CÔ HOẠCH ĐIỂU BÊN SÔNG MÂN - Chương 44: Lời Khai Trước Công Đường
A Hoàn nghe tin quản gia Đỗ Hữu Tài định trốn bằng thuyền đêm khi nàng đang ngồi trong gian bếp của nhà trọ, tay ôm chén nước nóng mà không uống được…
Nội dung chương
A Hoàn nghe tin quản gia Đỗ Hữu Tài định trốn bằng thuyền đêm khi nàng đang ngồi trong gian bếp của nhà trọ, tay ôm chén nước nóng mà không uống được ngụm nào. Người báo tin là Hàn Thiết. Ông bước vào, áo khoác còn đọng sương đêm, nói ngắn gọn rằng bến sông đã có người của nha môn chờ sẵn, thuyền đêm nay sẽ không rời bến được nếu không có lệnh của ông. Và nàng cứ yên tâm ngủ một giấc, vì sáng mai công đường tạm sẽ mở để lấy lời khai, và nàng là người được gọi đầu tiên.
Nàng không ngủ được. Nhưng đó không phải là sự mất ngủ của sợ hãi như ba năm qua. Nàng nằm trong bóng tối, nghe tiếng gió lùa qua khe cửa, và lần lượt ôn lại trong đầu những điều mình sẽ nói ngày mai, theo đúng thứ tự chúng đã xảy ra, không thêm một chi tiết nào vì giận, không bớt một chi tiết nào vì sợ. Nàng đã tập nói những điều ấy một mình rất nhiều lần trong ba năm ở quê thôn Hạ Hà, nói với bức tường, nói với lu nước, nói trong những đêm nghe tiếng trẻ con nhà hàng xóm khóc. Ngày mai, lần đầu tiên, sẽ có người ghi lại.
Đêm ấy ở bến sông, Đỗ Hữu Tài bị bắt khi đang bước xuống thuyền.
Về sau người chèo thuyền kể lại rằng ông ta đến bến rất khuya, khoác áo choàng kín, mang theo một gói bạc nặng và một bọc giấy tờ đất của phủ được bọc trong vải dầu. Ông ta đã đặt một chân xuống mạn thuyền, tay còn vịn vào cọc bến, thì Hàn Thiết từ trong bóng tối của lán chài bước ra, gọi đúng tên ông ta, và hai nha dịch ở hai đầu bến cùng thắp đèn lên. Đỗ Hữu Tài không chạy, không chống cự. Ông ta chỉ đứng nguyên ở đó một lúc, nhìn mặt sông đen và lạnh trước mặt, như thể con đường cuối cùng mà ông ta trông cậy suốt mấy ngày qua vừa đóng lại ngay dưới chân mình. Nha dịch còng tay ông ta, thu giữ gói bạc và bọc giấy tờ, giải về huyện nha ngay trong đêm. Chính thất Tôn Ngọc Hoàn, ngay trong đêm ấy, bị quản thúc chặt trong hậu viện, có nha dịch canh cả cửa trước lẫn cửa sau, chờ ngày giải đi cùng đoàn.
Sáng mười tám tháng Chạp, công đường tạm mở tại huyện nha. Nói là tạm vì huyện lệnh không thể ngồi xử vụ án xảy ra trong chính nhà mình, và bản án cuối cùng thuộc về phủ Thành Đô. Nhưng lời khai thì phải lấy ngay tại trấn, khi nhân chứng còn đang có mặt đông đủ và ký ức của cả trấn về những ngày qua còn chưa bị lời đồn làm nhiễu. Hàn Thiết ngồi ở vị trí chủ trì việc lấy cung, bên cạnh là thư lại của phủ vừa được cử xuống, và Huyền Thanh ngồi ở hàng ghế nhân chứng phía dưới. Không nói một lời nào trong suốt buổi, vì anh đã giao hẹn rằng từ đây, tiếng nói thuộc về những người đã im lặng ba năm.
A Hoàn là người khai đầu tiên.
Nàng quỳ trước công đường theo lệ, nhưng Hàn Thiết bảo nàng đứng lên mà khai, vì nàng vào đây với tư cách nhân chứng chứ không phải tội nhân. Nàng đứng giữa công đường đông người, nhìn thấy dân trấn ngồi kín hai bên, nhìn thấy bốn bà mẹ mất con, nhìn thấy ở phía sau là cánh cửa hậu viện đang khép, và nàng bắt đầu nói.
