CÔ HOẠCH ĐIỂU BÊN SÔNG MÂN - Chương 26: Đứa Bé Khóc To
Ngày mười ba tháng Chạp, Trần Tam Nương ngồi trong nhà mình ở xóm đông, nghe tiếng bước chân ngoài ngõ mà không đứng dậy ra đón ngay. Bà đã biết trước ai…
Nội dung chương
Ngày mười ba tháng Chạp, Trần Tam Nương ngồi trong nhà mình ở xóm đông, nghe tiếng bước chân ngoài ngõ mà không đứng dậy ra đón ngay.
Bà đã biết trước ai sẽ tới. Từ hôm đạo sĩ tới nhà và bà lỡ hé một câu về đứa bé khóc to, bà sống trong một thứ chờ đợi nặng nề. Người của phủ đi qua ngõ hôm ấy là một lời nhắc. Nhưng trong hai ngày qua, những tin khác cũng lần lượt tới tai bà qua các bà đỡ học việc và qua người nhà của những đứa trẻ bà từng đỡ.
A Hoàn đã về trấn. Đứa nha hoàn bị đuổi đi ba năm trước đã tự quay lại và đã tới quán trọ của đạo sĩ.
Sổ chi của phủ đã có người sao ra. Sổ nghĩa địa đã có người tra. Bộ đầu Hàn Thiết, người của nha môn, đang tự làm những việc không ai giao.
Tam Nương rót trà ra ba chén, đặt lên bàn, rồi mới mở cửa.
Trương Huyền Thanh bước vào trước, Hàn Thiết theo sau, bỏ mũ ở cửa. Bà đỡ nhìn bộ đầu một lúc lâu. Ba năm trước, nếu bộ đầu tới nhà bà hỏi chuyện phủ, bà đã đóng cửa. Hôm nay ông tới với tư cách một người cùng nghe, và điều ấy làm bà quyết định dứt khoát hơn mọi lời hứa.
- Ngồi đi - bà nói. - Hôm nay ta nói hết phần của ta. Nói một lần, nói cho rõ, để sau này ai hỏi lại, ta không phải nói vòng vo trong sợ hãi nữa.
Bà kể từ đầu đêm mười tám tháng mười năm Gia Tĩnh thứ mười tám.
Người của phủ tới gọi bà lúc trời vừa tối, nói cô thiếp trở dạ sớm. Bà mang theo hộp đồ đỡ đẻ quen thuộc, vào phủ bằng cổng sau, được đưa thẳng tới gian tây hậu viện. Huyện lệnh không có nhà, đang đi kiểm đê xa trấn. Trong phòng chỉ có cô Tô, A Hoàn chạy việc ngoài cửa, và mụ Hoa đứng chờ lệnh.
Cô Tô khi ấy mới hai mươi hai tuổi, người nhỏ, mặt tái vì đau, nhưng tỉnh táo. Nàng nắm tay bà khi cơn đau qua đi và nói một câu mà bà còn nhớ.
- Bà ơi, cứu con của con - nàng nói. - Nó nhỏ, bà cứu nó trước.
Tam Nương kể, thai nhỏ tháng nhưng thế thuận. Bà đỡ đẻ hơn ba mươi năm, tay bà biết một ca khó và một ca thuận khác nhau thế nào ngay từ đầu. Ca này đau dữ nhưng tiến triển đều. Gần nửa đêm, đứa bé ra.
- Là một bé gái - bà nói, nhìn thẳng vào hai người đàn ông trước mặt. - Sinh non, nhỏ hơn trẻ đủ tháng, nhưng nó sống. Sống rõ ràng. Vừa ra khỏi bụng mẹ, nó khóc to. Tay chân nó quẫy mạnh, mặt nó đỏ lên theo tiếng khóc. Ta tự tay lau người cho nó, tự tay đặt nó lên ngực mẹ nó một lúc ngắn. Ta không nhầm được. Ba mươi năm đỡ đẻ, ta không nhầm một đứa trẻ sống với một đứa trẻ chết.
