CÔ HOẠCH ĐIỂU BÊN SÔNG MÂN - Chương 30: Tiếng Khóc Trên Mái Nhà Mình
Đêm mười hai tháng Chạp, nhà họ Vương ở xóm bờ sông đã tắt đèn từ sớm, chỉ còn một ngọn đèn dầu nhỏ trong buồng của Vương Tú Liên. Chồng nàng, Vương…
Nội dung chương
Đêm mười hai tháng Chạp, nhà họ Vương ở xóm bờ sông đã tắt đèn từ sớm, chỉ còn một ngọn đèn dầu nhỏ trong buồng của Vương Tú Liên.
Chồng nàng, Vương Trường Hải, vẫn chưa về. Anh đi việc đóng thuyền ở bến dưới đã nhiều ngày, thư gửi về nói việc gấp, xưởng giữ người lại làm cho xong một thân thuyền trước khi nước xuống thấp hơn nữa. Trong nhà chỉ có Tú Liên, đứa con trai mới hơn một tháng tuổi, và mẹ chồng già yếu nằm ở buồng trong, tai đã nặng, ngủ không sâu.
Tiểu Bảo sinh vào mồng năm tháng mười một, chỉ ba ngày trước khi đứa trẻ đầu tiên trong trấn chết trong nôi. Tú Liên đã sống cả tháng qua trong một nỗi sợ không gọi được thành tên trọn vẹn: sợ mỗi lần nghe tin một nhà khác có tang trẻ con, sợ mỗi lần hoàng hôn xuống và bờ rào sau nhà còn phơi áo của con. Sợ cả sự mệt mỏi của chính mình, thứ đã từng làm nàng ngủ quên bên chậu áo giặt dở và để một chiếc áo của con ngoài rào tới tối mịt.
Đêm mười hai, nàng cho con bú lúc nửa đêm như mọi đêm.
Đứa bé bú no, ngủ lại trong nôi, hơi thở đều và nhỏ. Tú Liên ngồi bên nôi, vá lại một chiếc tã rách trong ánh đèn dầu, mắt cay vì thiếu ngủ. Tai vẫn giữ thói quen nghe ngóng mọi tiếng động của căn nhà: tiếng mẹ chồng trở mình ở buồng trong, tiếng gió qua cây tùng cổ sau nhà, tiếng sông xa.
Rồi nàng nghe thấy nó.
Trên mái nhà mình, một tiếng khóc trẻ con kéo dài.
Không phải tiếng khóc của Tiểu Bảo, đứa bé đang ngủ yên ngay trước mặt nàng. Không phải tiếng khóc từ nhà hàng xóm, những nhà gần nhất đều đã tắt đèn và tiếng khóc ấy ở quá gần, ngay trên đầu nàng, như phát ra từ gian ngoài của chính căn nhà này, hoặc từ mái ngói ngay phía trên buồng nàng.
Tiếng khóc ấy lạ. Nó không ngắt quãng như trẻ con khóc đòi bú. Nó kéo dài, nghẹn, như một tiếng gọi lặp đi lặp lại không được trả lời.
Tú Liên đáp lại trong vô thức một tiếng rất khẽ.
- Ơi.
Tiếng ấy thoát ra khỏi miệng nàng trước khi nàng kịp nghĩ. Đó là tiếng một người mẹ đáp lại tiếng khóc của trẻ con trong đêm, một phản xạ nàng đã làm trăm lần với con mình từ ngày sinh nó. Ngay khi tiếng ấy vừa ra, nàng giật mình sợ hãi, tay buông cả chiếc tã đang vá, máu như rút khỏi mặt.
Nàng nhìn xuống nôi. Tiểu Bảo vẫn ngủ, không khóc, không cựa. Tiếng khóc trên mái vẫn còn đó, đang yếu dần, lướt chậm từ phía mái sau ra phía cây tùng, như một thứ gì vừa nghe được tiếng đáp của nàng và dừng lại một lúc trên đường bay.
Mẹ chồng nàng ngồi bật dậy ở buồng trong.
Bà già yếu, mắt mờ, nhưng tai của người già trong đêm lại thính một cách lạ. Bà vịn tường đi ra, đứng ở cửa buồng, mặt trắng bệch trong ánh đèn dầu.
