CÔ HOẠCH ĐIỂU BÊN SÔNG MÂN - Chương 43: Hài Cốt Dưới Đáy Giếng
Ngày mười bảy tháng Chạp, trời vẫn rét nhưng sương đã mỏng hơn hôm trước. Trương Huyền Thanh tới khu đất sau hậu viện từ sớm, khi nha dịch vừa thay ca…
Nội dung chương
Ngày mười bảy tháng Chạp, trời vẫn rét nhưng sương đã mỏng hơn hôm trước. Trương Huyền Thanh tới khu đất sau hậu viện từ sớm, khi nha dịch vừa thay ca canh miệng giếng sau một đêm dài. Cái giếng mở nằm đó, miệng đen, quanh miệng là hàng đá đã kéo lên xếp ngay ngắn, là chiếc chiếu hôm qua đã được thay bằng chiếu mới. Là dấu chân của rất nhiều người đã tới xem và đã ra về mang theo một sự thật không còn chối cãi được nữa.
Việc đưa hài cốt lên được làm trong buổi sáng, chậm rãi và trang trọng hơn mọi việc khai quật hôm qua cộng lại. Hàn Thiết cho dựng một tấm phên tre che gió ở phía miệng giếng, không phải để giấu giếm điều gì. Mà để người nằm dưới đáy giếng suốt ba năm kia, trong giờ phút được đưa lên ánh sáng, không phải chịu thêm sự tò mò ồn ào của đám đông. Dân trấn được mời làm chứng vẫn đứng ở vòng ngoài như hôm qua, nhưng hôm nay không ai nói chuyện với nhau. Bốn nhà mất con cũng có mặt. Họ đứng cạnh nhau, và Huyền Thanh để ý thấy các bà mẹ ấy hôm nay không khóc. Họ chỉ nhìn, như thể họ đã hẹn với nhau rằng hôm nay là ngày dành cho một người mẹ khác.
Tôn Cửu xuống giếng bằng thang dây, mang theo đèn và những tấm vải sạch. Ông ở dưới đáy giếng rất lâu. Từ trên miệng giếng, mọi người chỉ nghe tiếng ông nói vọng lên từng câu ngắn, để thư lại ở trên ghi lại: vị trí nằm. Hướng đầu, những tảng đá đã lèn lên trên như thế nào trước khi được dỡ ra hôm qua, và những vật nằm cùng ở đáy giếng.
Hài cốt được đưa lên trong một tấm vải trắng, bằng ròng rọc, từ từ và ngay ngắn. Không một ai trên miệng giếng thốt ra một lời nào khi tấm vải trắng ấy nhô lên khỏi bóng tối của cái giếng. Huyền Thanh đưa tay đỡ lấy một đầu, Hàn Thiết đỡ lấy đầu còn lại, và họ cùng đặt nó xuống chiếc chiếu sạch đã trải sẵn, nhẹ như đặt một người đang ngủ.
Tôn Cửu leo lên sau đó, phủi bùn đất trên áo, rồi quỳ xuống bên chiếu và bắt đầu việc khám nghiệm tại chỗ. Ông làm việc như ông đã làm suốt hơn hai mươi năm, chậm, kỹ và không để cảm xúc chen vào giọng nói, dù Huyền Thanh thấy tay ông hôm nay chậm hơn thường ngày một chút ở vài chỗ.
- Xương của một phụ nữ trẻ, ông nói, tuổi chừng ngoài hai mươi. Ông lần lượt chỉ ra những điều nghề nghiệp cho phép ông kết luận, và ghi rõ cả những điều ông không thể kết luận sau ba năm nằm dưới đáy giếng. Trên phần hài cốt còn vướng lại một đoạn dây gai đã mục, sợi dây quấn lỏng và đứt ở nhiều đoạn, cùng nằm trong lớp bùn cạnh đó là cây trâm cài bằng bạc thứ hai. Chính là cây trâm đã kéo lên trong gầu bùn đầu tiên hôm qua, được ghi biên bản là vật nằm cùng hài cốt chứ không phải vật rơi xuống sau này.