Bà nói thêm một chi tiết mà bà giữ trong lòng như giữ một hạt giống.
- Nó có một nốt ruồi son nhỏ sau gáy - bà nói. - Nhỏ như đầu kim, đỏ tươi. Giống hệt mẹ nó. Cô Tô cũng có một nốt ruồi son sau gáy, ta thấy khi đỡ nàng ngồi dậy. Hai mẹ con giống nhau ở chỗ ấy. Ta còn nói với cô Tô, con bé này có dấu của mẹ, sau này dễ nhận.
Huyền Thanh ghi lại, không chen lời.
Bà vừa bế đứa bé lên để quấn tã khô thì chính thất bước vào phòng.
Tam Nương hạ giọng, dù trong nhà chỉ có ba người.
Bà Tôn tới không ồn ào. Bà ta đứng ở cửa một lúc, nhìn đứa bé trong tay bà đỡ, nhìn cô Tô nằm trên giường mồ hôi còn ướt tóc. Rồi bà ta nói để bà ta lo phần sau, người mẹ cần nghỉ, đứa bé cần được người trong phủ chăm sóc theo lệ nhà quan. Giọng bà ta nhẹ và đúng mực tới mức một người ngoài nghe vào sẽ tưởng đó là lòng tốt của chính thất với thiếp lẽ.
Rồi bà ta cho người đưa bà đỡ ra khỏi phòng.
- Không phải đưa ra cửa trước - Tam Nương nói, tay siết chén trà. - Đưa ra bằng cổng sau. Có người trao cho ta một gói bạc, nói là lệ phí đỡ đẻ và tiền mừng, dặn ta về thẳng nhà, đêm đã khuya, chuyện trong phủ không nên kể ra ngoài. Ta cầm gói bạc ấy đi qua sân sau tối om. Ta nghe tiếng cửa phòng sinh đóng lại sau lưng mình.
Hai ngày sau, bà nghe tin từ chợ: đứa bé của thiếp phòng chết yểu đã chôn, người mẹ buồn quá bỏ trốn.
- Ta biết đó là lời nói dối từ giây phút ấy - bà nói. - Không phải về sau mới ngờ. Là biết ngay. Vì đứa bé ấy khóc trong tay ta. Vì ta đặt nó lên ngực mẹ nó và thấy nó tìm hơi ấm. Một đứa trẻ như thế không chết yểu trong hai ngày mà không ai gọi bà đỡ quay lại, không ai báo một tiếng, không có một đám chôn nào trong trấn biết tới.
Vậy mà bà đã im lặng ba năm.
Bà nói điều ấy không né tránh. Bà già rồi, chồng mất sớm, sống bằng nghề đỡ đẻ, nhà có con cháu còn phải ăn. Người ta chỉ cần nói một câu rằng bà đỡ gây chết trẻ trong phủ, nghề của bà sẽ tan, nhà bà sẽ bị cả trấn xa lánh. Gói bạc bịt miệng ấy nặng không phải vì số bạc, mà vì nó đi kèm một lời đe dọa không cần nói thành tiếng.
- Ta đã tự nhủ, mình chỉ là bà đỡ, mình đỡ xong là hết việc - bà nói, nước mắt chảy xuống mà giọng vẫn giữ đều. - Ta tự nhủ thế suốt ba năm, mỗi lần đỡ một đứa trẻ khác chào đời. Nhưng tháng mười một này, bốn đứa trẻ chết. Cả bốn đều qua tay ta đỡ khi chúng sinh ra. Cả bốn đều khỏe khi khóc tiếng đầu tiên trong tay ta. Rồi chúng chết trong nôi với vết máu trên cổ áo. Ta không tự nhủ được nữa.
Hàn Thiết ngồi yên, hai tay đặt trên đầu gối. Ông là người từng thi hành lệnh ém tin. Bà đỡ là người từng cầm bạc bịt miệng. Trong căn nhà nhỏ này, không ai vô tội hoàn toàn trước sự im lặng, và chính điều ấy làm lời khai của bà có sức nặng. Đây không phải một người ngoài đứng ra buộc tội, đây là một người trong cuộc tự lột bỏ lời bào chữa của chính mình.
