CÔ HOẠCH ĐIỂU BÊN SÔNG MÂN - Chương 29: Một Đêm Trong Lao
Một ngày trước đó, chiều ngày mười ba tháng Chạp, đơn xin mở giếng của Trương Huyền Thanh bị bác, và anh bị bắt. Việc diễn ra nhanh và đúng mọi thủ tục…
Nội dung chương
Một ngày trước đó, chiều ngày mười ba tháng Chạp, đơn xin mở giếng của Trương Huyền Thanh bị bác, và anh bị bắt.
Việc diễn ra nhanh và đúng mọi thủ tục bên ngoài. Anh mang đơn tới huyện nha theo đúng giờ tiếp dân, trình qua thư lại, chờ ở sân trước. Đơn xin mở lại việc cũ của phủ từ tháng mười năm Gia Tĩnh thứ mười tám, xin khám cái giếng cổ sau hậu viện. Anh đã viết đơn bằng lời lẽ cẩn trọng nhất, chỉ nêu những chỗ không khớp trong sổ sách và lời khai nhân chứng, không buộc tội một cái tên nào.
Câu trả lời tới sau chưa đầy một canh giờ.
Đơn bị bác vì chứng cứ chưa đủ, việc cũ đã có kết luận của phủ, không được khơi lại làm rối lòng dân.
Rồi, trước khi anh kịp rời sân nha môn, một tờ lệnh khác được đọc lên. Theo lệnh từ hậu viện phủ huyện, đạo sĩ Trương Huyền Thanh bị giữ lại để tra xét về tội yêu ngôn hoặc chúng, loan tin ma quỷ làm loạn trấn, khiến dân chúng hoang mang, trẻ con các nhà không yên. Anh bị tước túi đồ tùy thân, bị áp giải qua sân sau của nha môn, xuống dãy buồng giam dành cho người chờ tra xét.
Anh không chống cự. Chống cự trước lính lệ trong sân nha môn chỉ cho người ta thêm một tội danh có thật để đè lên tội danh bịa ra. Anh chỉ kịp nhìn thấy tờ lệnh trên tay người đọc lệnh, và nhận ra triện đóng trên đó vẫn là triện của hậu viện, thứ triện đã xuất hiện trên tờ lệnh tịch thu sách của anh mười ngày trước. Không phải triện công đường. Trong phủ huyện này, có hai thứ quyền lực, và thứ quyền lực đang bắt anh không ngồi ở công đường.
Buồng giam nhỏ, nền đất ẩm, một bó rơm ở góc, một ô cửa sổ cao bằng bàn tay có song sắt. Mùi ẩm mốc và mùi sắt gỉ. Cửa khóa lại sau lưng anh, tiếng khóa khô và dứt khoát.
Huyền Thanh ngồi xuống bó rơm, lưng tựa tường lạnh, và lần đầu tiên trong nhiều ngày, anh buộc mình ngồi yên mà nghĩ cho trọn một việc.
Anh đã nóng vội.
Anh tự nói điều ấy với mình trong bóng tối của buồng giam, không bào chữa. Nhân chứng mới khai riêng, từng người một, chưa ai đứng trước công đường. Bà đỡ vừa mới quyết định khai trọn trong ngày hôm nay. A Hoàn mới khai một phần. Vật chứng dưới giếng, mắt cuối cùng của cả chuỗi, chưa lấy được, vẫn nằm dưới phiến đá sau hậu viện, trong tầm tay của chính những người bị tố cáo. Vậy mà anh đã nộp một lá đơn nêu đích danh cái giếng ấy lên nha môn. Lá đơn ấy, thay vì mở được giếng, đã báo cho hậu viện biết chính xác anh đã đi tới đâu, và cho họ một cơ hội ra tay trước bằng thứ họ có sẵn trong tay: lệnh và lao.