- Con có nghe không - bà hỏi.
- Con nghe - Tú Liên nói, ôm lấy nôi của con như che chắn. - Trên mái nhà mình, mẹ ạ.
Bà cụ nhìn lên trần nhà, nơi tiếng khóc vừa đi qua, và nói một câu làm Tú Liên lạnh khắp người.
- Tiếng khóc ấy không giống tiếng chim - bà nói chậm rãi. - Nó giống tiếng một người mẹ gọi con.
Hai người đàn bà, một già một trẻ, đứng trong căn nhà tối bên bờ sông, giữa họ là một đứa trẻ đang ngủ không biết gì. Ngoài kia, trên mái ngói phủ sương của chính nhà mình, thứ đã giết bốn đứa trẻ trong trấn trong tháng trước vừa lướt qua và gọi một tiếng dài.
Không có tiếng cánh vỗ mạnh. Không có ngói vỡ. Chỉ có tiếng khóc ấy, và sau đó là im lặng nặng nề của một đêm đông, im lặng như thể cả xóm bờ sông cùng nín thở.
Cả đêm hai người thức trắng.
Tú Liên đốt bó ngải khô, xông khói khắp nhà, từ buồng con tới gian bếp, khói cay làm nước mắt nàng chảy mà nàng không dừng tay. Mẹ chồng ngồi bên nôi, tay đặt trên thành nôi, miệng lẩm bẩm khấn những lời khấn cũ của người già trong trấn. Tiểu Bảo ngủ từng giấc ngắn, thỉnh thoảng cựa mình, và mỗi lần con cựa, Tú Liên lại giật thót, cúi xuống sát mặt con để nghe hơi thở.
Có lúc, vào khoảng canh tư, Tiểu Bảo thức giấc khóc đòi bú. Tiếng khóc thật của con nàng, ngay trong buồng, làm cả nàng và mẹ chồng cùng giật thót, nhìn nhau trong ánh đèn dầu chao đảo. Nàng bế con lên cho bú ngay, tay ôm chặt hơn mọi đêm, và trong một giây phút nàng phân biệt rất rõ hai thứ tiếng khóc: tiếng khóc của con nàng. Ấm và gần, đòi một điều cụ thể của người sống; và tiếng khóc trên mái lúc nửa đêm, lạnh và kéo dài, không đòi gì cả ngoài việc được nghe thấy. Sự phân biệt ấy không làm nàng bớt sợ, nhưng nó cho nàng một điều để bám vào: con nàng còn đây, còn ấm, còn bú, còn khóc tiếng khóc của người sống trong vòng tay nàng.
Gần sáng, khi tiếng gà đầu tiên cất lên ở xóm bên, nàng mới dám mở cửa buồng. Sân sau ướt sương. Cây tùng cổ đứng đen sẫm sau nhà, tán vươn qua mái ngói như mọi ngày. Không có gì lạ trên mặt đất. Không có lông chim, không có vệt gì trước thềm.
Nàng làm việc đầu tiên mà một người mẹ trong trấn này giờ đã thuộc nằm lòng.
Nàng kiểm tra từng chiếc áo của con.
Từng chiếc một, nàng cầm lên dưới ánh sáng ban mai, lật cổ áo ra xem kỹ. Áo mặc trong người con đêm qua. Áo phơi thu vào từ chiều. Tã và khăn quấn để trong rương. Không có vết máu nào. Chưa có một giọt máu tròn nào trên cổ bất kỳ chiếc áo nào của Tiểu Bảo.
Nàng ngồi xuống bên rương áo, thở ra, nhưng nỗi sợ trong nàng không giảm đi. Nó đổi hình. Bốn nhà nạn nhân trước kia không hề biết con mình bị để ý cho tới khi quá muộn. Nhà họ La và nhà họ Chu chỉ thoát vì họ phát hiện dấu kịp và biết cách tẩy. Còn nhà nàng đêm qua chưa có dấu, nhưng con điểu đã tới tận mái nhà, đã gọi, và đã nghe nàng đáp lại. Nàng hiểu, bằng một sự hiểu của người mẹ không cần ai giải thích, rằng nhà mình đã bị con điểu để ý tới.
