh bốt gác tạm, vạt áo bông vẫn còn vương những vệt bụi vôi khô khốc của đêm canh thức trước đó. Đêm qua là đêm cuối cùng tôi nhận trách nhiệm gác cổng phế tích này. Cuốn sổ nhật ký trực đêm bìa da đen nằm gọn trong túi áo ngực, những trang giấy đã chép kín hai mươi mốt đêm đầy ắp biến động và bóng đen của quá khứ.
Ông Thắng đội chiếc mũ bảo hộ màu trắng, tay cầm tập hồ sơ nghiệm thu mặt bằng, rảo bước lại gần chỗ tôi đứng. Đôi mắt gã trũng sâu nhưng ánh nhìn đã lấy lại vẻ nhẹ nhõm, không còn nét bồn chồn run rẩy của những ngày bị ám ảnh bởi những âm thanh gõ cửa hay bóng người tóc dài trên cành đa.
- Đêm qua ngủ được chút nào không chú em? - Ông Thắng hỏi, đưa cho tôi một bao thuốc lá Thăng Long còn nguyên tem - Sáng nay bên thi công điều hẳn máy xúc cần dài về để đánh sập khung nhà. Chiều nay san phẳng mặt bằng là chúng ta bàn giao xong giai đoạn một.
Tôi nhận bao thuốc, rút một điếu đưa lên môi châm lửa. Khói thuốc cay nồng bốc lên hòa vào luồng gió hồ mát rượi.
- Tôi thức trọn đêm qua anh ạ. Nhưng là một đêm yên tĩnh nhất từ lúc tôi về đây nhận việc. Không còn tiếng cành cây cọ vào mái ngói, cũng không nghe thấy tiếng bước chân chạy trên trần ván nữa.
- Nhờ có đàn tràng cầu siêu chu đáo cả đấy. - Ông Thắng thở phào, mắt nhìn chăm chú vào thân máy xúc đang xoay trở nặng nề giữa khoảng sân chật hẹp - Chiếc kẹp tóc đồi mồi sáng nay đã được ban quản lý đem sang giao tận tay ban trị sự chùa Bà Đá. Thầy trụ trì bảo sẽ làm lễ nhập tháp, tụng kinh tiếp dẫn cho hương linh cô Ba suốt bốn mươi chín ngày. Thế là trọn vẹn nghĩa tình trần thế, không ai mắc nợ ai điều gì nữa.
Tiếng động cơ diesel gầm lên đinh tai nhức óc. Người thợ lái máy xúc kéo cần điều khiển, chiếc gầu thép đồ sộ nâng bổng lên không trung, rẽ gió bổ thẳng vào phần mái hiên đua ra ở mặt tiền tầng hai.
Một tiếng "rầm" vang dội xé toang không gian tĩnh mịch của buổi sáng phố cổ.
Toàn bộ phần lan can con tiện xi măng kiểu Pháp rạn vỡ, đổ sụp xuống mặt sân. Bụi vôi trắng đục cuộn lên thành từng đụn lớn mù mịt, gặp gió hồ Hoàn Kiếm lập tức bốc cao, bay là là qua hàng rào tôn sang tận mặt nước xanh ngắt ven bờ liễu. Mùi vôi chết yếm khí hàng chục năm bị xới tung bốc lên sực nức, pha lẫn mùi nấm mốc và rơm rác ẩm mục của những ổ chuột hoang trong vách tường.
Hai công nhân công trình cầm vòi nước áp lực cao liên tục phun những tia nước trắng xóa vào tâm điểm phá dỡ để dập bụi. Nước hòa vào vôi gạch tạo thành những dòng nước đục ngầu chảy tràn trên mặt sân xi măng nứt nẻ.
Chiếc gầu thép tiếp tục vung lên nhát thứ hai, giáng mạnh vào bức tường mặt tiền gác hai. Lớp gạch chỉ đỏ mộc thời Pháp xây bằng vữa tam hợp đã bở vụn, rụng lả tả như những tảng bánh xốp khô. Khung cửa sổ gỗ lim đen kịt từng in bóng thiếu phụ ngồi chải tóc gãy vụn làm đôi, rơi uỳnh xuống đống xà bần bên dưới.