Nếu đêm nay anh chết trong lao vì một lý do nào đó được ghi vào sổ, hoặc sáng mai anh bị trục xuất khỏi trấn với tội yêu ngôn, vụ án này sẽ chìm lại. Không phải chìm vài ngày. Sẽ chìm thêm nhiều năm, như nó đã chìm ba năm qua. Bà đỡ sẽ lại im. A Hoàn sẽ lại phải chạy về thôn Hạ Hà, lần này có thể không còn đường chạy. Lão chài sẽ lại giấu chiếc vòng xuống đáy hòm. Sổ sách chép tay sẽ bị truy tìm từng nhà. Anh đã đặt tất cả những người vừa dám đứng ra ấy vào một thế nguy hiểm bằng sự nóng vội của một người tưởng rằng sự thật tự nó có sức nặng.
Đêm xuống dần trong buồng giam. Qua ô cửa nhỏ, anh nghe tiếng nha dịch đổi ca ở sân, tiếng chân, tiếng vũ khí chạm nhau khẽ. Tiếng trống canh từ vọng lâu của trấn vọng lại từng hồi, đếm thời gian của một đêm dài. Xa hơn, rất xa, là tiếng sông.
Rồi một ý nghĩ khác tới, lạnh hơn cả nền đất dưới chân anh.
Đêm rằm tháng Chạp đang tới gần. Chỉ còn hai đêm nữa. Con điểu chín đầu, theo mọi điều anh đã lần ra, không hoạt động vì có người điều tra hay không. Nó là oán niệm của một người mẹ mất con, lượn trên mái ngói trấn này theo mùi sữa và dấu máu. Trấn đã biết thu đồ trước giờ Dậu, đã biết hơ ngải, và hai đứa trẻ đã được cứu nhờ những việc ấy. Nhưng oán của nó chưa hề giảm, vì điều nó tìm không nằm ở việc người trấn có sợ hay không. Nếu đêm rằm này anh còn ở trong lao, hoặc bị đưa khỏi trấn, và có một nhà nào đó lơi tay một đêm, một chiếc áo nào đó bị quên ngoài rào. Thì sẽ có thêm một đứa trẻ nữa nằm trong tầm của con điểu, trong khi người duy nhất hiểu rõ cơ chế của nó ngồi sau song sắt vì tội nói về nó.
Anh đứng dậy, đi tới cửa buồng giam, rồi lại ngồi xuống. Anh không đập cửa, không kêu oan. Kêu oan với cai lao chỉ làm trò cười cho sân nha môn. Anh ngồi đếm lại trong đầu những gì mình còn có ở bên ngoài bức tường này: các bản sao sổ sách đã nằm ở nhiều nơi, không chỉ trong tay anh. Lời khai của bà đỡ đã có bộ đầu nghe cùng. A Hoàn đang ở quán trọ dưới tên khác. Chiếc vòng bạc, nếu anh không ra được, anh đã dặn phải tới tay ai. Những sắp xếp ấy, làm trong những ngày trước vì cẩn thận chứ không phải vì tiên liệu được đêm nay, giờ là sợi dây duy nhất giữ vụ án này không chết theo sự vắng mặt của anh.
Anh nghĩ về sư phụ đã mất của mình, về những năm trên núi Thanh Thành học thuộc thư tịch. Sư phụ từng nói một câu anh khi ấy nghe không thấm: biết đúng cơ chế của tà vật mới là một nửa việc, nửa còn lại là biết đứng ở đâu trong lòng người và trong phép nước để sự thật đi được tới nơi. Mười ngày qua, anh đã làm nửa đầu rất giỏi và nửa sau rất vụng. Anh thắng được dấu máu trên cổ áo, nhưng anh chưa học được cách để công đường và nhân chứng đi trước ngọn cung của mình.