Rồi ông làm việc quan trọng nhất của buổi sáng hôm ấy, việc mà Huyền Thanh đã chờ từ đêm rằm. Ông cho mang tới cuốn sổ khám nghiệm ông đã lập trong đêm thi thể hiện hình ở nhà xác, trong đó ghi lại những dấu vết nhận diện mà A Hoàn đã chỉ ra: bớt đỏ sau gáy, vết sẹo bỏng cũ trên cổ tay, tuổi tác, vóc người. Ông đối chiếu từng mục một với hài cốt trước mặt, trước sự chứng kiến của huyện lệnh, của Hàn Thiết, của thư lại và của dân trấn đứng vòng ngoài.
- Hai phần này là của cùng một người, Tôn Cửu tuyên bố, giọng ông vang rõ trong khu đất lặng gió. Một là thi thể hiện hình trong đêm rằm, giữ nguyên trạng thái như người vừa chết đuối. Một là hài cốt đã nằm dưới đáy giếng này suốt ba năm. Tuổi khớp, vóc người khớp, những dấu riêng trên thi thể khớp với lời của nhân chứng thân cận nhất. Nghề của tôi chỉ nói được tới đó, nhưng nói tới đó là đủ để ghi vào biên bản: người phụ nữ trong nhà xác và người phụ nữ dưới đáy giếng này là một.
Ông ký tên vào biên bản, điểm chỉ, rồi đưa bút cho Huyền Thanh và Hàn Thiết ký tên làm chứng. Huyện lệnh Chu Văn Bân đứng bên chiếu rất lâu. Ông không ký vào biên bản khám nghiệm, vì ông là người có liên quan tới vụ án trong chính nhà mình, và chính ông cũng hiểu mình không còn tư cách đặt bút vào bất cứ giấy tờ nào của vụ án này nữa. Ông chỉ đứng đó, nhìn tấm vải trắng, rồi bảo thư lại ghi thêm một dòng theo lời ông đọc: huyện lệnh Thanh Khê có mặt tại buổi khám nghiệm, không có ý kiến trái với biên bản.
Buổi chiều hôm ấy, trong gian thư phòng của huyện nha, Huyền Thanh và Hàn Thiết ráp lại toàn bộ hồ sơ của vụ án. Đây là việc hai người đã chuẩn bị từng phần trong nhiều ngày, nhưng tới hôm nay, khi mắt chứng cứ cuối cùng đã nằm trên bàn, họ mới thật sự nhìn thấy trọn vẹn con đường mà vụ án đã đi qua.
Hàn Thiết trải các thứ lên bàn theo đúng thứ tự mà chúng xuất hiện trong cuộc điều tra. Đầu tiên là cuốn sổ khám nghiệm riêng của Tôn Cửu, ghi bốn vết máu tròn giống hệt nhau trên cổ áo của bốn đứa trẻ chết trong tháng mười một, cùng dòng ghi các trẻ đều sốt nhẹ và co giật vào ban ngày trước đêm chết. Tiếp đó là lời khai về điểm chung của bốn nhà: áo và tã của trẻ đều từng phơi ngoài bờ rào sau nhà qua đêm, ngay dưới mái ngói cũ. Rồi tới biên bản thử nghiệm ở nhà họ La, nơi chiếc áo bị đánh dấu được tẩy bằng khói ngải cứu bảy lần và muối, đứa trẻ mặc áo ấy sống qua đêm trong khi con điểu chỉ lượn ngoài mái rồi bỏ đi. Kèm theo biên bản ấy là tờ ghi của chính Hàn Thiết về hậu viện phủ huyện: suốt ba năm, bà vú già trong phủ đêm nào cũng hơ ngải cứu và rắc muối áo quần của trẻ con trong phủ theo lệnh của chính thất. Lệ ấy bắt đầu từ năm cô thiếp mất con, từ rất lâu trước khi đứa trẻ đầu tiên trong trấn chết.
Huyền Thanh đặt tiếp lên bàn những giấy tờ lấy từ phủ huyện: sổ chi ba năm trước với khoản mai táng trẻ chết yểu không có chứng từ. Sổ nghĩa địa không hề có mộ trẻ con nào của phủ trong tháng mười năm ấy, và trang sổ ghi việc thiếp bỏ trốn với nét chữ viết thêm sau. Sau đó là biên bản giao nhận chiếc vòng bạc của lão chài Ngô Tam, trên vòng khắc một chữ An, cái tên người mẹ đã đặt thầm cho con gái mình. Rồi lời khai của bà đỡ Trần Tam Nương rằng bé gái sinh ra khóc to và khỏe, và bà bị đuổi khỏi phòng khi chính thất bước vào. Rồi lời khai của A Hoàn về tiếng vật nặng thả xuống giếng trong nửa đêm và phiến đá đậy giếng xuất hiện ngay sáng hôm sau. Và cuối cùng, ở vị trí khép lại cả chuỗi, là biên bản hai ngày khai quật giếng cổ: vết cào trên thành giếng. Lớp đá xếp có chủ ý, đôi trâm bạc khớp nhau, đoạn dây gai và bộ hài cốt của người phụ nữ trẻ bị lèn đá dưới đáy giếng.
