CHẰN TINH GÁC CỔNG CHÙA TRÀ VINH - Chương 10: Mưa Đầu Mùa Trên Mái Tam Quan
Chiều ngày chín tháng chín, bầu trời trên chùa Đầm Chằn chuyển màu xám chì từ rất sớm. Thạch Văn Sang đang cùng đội thợ che lại phần mái tam quan bằng…
Nội dung chương
Chiều ngày chín tháng chín, bầu trời trên chùa Đầm Chằn chuyển màu xám chì từ rất sớm. Thạch Văn Sang đang cùng đội thợ che lại phần mái tam quan bằng những tấm bạt lớn và những đoạn ngói dự phòng thì gió bắt đầu đổi hướng, mang theo hơi nước mát lạnh từ phía đầm lầy sau chùa. Sơn Văn Đen đứng ở sân trước, ngẩng đầu nhìn mây, rồi ra lệnh cho cả đội tăng tốc tay, vì ông nhận ra dấu hiệu của cơn mưa đầu mùa đang kéo tới rất nhanh.
Đây là cơn mưa đầu mùa chính thức đầu tiên kể từ khi đội vào làm việc ở chùa. Những ngày trước chỉ có mưa đêm ngắn và sương sáng, còn chiều nay mây đen phủ kín cả một vùng trời rộng, sấm rền vang từ phía xa thành những tiếng dài không dứt. Sang cùng Kiên Văn Tài kéo căng tấm bạt cuối cùng qua phần mái đang sửa dở ở phía đông cổng. Hai người phải ghì chặt mép bạt xuống vì gió giật từng cơn làm bạt phồng lên như một cánh buồm lớn muốn bứt khỏi tay người giữ.
Thạch Văn Rith, cha của Sang, làm việc ở phía mái bên tây cùng hai thợ khác. Ông là người có kinh nghiệm che mưa cho công trình nhiều nhất trong đội, nên Đen giao cho ông phần mái khó nhất, nơi ngói cũ và ngói mới gặp nhau thành một đường nối dễ bị nước mưa tạt vào nhất. Rith dùng dây thép nhỏ buộc thêm từng viên ngói dự phòng vào vị trí, vừa làm vừa kiểm tra độ dốc của mái để nước mưa khi tới sẽ chảy thoát xuống máng chứ không đọng lại thành vũng trên mặt ngói.
Mưa ập xuống khi đội vừa che xong phần mái chính. Những hạt mưa đầu tiên rơi nặng và thưa trên nền sân gạch, rồi nhanh chóng chuyển thành một màn mưa dày, trắng xóa, che khuất cả pho tượng Chằn ở phía trước cổng. Tiếng mưa đập lên mái ngói, mái bạt và tán cây sao quanh chùa hòa thành một thứ âm thanh lớn liên tục, khiến mọi người phải nói to hơn hẳn mới nghe thấy nhau. Đen ra hiệu cho cả đội rút xuống dưới hiên cổng và khu vực giàn giáo tầng thấp đã được gia cố chắc chắn, tránh đứng ở những vị trí cao và trống trải khi gió đang mạnh.
Trong lúc chờ mưa ngớt, đội thợ tranh thủ dọn dẹp toàn bộ dụng cụ đang để rải rác quanh sân cổng. Sang chạy ra khoảng sân phía đông, thu gom những chiếc bay, đục và thước còn để trên mặt bao cát, bỏ hết vào thùng đồ chung của đội. Mưa làm ướt sũng vai áo anh chỉ trong ít phút, nhưng anh vẫn cố kiểm tra thêm một vòng quanh chân giàn giáo, xem có món đồ nào bị bỏ sót ngoài trời mưa hay không. Thói quen kiểm tra vòng cuối ấy là thói quen anh học được từ cha mình qua nhiều công trình trước đây.
Khi Sang quay vào hiên với thùng đồ đã thu gọn, Rith đang đứng nói chuyện với Đen về một công trình cũ của gia đình. Nhân lúc mưa lớn không làm việc ngoài trời được, Rith nhắc lại chuyện ở công trình trước, khi Sang làm vỡ một viên ngói cổ trong lúc tháo dỡ mái một ngôi đình ở xã bên. Viên ngói ấy là ngói cổ có niên đại lâu năm, không còn loại thay thế giống hệt trên thị trường, nên chủ thầu đã trừ một khoản lương đáng kể của Sang và mắng anh trước mặt cả đội thợ trong buổi chiều hôm ấy.