Tôi đứng nép sát vào góc bốt gác, ngước nhìn quá trình bức tử một phế tích kiến trúc. Trong suốt hai mươi mốt đêm qua, bức tường này từng là nơi ánh đèn cao áp bờ hồ rọi bóng cành cây tạo ra những ảo giác Pareidolia rùng rợn, từng là nơi che giấu những tiếng nấc nghẹn ngào của oan hồn mắc kẹt. Giờ đây, dưới sức mạnh thô bạo của cơ giới hiện đại, tất cả những bí ẩn u ám ấy đều vỡ vụn thành từng mảng gạch vụn và cát bụi vô tri.
Cả khu phố Hàng Trống dường như rung chuyển nhẹ theo từng nhịp đập của máy xúc. Những người đi bộ ven hồ dừng chân đứng lại nhìn qua khe hở của tấm rào tôn. Một vài cụ già tập thể dục buổi sáng chỉ tay vào đống gạch đổ, bàn tán xôn xao về sự biến mất của "ngôi nhà ma" nổi tiếng nhất nhì đất Hà thành. Những lời đồn đại ly kỳ về căn nhà có cây đa mọc trên nóc, về những cái chết tức tưởi và những đêm rằm có tiếng khóc than, từ nay sẽ vĩnh viễn mất đi điểm tựa vật chất để bám víu.
Đến mười giờ trưa, toàn bộ phần mái và sàn gỗ tầng hai đã bị giật sập hoàn toàn.
Khoảng sân số 138 chất cao như một ngọn đồi nhỏ bằng gạch vụn, vôi vữa và những thanh xà gồ mục nát. Chiếc gầu máy xúc bắt đầu chuyển hướng đào sâu vào chân tường chịu lực phía sau buồng ngủ tầng trệt - nơi giáp ranh với ngõ cụt dẫn sang phố Nhà Chung.
Bác Thuận thợ cưa ngày hôm qua vẫn chưa về, bác nán lại để phụ trách việc cắt nhỏ các thanh xà gồ gỗ lim còn sót lại. Bác đứng tựa vào chiếc cưa tay, lau mồ hôi trên trán rồi nói với tôi:
- Nhà này xây kiên cố đấy chú. Gạch vôi dày đến bốn mươi phân, nếu không bị rễ cây đa ăn luồn vào chân móng xé toác ra thì có khi còn đứng vững được vài chục năm nữa. Con người tạo ra nó rồi con người lại đập bỏ nó, âu cũng là cái vòng thành - trụ - hoại - diệt của trời đất.
- Bác có tiếc không? - Tôi hỏi khẽ.
- Tiếc chứ. Những nét hoa văn đắp nổi thời xưa giờ thợ trẻ ít ai làm lại được. Nhưng mà giữ lại để nó sập vào đầu người đi đường thì còn tội hơn. Với lại mảnh đất này gánh nặng oan khiên quá lâu rồi, phá dỡ đi để đón ánh nắng mới, cho người sống được bình an.
Bác Thuận vừa dứt lời thì một tiếng cọ xát kim loại chói tai vang lên từ phía gầu máy xúc. Người lái máy xúc vội vàng nhả cần gạt, ngắt ga động cơ. Tiếng máy gầm rú dừng bặt, nhường chỗ cho tiếng nước chảy róc rách và tiếng gạch rơi lách cách.
- Có chuyện gì thế anh tài? - Ông Thắng sốt ruột bước tới gần đống xà bần gặng hỏi.
Người lái máy xúc thò đầu ra khỏi buồng lái, chỉ tay xuống chân bức tường phía sau vừa bị xô đổ:
- Cần gầu vừa cào phải một khung sắt gì đó chôn sâu trong hốc tường âm anh ạ. Cứng lắm, gầu thép móc vào phát ra tia lửa, sợ đứt cáp nên tôi phải dừng lại kiểm tra.
Tôi cùng ông Thắng và bác Thuận lập tức bước qua những đống gạch vụn tiến lại gần khu vực máy xúc vừa đào bới. Lớp vôi vữa dày cộp của bức tường phía sau phòng ngủ tầng một đã bung ra từng mảng lớn, để lộ một khoảng hốc tường sâu hoắm nằm ẩn giấu phía sau cánh cửa ngách từng bị bịt kín bằng gạch mộc từ nhiều năm trước.
Lớp gạch mộc che chắn bên ngoài vừa rụng xuống phơi bày toàn bộ phần khung cửa gỗ thông cũ kỹ đã mục ruỗng. Nhưng điều đập vào mắt chúng tôi không phải là thớ gỗ thông rêu mốc, mà là một cơ cấu khóa then bằng thép đặc cỡ lớn gắn chặt vào tường gạch.