Mười mắt chứng cứ. Không mắt nào đứng một mình mà đủ sức buộc tội một phủ huyện, nhưng mười mắt xâu lại với nhau thì thành một sợi dây không còn chỗ đứt. Từ một giọt máu tròn trên cổ áo trẻ con, sợi dây ấy đi qua bờ rào sau nhà dân, qua mái ngói cũ, qua sổ sách của phủ, qua lưới cá của một lão chài. Qua miệng của một bà đỡ già và một nha hoàn bị đuổi về quê, và cuối cùng chìm xuống đáy một cái giếng bị đậy đá suốt ba năm.
- Hồ sơ này lên tới phủ, Hàn Thiết nói, tay đặt lên chồng giấy đã được sắp xếp xong, phủ không cần tin lời một đạo sĩ hay một bộ đầu nữa. Họ chỉ cần đọc theo thứ tự.
Huyền Thanh gật đầu. Anh buộc hồ sơ lại bằng dây gai mới, Hàn Thiết tự tay niêm phong bằng triện của huyện nha, với sự chứng kiến của Tôn Cửu. Một bản sao tóm tắt được giữ lại ở huyện nha. Vật chứng nhỏ, đôi trâm bạc và chiếc vòng bạc, được gói riêng, ghi nhãn và niêm phong cùng hồ sơ. Hài cốt và thi thể trong nhà xác sẽ được giữ nguyên cho tới khi phủ có lệnh về việc an táng, và Hàn Thiết cắt cử người canh giữ cả hai nơi như canh giữ một người sống đang chờ được minh oan.
Trước khi rời thư phòng, Huyền Thanh còn làm một việc nhỏ mà anh đã tự hứa từ đêm đứng trên cây tùng cổ. Anh mở hồ sơ ra một lần nữa, ở trang đầu tiên, và đề nghị thư lại ghi thêm danh sách bốn đứa trẻ đã chết trong tháng mười một. Đủ họ tên, đủ tên cha mẹ và đêm chết của từng em, đặt ở vị trí trước cả phần ghi về vụ án ba năm trước. Hàn Thiết nhìn anh, không hỏi vì sao, chỉ gật đầu cho thư lại ghi. Vụ án này bắt đầu từ bốn đứa trẻ trong nôi, anh nói, thì hồ sơ của nó cũng phải bắt đầu từ tên của chúng. Người đọc hồ sơ ở phủ, trước khi đọc tới tội của bất kỳ ai, sẽ phải đọc tên của bốn đứa trẻ ấy trước, như đọc tên của bốn người mà cả một huyện đã không bảo vệ được. Thư lại ghi xong, thổi khô mực, và chồng hồ sơ trên bàn bỗng trở nên nặng hơn hẳn trong mắt tất cả những người có mặt trong phòng.
Xong việc, trời đã tối. Huyền Thanh bước ra sân huyện nha, thấy trăng tháng Chạp đã lên, khuyết một mảnh sau đêm rằm, treo trên mái ngói phủ một lớp sáng lạnh. Anh nghĩ tới ba đêm siêu độ còn ở phía trước, tới việc an táng còn phải chờ, tới quãng đường lên phủ Thành Đô mà đoàn áp giải sắp phải đi. Anh tưởng rằng đêm nay, lần đầu tiên sau nhiều ngày, trấn Thanh Khê có thể ngủ một giấc tương đối yên.
Thì từ phía cổng nha môn, một nha dịch trực ở bến sông chạy vào, áo còn vương hơi nước lạnh, thở gấp, bẩm báo với Hàn Thiết ngay trước mặt anh.
- Bẩm bộ đầu. Người ở bến sông vừa báo lên: quản gia Đỗ Hữu Tài chiều nay đã lén mua sẵn một chỗ trên thuyền đêm xuôi hạ lưu, trả tiền gấp đôi, dặn nhà thuyền không được ghi tên. Thuyền sẽ rời bến trước khi trời sáng.
---