Sang đứng gần đó, nghe cha nhắc lại chuyện cũ thì im lặng hoàn toàn. Anh nhớ rất rõ buổi chiều bị mắng ở công trình đình, nhớ cảm giác nóng bừng mặt khi mọi ánh mắt trong đội đều hướng về phía mình, và nhớ cả nhiều đêm sau đó anh mất ngủ vì tự trách bản thân bất cẩn. Từ sự việc ấy, Sang mang theo một nỗi sợ bị phạt rất rõ rệt trong lòng. Nỗi sợ ấy khiến anh hay nhận hết những phần việc khó nhất về phía mình như một cách chuộc lỗi trước, và khiến anh rất ngại mở miệng báo lỗi ngay khi có sự cố xảy ra trong công việc.
Đen nghe Rith kể xong thì nhìn Sang một lúc, rồi nói bằng giọng của một người tổ trưởng đã chứng kiến nhiều thợ trẻ mang theo những nỗi sợ riêng vào công trường. Ông nói thợ nào cũng từng làm hỏng việc ít nhất một lần, điều quan trọng không nằm ở việc có hỏng hay không, mà nằm ở việc người thợ xử lý ra sao trong những phút đầu tiên sau khi sự cố xảy ra. Ông không nói thêm gì nữa, nhưng Sang hiểu ông đang dặn dò mình một cách gián tiếp, bằng câu chuyện của chính gia đình anh, ngay dưới mái hiên của ngôi chùa mà đội đang trùng tu.
Trong lúc trú mưa ở hiên cổng, Tài ngồi bệt xuống bậc thềm, vắt nước mưa khỏi vạt áo rồi hỏi Sang rằng ở công trình đình năm trước, sau khi bị trừ lương, anh có định bỏ nghề thợ nề hay không. Sang cười nhạt, đáp anh từng nghĩ tới việc bỏ nghề trong đúng một đêm mất ngủ. Nhưng sáng hôm sau, cha anh đã gọi anh dậy sớm và pha cho anh một ấm trà nóng. Ông nói một câu ngắn gọn rằng thợ bỏ nghề vì một lần bị mắng thì cả đời sẽ bỏ dở mọi việc khó. Từ sáng hôm ấy, Sang quay lại công trường đình, làm việc chăm chỉ gấp đôi bình thường cho tới ngày công trình hoàn thành, và anh mang theo bài học ấy tới tận đợt trùng tu ở chùa lần này.
Rith nghe con trai kể lại câu chuyện sáng hôm ấy thì gật đầu xác nhận, nói thêm rằng chính ông cũng từng làm hỏng việc thời trẻ và từng bị thầy dạy nghề của mình phạt nặng hơn nhiều. Ông nói nỗi sợ bị phạt tự nó không xấu, nó chỉ trở nên nguy hiểm khi người thợ vì sợ mà giấu đi sự cố thay vì báo ngay cho người phụ trách. Ông dặn Sang và cả Tài đang ngồi nghe gần đó rằng ở công trình chùa này, có bất kỳ sự cố nào dù nhỏ tới đâu cũng phải báo cho Đen và thưa với sư trong chùa ngay trong ngày, không được để qua đêm mới nói. Sang nghe cha dặn thì gật đầu rất nghiêm túc, ghi lời dặn ấy vào lòng như một nguyên tắc làm việc mới của riêng mình.
Đen xen vào câu chuyện bằng một thông tin thực tế về đợt trùng tu lần này. Ông nói phần mặt cổng sắp dựng giàn giáo vào ngày mai là phần việc gần tượng nhất và cũng là phần việc đòi hỏi sự cẩn thận cao nhất trong toàn bộ đợt. Ông đã chia sẵn danh sách thợ được phép làm việc ở tầng giàn cao gần mặt tượng, trong đó có Sang vì tay nghề chắc và tính tình cẩn thận. Nghe tên mình có trong danh sách ấy, Sang vừa thấy tự hào vừa thấy trách nhiệm nặng hẳn lên vai, vì anh hiểu niềm tin của tổ trưởng đặt vào mình xuất phát từ chính những ngày làm việc cẩn thận vừa qua ở cổng.