Thanh then cài bằng sắt phi hai mươi, dài gần nửa mét, bị vặn cong quắp theo một góc kỳ dị. Một đầu then cài vẫn còn cắm chặt vào lỗ cối bằng thép chôn trong lòng tường, nhưng phần thân giữa bị bẻ gãy nham nhở, rỉ sét bám đỏ quạch như màu máu khô. Ngay trên mặt gỗ mục nát quanh chiếc then cài gãy, những vết chém sâu hoắm của lưỡi xà beng và rìu bổ củi vẫn còn in hằn rõ mồn một từng thớ sắc lẹm.
Tôi nhìn chằm chằm vào chiếc then cài gãy, sống lưng bỗng chạy dọc một luồng khí lạnh buốt.
Đây chính là dấu vết vật chất của vụ cướp năm 1990.
Mọi câu chuyện truyền miệng trên các góc phố cổ, những lời đồn đại mơ hồ trên diễn đàn mạng về cái chết của người vợ trẻ chờ chồng trong đêm mưa gió bão bùng cuối cùng đã tìm thấy chứng tích trần tục nhất của nó. Đêm ấy, toán cướp hung hãn đã dùng xà beng nạy cửa ngách, dùng sức mạnh bẻ gãy chiếc then cài bằng thép này để xông vào nhà sát hại người phụ nữ đơn độc trước khi người chồng kịp trở về.
Mười sáu năm trôi qua, người ta đã dùng gạch xây bịt kín cánh cửa ngách này lại để xóa đi ký ức kinh hoàng. Ba đời chủ tiếp theo dọn đến rồi dọn đi trong sợ hãi bởi những tiếng bước chân chạy loạn xạ, tiếng đập cửa tìm chồng vào lúc nửa đêm, mà không ai hay biết rằng phía sau lớp tường vôi nứt nẻ ấy, chiếc then cài bị bẻ gãy vẫn nằm im lìm trong bóng tối, lưu giữ trọn vẹn nỗi tuyệt vọng cùng cực của nạn nhân.
Ông Thắng đứng sững lại, gương mặt thoáng nét kinh ngạc xen lẫn xót xa. Gã cúi người xuống, ngón tay run rẩy chạm vào thanh sắt rỉ sét:
- Trời đất ơi... Lời đồn về vụ án năm chín mươi là có thật trăm phần trăm. Vết xà beng cạy cửa còn nguyên thế này...
Bác Thuận ngậm ngùi lắc đầu, lấy chiếc khăn tay lau vệt bụi vôi bám trên khung sắt:
- Người phụ nữ ấy đêm đó chắc hẳn đã nắm chặt lấy chiếc then này để cố giữ cánh cửa lại. Sức đàn bà làm sao cự nổi sức của loài lang sói. Oan ức ngút trời, hận thù thấu xương tủy, hèn chi vong linh không thể siêu thoát, cứ đêm đêm gõ cửa tìm chồng để kêu cứu...
- Nhưng đêm qua đàn tràng đã tụng kinh giải oan cho cả hai người phụ nữ rồi. - Tôi lên tiếng, giọng nói trầm tĩnh - Chiếc then cài này lộ ra không phải để gieo rắc sợ hãi, mà là để chứng minh cho trần thế thấy những đau khổ của họ là có thật, để người đời thấu hiểu và cầu nguyện cho họ được an nghỉ.
Ông Thắng gật đầu đồng tình. Gã quay sang bảo người thợ cưa:
- Bác Thuận giúp tôi tháo cẩn thận thanh sắt then cài này ra. Chúng ta sẽ đem nó gửi vào nhà chùa cùng với những di vật đốn hạ từ cây đa, xin các thầy tụng một thời kinh giải oán bạt độ, rồi cho vào lò hỏa hóa để khép lại hoàn toàn món nợ trần gian đau đớn này.
Bác Thuận dùng xà beng cẩn thận bẩy chiếc then cài gãy ra khỏi mảng tường mục. Thanh sắt rỉ sét nặng trịch được bọc cẩn thận trong một tấm bao tải sạch, đặt trang trọng lên chiếc bàn con cạnh cổng rào.
Chiếc máy xúc lại tiếp tục công việc của mình.
Cần gầu gõ mạnh vào mảng tường cuối cùng của căn phòng ngủ tầng trệt. Bức tường vôi nứt nẻ, nơi từng giam giữ hai số phận bi kịch suốt mấy mươi năm, rầm rầm đổ sập xuống. Cả khối kiến trúc cổ kính từng đứng sừng sững đối diện bờ hồ Gươm giờ đây biến thành một bình địa ngổn ngang gạch vỡ và cát bụi.