Nàng khai từ ngày mình được đưa vào phủ hầu cô thiếp Tô Uyển Nhi, một cô gái trấn dưới hiền và ít nói, tự tay khâu từng chiếc áo nhỏ cho đứa con chưa sinh, và đặt thầm cho con một cái tên cầu bình an. Nàng khai về đêm mười tám tháng mười năm ấy, đêm cô chủ trở dạ sớm, tiếng la trong phòng sinh, rồi tiếng trẻ con khóc vang lên rất to, to đến mức nàng đứng ngoài cửa cũng nghe rõ và đã mừng đến rơi nước mắt. Rồi tiếng khóc ấy bị cắt ngang, đột ngột, như một sợi dây bị ai giật đứt. Sau đó là sự im lặng mà nàng nói rằng ba năm nay nàng vẫn còn nghe thấy trong giấc ngủ.
Nàng khai về việc bà đỡ bị đuổi ra khỏi phòng khi phu nhân bước vào. Về việc nàng bị sai mang nước ra sân sau, ngang qua miệng giếng cổ. Về nửa đêm hôm ấy, khi nàng bưng chậu nước quay lại, đi ngang giếng lần nữa, nàng nghe thấy tiếng vật nặng được thả xuống giếng. Một tiếng động trầm và ướt, vọng lên từ dưới sâu, rồi nhỏ dần, rồi im hẳn, và từ phía gian tây có bóng người đi qua sân rất nhanh, không cầm đèn.
- Sáng hôm sau, nàng nói, giọng bắt đầu run nhưng nàng không dừng lại, miệng giếng đã bị đậy bằng một phiến đá lớn mà hôm trước chưa hề có. Bên cạnh giếng trồng một khóm tre mới. Đến trưa, quản gia gọi nô tỳ ra, cho nô tỳ một ít bạc, nói cô chủ sinh con chết yểu, buồn quá đã bỏ trốn trong đêm, và nói nô tỳ là người hầu thân cận nhất nên phải về quê ngay để tránh điều tiếng. Nô tỳ hỏi một câu duy nhất, rằng nếu cô chủ bỏ trốn thì sao không mang theo đồ đạc gì cả. Quản gia nhìn nô tỳ và nói, có những câu hỏi mà người khôn thì không hỏi lần thứ hai.
Cả công đường im lặng nghe nàng nói hết câu ấy. Nàng khai tiếp về ba năm ở quê, về cây trâm giữ trong gói khăn, về những đêm nàng định quay lại trấn rồi lại quay về giữa đường vì sợ. Nàng nói rõ ràng rằng sự im lặng của mình trong ba năm là điều nàng xin được ghi vào lời khai, không phải để ai tha thứ cho nàng, mà để hồ sơ này không thiếu một phần nào của sự thật. Trong cái đêm ấy và những năm sau đó, có những kẻ làm ác, và cũng có những người như nàng, biết mà không dám nói, và chính sự không dám nói ấy đã để cho cái ác được yên ổn suốt ba năm.
Sau A Hoàn là bà đỡ Trần Tam Nương. Bà khai lại những điều bà đã nói ở miệng giếng, lần này chậm rãi hơn, có thư lại ghi từng chữ: đứa trẻ sinh ra khóc to và khỏe, chính tay bà đỡ, chính tai bà nghe, và bà bị đuổi khỏi phòng khi chính thất bước vào. Rồi tới lão chài Ngô Tam, ông già sáu mươi lăm tuổi lưng đã còng, được người nhà dìu vào công đường, tay ôm gói vải đựng chiếc vòng bạc. Ông đặt chiếc vòng lên bàn trước mặt các quan lấy cung và kể về đêm mười tám tháng mười, ba năm trước. Ông kéo lưới ở bến dưới và thấy trong lưới của mình mắc một chiếc vòng bạc nhỏ xíu của trẻ sơ sinh, sáng lên dưới ánh đèn dầu của thuyền. Ông nói ông đã giữ nó suốt ba năm vì không dám nói, sợ dính vào việc của nhà quan, và mỗi năm tới ngày ấy ông lại mang vòng ra lau một lần rồi cất đi, như giữ hộ một người mà ông không biết tên.