Đêm sâu dần. Trống canh ba vọng lại. Huyền Thanh ngồi trong bóng tối, lưng vẫn tựa tường, mắt mở, nghe tiếng gió qua ô cửa nhỏ và tiếng một con chuột chạy trong góc buồng giam. Anh không ngủ. Anh chờ, và trong lúc chờ, anh tự lập một lời hứa lặng: nếu ra được khỏi nơi này, anh sẽ không nộp thêm một lá đơn nào một mình nữa, không đi trước nhân chứng một bước nào nữa. Và đêm rằm sắp tới, nếu phải đối mặt với con điểu, anh sẽ để mọi người trong trấn này cùng nhìn thấy điều anh thấy, để không một ai có thể gọi nó là yêu ngôn của một đạo sĩ nữa.
Giữa đêm, cai lao đi tuần qua một lần, dừng lại trước cửa buồng của anh lâu hơn thường lệ. Qua khe cửa, người cai lao nói một câu không đầu không cuối, như nói với hành lang trống.
- Ở đây từng giữ nhiều người - ông ta nói. - Người trộm cừu, người đánh nhau ở bến, người nợ thuế. Giữ một đạo sĩ vì tội nói có ma, thì đây là lần đầu ta thấy trong hai mươi năm coi lao.
Rồi ông ta đi tiếp, không chờ trả lời. Huyền Thanh ngồi yên nghe tiếng bước chân xa dần. Câu nói ấy không phải sự giúp đỡ, cũng không phải lời đe dọa. Nó là một dấu hiệu nhỏ rằng ngay trong sân nha môn này, cũng có những người bắt đầu thấy tờ lệnh từ hậu viện là lạ, bắt đầu tự hỏi vì sao một người cứu được hai đứa trẻ trong trấn lại phải nằm trong buồng giam tối. Sự thật, anh nghĩ, không chỉ lan qua sổ sách và lời khai. Nó lan qua cả những câu nói không đầu không cuối của một cai lao già trong đêm.
Anh cũng nghĩ về huyện lệnh. Người đàn ông ấy đã ký hay không ký tờ lệnh này, anh không biết. Theo mọi điều anh lần ra, vị ấy không biết tội của vợ, vẫn tin câu chuyện bỏ trốn, và lệnh ém tin trong trấn được ông ta ban ra vì sợ loạn và sợ triều đình quở trách. Một người như thế có thể bác đơn của anh vì tin rằng việc cũ đã rõ. Nhưng bắt giam một đạo sĩ trong đêm, bằng triện hậu viện, lại là một việc khác. Anh ghi nhớ sự phân biệt ấy cho những ngày sắp tới: đối thủ của anh trong phủ huyện không phải là cả phủ, mà là một gian đông đã quen điều khiển mọi giấy tờ từ sau bức màn suốt ba năm.
Anh nằm xuống bó rơm một lúc, không ngủ, chỉ nhắm mắt để nghe rõ hơn mọi tiếng động của nha môn trong đêm: tiếng cổng phụ mở cho người gánh nước sớm, tiếng ngựa trong chuồng sau, tiếng giấy khẽ ở phòng trực của thư lại thức đêm. Một bộ máy vẫn chạy đều quanh anh, và chính bộ máy ấy, nếu một ngày sự thật đủ nặng, cũng sẽ là thứ ghi lại bản án cho những người đang dùng nó để bịt miệng người khác. Anh phải sống sót qua đêm nay để đi tới ngày ấy, và phải kéo theo mình tất cả những nhân chứng đã dám đứng ra, không để ai bị bỏ lại giữa đường.
Gần sáng, khi trời còn tối và tiếng gà đầu tiên chưa cất lên ở xóm ngoài, anh nghe tiếng bước chân dừng trước cửa buồng giam của mình. Không phải tiếng đổi ca ồn ào của lính lệ. Là một người đi một mình, bước chân quen thuộc một cách lạ lùng.
Chìa khóa tra vào ổ khóa buồng giam, xoay chậm và chắc.
Cửa mở ra một khe sáng mờ. Người mở cửa không phải cai lao.
---