Mưa dần ngớt thành những hạt nhỏ và thưa khi trời ngả về chiều muộn. Đội thợ quay ra sân kiểm tra lại toàn bộ phần che chắn trên mái. Tấm bạt phía đông đã giữ vững qua cơn gió mạnh nhất, chỉ có một góc bạt bị nước mưa đọng thành một túi nước lớn làm võng xuống. Sang và Tài cùng nhau nâng góc bạt lên cao, cho túi nước chảy thoát xuống máng, rồi buộc lại dây bạt chắc hơn bằng hai nút thắt chồng lên nhau. Rith kiểm tra đường nối ngói ở phía tây, xác nhận không một giọt nước nào lọt qua đường nối ấy trong suốt cơn mưa vừa rồi.
Trước khi thu dọn đồ cá nhân, Sang còn giúp cha mình kiểm tra lại toàn bộ hệ thống máng thoát nước tạm thời ở phía tây cổng. Máng làm bằng tôn mỏng uốn cong, được đội lắp vào từ ngày đầu để dẫn nước mưa ra xa chân cột trong thời gian mái chính đang sửa dở. Cơn mưa vừa rồi là phép thử đầu tiên của chiếc máng tạm, và nó đã vượt qua phép thử ấy một cách trọn vẹn, nước chảy đều xuống rãnh thoát sân mà không tràn ra chân cột một giọt nào. Rith nhìn dòng nước cuối cùng chảy hết khỏi máng, gật đầu hài lòng, rồi bảo Sang ghi lại kết quả kiểm tra này để Na bổ sung vào nhật ký công trình của ngày hôm nay.
Sang tự tay thu dọn phần đồ nghề cá nhân của mình vào cuối buổi. Anh lau khô từng món dụng cụ bằng một chiếc khăn cũ, xếp bay và đục vào đúng ngăn riêng trong túi đồ nghề bằng vải bạt dày, cuộn dây dọi lại thành vòng tròn nhỏ đặt lên trên cùng. Sau đó, anh kéo khóa túi lại cẩn thận. Anh vòng thêm sợi dây nhỏ quanh quai xách như thói quen từ những ngày đầu vào nghề. Rồi anh mang túi cất xuống dưới giàn giáo tầng thấp, ở vị trí khô ráo nhất mà anh đã chọn từ ngày đầu tiên tới chùa. Chiếc túi nằm yên ở đó, gọn gàng và kín đáo, như một phần tự nhiên của chính người thợ trẻ.
Trên đường từ sân cổng về phía nhà khách để thay áo khô, Sang đi ngang qua bệ tượng và dừng lại vài giây nhìn lên khuôn mặt đá còn đọng nước mưa. Những giọt nước chảy dọc theo đường cong của hai chiếc nanh ngược, đọng lại ở đầu nanh rồi rơi xuống mặt bệ thành từng giọt chậm rãi. Hình ảnh ấy khiến pho tượng trong cơn mưa chiều hiện lên sống động hơn hẳn ngày nắng, như thể người gác cổng bằng đá vừa đi qua một cơn mưa thật sự cùng với đội thợ. Sang chắp tay khẽ gật đầu chào tượng theo thói quen mới hình thành trong mấy ngày qua, rồi mới bước tiếp về phía nhà khách.
Đen đi một vòng cuối quanh cổng để chốt lại tình trạng công trình sau cơn mưa đầu mùa. Ông ghi vào sổ tay của tổ trưởng mấy dòng về độ bền của phần che chắn, về đường nối ngói phía tây và về túi nước đọng trên bạt phía đông cần xử lý dứt điểm vào sáng mai. Sau đó, ông tập hợp cả đội lại ở sân trước, ngay dưới bóng pho tượng Chằn còn ướt nước mưa, và tuyên bố kế hoạch của ngày tiếp theo bằng giọng dứt khoát quen thuộc. Ông nói:
- Ngày mai dựng giàn giáo lên mặt cổng, cả đội tới sớm một giờ để nghe sư phó dặn việc trước khi leo lên tầng cao đầu tiên.