Nàng không chờ chồng về mới hành động, cũng không chờ trời sáng hẳn mới chuẩn bị.
Nàng lấy bó ngải khô còn lại trong bếp, thêm một bó nữa từ gác bếp, gói chung với một nhúm muối hạt trong khăn sạch, để ngay đầu giường bên cạnh nôi của con, nơi tay nàng với tới được trong bóng tối. Nàng kiểm tra lại cửa nẻo, dặn mẹ chồng từ nay cứ tới giờ Dậu là cùng nàng thu hết áo quần và tã của con vào nhà, không để sót một chiếc nào ngoài bờ rào, dù mệt tới đâu.
Rồi nàng ngồi xuống bàn, mài mực trong bàn tay còn run, viết cho chồng một lá thư.
Nàng viết ngắn, như người không còn sức cho những lời dài. Nàng không kể hết chuyện tiếng khóc trên mái, không kể chuyện bốn đứa trẻ chết một lần nữa, vì chồng nàng đã biết những chuyện ấy qua thư trước. Nàng chỉ viết mấy chữ, nét chữ xiêu vì mệt và vì sợ, mà rõ ràng.
Về ngay, nhà có chuyện.
Trước khi viết thư, nàng còn đi một vòng quanh nhà như người điểm danh một doanh trại nhỏ. Nàng xem lại bờ rào sau nhà, nơi áo quần của con vẫn thường phơi. Nàng xem lại cửa sổ buồng con, then cài còn chắc. Nàng lên gác bếp lấy thêm ngải khô, hỏi mẹ chồng trong nhà còn bao nhiêu muối hạt, và ghi nhớ trong đầu những việc phải làm từ chiều nay. Thu đồ sớm hơn mọi nhà một khắc, xông ngải trước khi trời tối hẳn, không để con mặc bất kỳ chiếc áo nào đã qua đêm ngoài trời mà chưa được hơ khói và giặt nước nóng. Những việc ấy, mười ngày trước nàng mới chỉ nghe qua lời kể của các bà mẹ khác trong trấn. Giờ chúng là việc của chính nhà nàng, không còn là chuyện của nhà họ Triệu, nhà họ Lý, nhà họ Phùng, nhà họ Đặng nữa.
Nàng nghĩ tới những người mẹ ấy. Nàng đã tới thắp hương cho hai nhà trong số họ, đã đứng ở sân nhà người ta mà không biết nói gì ngoài những lời chia buồn vụng về. Khi ấy, nỗi đau là của người khác, dù nàng sợ thay cho họ. Đêm qua, tiếng khóc trên mái đã xóa khoảng cách ấy. Nàng hiểu ra bốn người mẹ kia cũng từng có những đêm như đêm của nàng, chỉ khác là không ai báo trước cho họ biết phải nghe ngóng điều gì trên mái nhà mình. Và không ai dạy họ gói ngải và muối để ở đầu giường trước khi quá muộn.
Nàng cũng nghĩ tới tiếng đáp khẽ của chính mình trong đêm. Tiếng ơi ấy làm nàng sợ nhất khi nhớ lại, hơn cả tiếng khóc lạ. Nàng đã đáp lại một thứ không phải con mình, trong chính căn nhà của mình, bằng giọng của một người mẹ. Mẹ chồng nói tiếng khóc ấy giống tiếng một người mẹ gọi con. Vậy thì, nàng tự hỏi, khi nàng đáp lại, thứ trên mái có nghe nhầm nàng là một người mẹ khác không, hay nó chỉ ghi nhớ căn nhà này, ghi nhớ rằng ở đây có một đứa trẻ và một người mẹ thức trong đêm. Câu hỏi ấy không có lời đáp, và nàng quyết định không cần lời đáp nữa. Từ nay, nhà nàng sẽ sống như một nhà đã bị gọi tên.
Nàng gấp thư, nhờ người hàng xóm sáng nay đi bến dưới mang theo. Rồi nàng quay vào buồng, ngồi bên nôi, nhìn con ngủ trong ánh sáng sớm lạnh lẽo của ngày mười ba tháng Chạp. Và bắt đầu đếm ngược trong đầu tới những đêm sắp tới, những đêm mà cả trấn này đều biết sẽ không yên, bắt đầu từ chính mái nhà của nàng.
---