Gió hồ Hoàn Kiếm lại thổi mạnh qua khoảng đất trống thênh thang. Không khí ngột ngạt, tanh nồng của tử khí tích tụ bao năm hoàn toàn bị gió cuốn đi, chỉ còn mùi nồng nàn của đất ướt và ánh nắng ban trưa rọi sáng rực rỡ khắp bốn bề. Ánh mặt trời tháng Chạp rọi thẳng xuống từng viên gạch đỏ vỡ vụn, sưởi ấm mảnh đất từng bị che khuất trong bóng tối lạnh lẽo suốt hơn nửa thế kỷ.
Hai giờ chiều cùng ngày, những chuyến xe tải chở xà bần cuối cùng rời khỏi công trường. Mặt bằng số 138 Hàng Trống đã được dọn dẹp sạch sẽ, tạo thành một bãi đất trống phẳng phiu rộng hàng trăm mét vuông, bao quanh bởi những tấm tôn rào màu xanh mới tinh.
Ông Thắng cầm biên bản nghiệm thu mặt bằng sạch đưa cho tôi ký xác nhận ca trực cuối cùng.
- Hợp đồng trông coi phế tích của chú em chính thức kết thúc từ giờ phút này. - Ông Thắng siết chặt tay tôi, giọng nói đầy chân tình - Cảm ơn chú em suốt một tháng qua đã dũng cảm bám trụ ở đây. Nếu không có sự kiên định và tấm lòng thành kính của chú, dự án này chưa chắc đã giải tỏa được êm thấm như hôm nay.
- Tôi cũng cảm ơn anh Thắng đã tin tưởng tôi. - Tôi mỉm cười, ký tên vào góc dưới của tờ biên bản - Trông coi nơi này một tháng, tôi học được nhiều điều về cuộc đời hơn là sợ hãi. Ma quỷ hay những lời đồn đại rùng rợn, xét cho cùng cũng chỉ bắt nguồn từ những số phận đau thương chưa được thấu hiểu mà thôi.
Ông Thắng rút một phong bao tiền công bồi dưỡng trao cho tôi, kèm theo một nụ cười rạng rỡ:
- Dự án này sau đây sẽ phải chờ phê duyệt thiết kế để phù hợp với cảnh quan di sản Hồ Gươm, chắc phải quây tôn để trống một thời gian dài nữa. Chú em về nghỉ ngơi đi, chúc chú tìm được công việc mới tốt đẹp hơn.
Tôi gật đầu chào ông Thắng và đám thợ phá dỡ.
Tôi bước vào bốt gác tạm bằng tôn, thu dọn manh chiếu cói, chiếc chăn chiên cũ và chiếc đèn pin sắt đã gắn bó suốt ba mươi đêm trực. Tôi cất tất cả vào chiếc ba lô sờn vai, rồi cẩn thận đặt cuốn nhật ký trực đêm vào ngăn kéo trong cùng của ba lô, kéo khóa cẩn thận.
Bước ra khỏi cánh cổng rào số 138 Hàng Trống, tôi ngoái đầu nhìn lại lần cuối cùng.
Căn nhà cổ hoang phế với cây đa ma quái trên nóc đã hoàn toàn biến mất khỏi thực tại. Trước mắt tôi chỉ còn một bãi đất trống thênh thang nằm im lìm dưới nắng trưa, đối diện mặt hồ Hoàn Kiếm dập dềnh sóng biếc. Những bức tường rêu phong, những rễ đa buông dài như thác nước xanh đen, chiếc kẹp tóc đồi mồi và then cài cửa bị bẻ gãy năm 1990, tất cả đã chính thức lùi vào dĩ vãng, trở thành những mảnh ký ức nằm lại trong trang viết của kẻ gác đêm.
Tôi khoác ba lô lên vai, hòa mình vào dòng người tấp nập đang xuôi ngược trên vỉa hè Hàng Trống. Tiếng chuông xe đạp leng keng, tiếng còi xe máy rộn rã và tiếng rao bán quà chiều của những gánh hàng rong kéo tôi trở về trọn vẹn với nhịp sống hối hả, bình dị của thủ đô nghìn năm văn hiến. Ca trực đêm dài nhất trong cuộc đời tôi đã chính thức khép lại.