Huyền Thanh hỏi bà một câu duy nhất để khép phần khai.
- Nếu sau này phải nói lại những lời này trước công đường, trước mặt huyện lệnh, bà có nói không - anh hỏi.
Tam Nương nhìn ra cửa sổ, nơi xóm đông đang lên đèn dầu từng nhà.
- Có - bà nói. - Ta sợ ba năm là đủ rồi. Đứa bé ấy không có ai khóc cho nó tử tế. Ít nhất lời của ta phải tới được chỗ cần tới.
Huyền Thanh ghi xong, đọc lại cho bà nghe từng đoạn quan trọng: bé gái, khóc to, khỏe, nốt ruồi son sau gáy giống mẹ, chính thất vào phòng, bà bị đưa ra cổng sau cùng gói bạc. Bà nghe, gật đầu ở từng đoạn, và ở đoạn tiếng khóc, bà đặt tay lên ngực mình như vẫn còn cảm được sức quẫy của đứa bé trong vòng tay ba năm trước. Không một chi tiết nào bà rút lại. Không một chi tiết nào bà thêm bớt cho nhẹ tội mình. Bà còn dặn đạo sĩ ghi rõ rằng bà đã cầm bạc và đã im lặng, vì nếu lời khai của bà giấu đi phần ấy, sau này người của phủ chỉ cần phơi nó ra là đủ làm sụp cả phần còn lại.
Sự cẩn thận ấy làm Hàn Thiết nhìn bà bằng con mắt khác. Ông từng nghĩ nhân chứng chỉ cần can đảm là đủ. Giờ ông thấy một bà lão sáu mươi hai tuổi còn hiểu rõ hơn nhiều người trong nha môn rằng sự thật muốn đứng được phải đứng nguyên vẹn, kể cả phần làm người nói phải cúi đầu.
Bà đứng dậy, tiễn hai người ra cửa. Trời đã tối. Trước khi họ bước xuống bậc thềm, bà nói câu cuối, nói rõ ràng như một lời thề trước bàn thờ nghề của mình.
Trước khi nói câu ấy, bà còn kể thêm về những ngày sau đêm sinh. Bà từng quay lại gần phủ một lần, giả vờ đi thăm một nhà có sản phụ ở ngõ bên, chỉ để nghe ngóng. Gian tây khóa cửa. Người làm trong phủ tránh nhắc tên cô Tô. Mụ Hoa ra chợ mua đồ như thường, mặt không có chút gì của một nhà vừa có tang trẻ con. Không vải trắng, không hương khói, không một dấu hiệu nào của một cuộc mai táng trong một phủ huyện vốn rất trọng lệ nghi. Bà đi về và hiểu rằng sự im lặng của phủ không phải là nỗi buồn. Nỗi buồn có hình dáng của nó. Thứ bà thấy là sự thu dọn.
Bà cũng nói về gói bạc. Bà không tiêu gói bạc ấy vào việc lớn nào. Bà để nó trong một chiếc túi vải ở đáy hòm suốt ba năm, như để một vật chứng tự buộc tội mình ngay trong nhà. Có năm nhà bà khó khăn, con dâu hỏi sao không lấy ra dùng, bà nói đó là tiền không sạch, dùng vào nhà này sẽ mang họa. Hôm nay, trước khi hai người tới, bà đã lấy túi bạc ra đặt lên bàn thờ tổ nghề. Bà nói nếu sau này công đường cần, bà sẽ mang cả túi bạc ấy theo, khai rằng nó được trao ở cổng sau trong đêm đứa bé bị nói là chết yểu.
- Ta đỡ cho trấn này hơn ba mươi năm, chưa từng để một đứa trẻ nào chết trong tay ta. Đứa bé ấy, nó không chết trong tay ta.
---