Đỗ Hữu Tài được dẫn ra đối chất sau cùng.
Ông ta già đi trông thấy chỉ sau một đêm bị bắt. Nha dịch dẫn ông ta đứng trước bàn, nơi đang đặt thành hàng: chiếc vòng bạc khắc chữ An, đôi trâm bạc của Tô Uyển Nhi, và bản sao biên bản khám nghiệm hài cốt dưới đáy giếng. Hàn Thiết đọc lại cho ông ta nghe lời khai của ba nhân chứng vừa khai, rồi hỏi ông ta có điều gì muốn nói để tự bào chữa hay không.
Đỗ Hữu Tài nhìn rất lâu vào những vật trên bàn. Ông ta nhìn chiếc vòng bạc lâu nhất. Rồi ông ta cúi đầu xuống, thấp dần, thấp dần, và không nói một lời nào. Không nhận tội, không kêu oan, không bào chữa. Chỉ có sự im lặng của một người biết rằng mọi lời mình có thể nói ra lúc này đều đã bị những vật vô tri trên bàn kia nói trước mất rồi, và nói đúng hơn mình rất nhiều.
Thư lại ghi vào biên bản: phạm nhân Đỗ Hữu Tài, đối chất trước vật chứng, không trả lời. Chính thất Tôn Ngọc Hoàn trong buổi ấy không được dẫn ra công đường, bà bị quản thúc và sẽ đối chất ở phủ, nhưng tên bà được ghi vào hồ sơ với tư cách chủ mưu theo lời khai của nhân chứng, chờ phủ xét xử.
Khi Đỗ Hữu Tài bị dẫn giải ra khỏi công đường, đi ngang qua chỗ A Hoàn đang đứng, ông ta không nhìn nàng. Nhưng bước chân ông ta chậm lại một nhịp, rất nhỏ, như một người vừa nghe thấy tiếng của chính mình từ ba năm trước vọng lại trong đầu. A Hoàn đứng yên, không tránh sang bên, cũng không nhìn theo. Nàng đã sợ người đàn ông này suốt ba năm, sợ cả trong giấc mơ, sợ mỗi lần nghe tiếng bước chân ngoài ngõ ở quê nhà. Buổi sáng hôm ấy, đứng giữa công đường đông người, nhìn ông ta bị dẫn đi với đôi tay bị trói, nàng nhận ra nỗi sợ ấy đã rời khỏi mình từ lúc nào không hay. Nó không rời đi bằng sự hả hê, mà bằng một cảm giác nhẹ nhõm lặng lẽ, như người vừa đặt xuống đất một gánh nặng đã mang quá lâu trên vai đến mức quên mất vai mình từng được nhẹ.
Nàng quay sang nhìn Huyền Thanh ở hàng ghế nhân chứng. Đạo sĩ gật đầu với nàng một cái, rất khẽ, như cách người ta gật đầu với một người vừa đi qua một quãng đường dài và cuối cùng đã tới nơi. Nàng biết phần việc khó nhất của mình trong vụ án này đã xong. Từ đây, lời của nàng đã nằm trong giấy trắng mực đen, có điểm chỉ, có người làm chứng, và nó sẽ tự đi tiếp con đường của nó lên tới phủ Thành Đô mà không cần nàng phải gồng mình giữ lấy nữa.
Buổi lấy cung tưởng đã xong thì ở cửa công đường có tiếng áo quan sột soạt. Mọi người quay lại. Huyện lệnh Chu Văn Bân bước vào, không đội mũ, không mang ấn, đi qua hàng dân trấn đang ngồi, đi qua cả chiếc ghế xử án phủ vải đỏ ở phía trên mà ông đã ngồi suốt bao năm qua.
Ông không bước lên ghế ấy. Ông đi xuống phía dưới công đường, đứng vào đúng vị trí của người vừa khai xong, đối diện với bàn lấy cung, và nói với thư lại của phủ một câu khiến cả công đường lặng đi.
- Xin ghi vào hồ sơ một lời khai của chính ta.
---