CÔ HOẠCH ĐIỂU BÊN SÔNG MÂN - Chương 45: Những Bà Mẹ Tới Cổng Phủ
Ngày hai mươi tháng Chạp, trấn Thanh Khê đã yên hơn nhiều so với những ngày đầu tháng, nhưng Vương Tú Liên biết cái yên ấy chỉ là yên ở bên ngoài. Tiểu…
Nội dung chương
Ngày hai mươi tháng Chạp, trấn Thanh Khê đã yên hơn nhiều so với những ngày đầu tháng, nhưng Vương Tú Liên biết cái yên ấy chỉ là yên ở bên ngoài. Tiểu Bảo ngủ ngon trong nôi, bú khỏe, mấy hôm nay không còn giật mình giữa đêm như những ngày trước nữa. Chồng cô đã từ bến dưới trở về, cả nhà ăn với nhau những bữa cơm trọn vẹn đầu tiên sau nhiều tuần. Hàng xóm qua lại hỏi thăm, người ta nói chuyện chợ búa, chuyện muối, chuyện thuyền, như thể cả trấn đang cố tập sống lại những ngày bình thường.
Nhưng trong bốn ngôi nhà ở trấn này, không có ngày nào là bình thường được nữa.
Tú Liên gặp bà chủ nhà họ Triệu ở chợ sáng hôm ấy. Bà là mẹ của Triệu Tiểu Ni, đứa trẻ đầu tiên chết trong tháng mười một. Hai người đứng cạnh hàng rau, bà ấy chọn rau mà tay cứ chọn rồi lại bỏ xuống, cuối cùng nói với Tú Liên một câu không đầu không cuối.
- Người ta vẫn gọi cái thi thể trong nhà xác là xác tà, cô Tú Liên ạ.
Tú Liên hiểu ngay. Mấy hôm nay, dù giếng cổ đã mở, dù hài cốt đã được đưa lên, dù lời khai đã ghi vào hồ sơ, vẫn có những lời trong trấn chưa chịu đổi. Có người nói người phụ nữ ấy chết oan thì oan thật, nhưng hóa thành điểu hại chết bốn đứa trẻ thì vẫn là tà, vẫn đáng sợ, vẫn không nên nhắc tên tử tế. Những lời ấy đến tai bốn nhà mất con mỗi ngày, và chúng làm cho nỗi đau của họ thêm một lớp nữa: con họ chết, và kẻ mà nhiều người trong trấn cho là đã hại con họ lại được kể như một con quái. Nên nỗi đau của họ cũng bị kể theo cách của một câu chuyện ma, chứ không phải nỗi đau của những người mẹ mất con vì một vụ án mạng có người gây ra.
Chiều hôm ấy, Tú Liên bế Tiểu Bảo sang nhà họ Triệu. Rồi nàng cùng bà chủ nhà họ Triệu đi sang nhà họ Lý, nhà họ Phùng, nhà họ Đặng. Nàng không mang theo quà cáp gì, chỉ mang theo chính mình và đứa con còn sống trong tay. Ở mỗi nhà, nàng ngồi xuống, và làm một việc mà nàng đã nghĩ tới suốt từ đêm rằm: kể lại toàn bộ đêm ấy, từ đầu tới cuối, cho các bà mẹ nghe bằng chính miệng của người đã ở trong căn buồng đó.
Nàng kể về chiếc áo của Tiểu Bảo bị đánh dấu máu từ lúc nào không ai hay. Về quyết định của chính nàng giữ nguyên chiếc áo làm mồi, vì không còn đường nào khác để chấm dứt chuyện này cho cả trấn. Về đêm nằm ôm con nghe tiếng khóc lạ đi qua đi lại trên mái ngói, lúc gần lúc xa. Về giây phút ngói vỡ trên đầu, chiếc mỏ đen thò xuống phía chiếc nôi trống, và nàng ôm con lăn khỏi chỗ cũ, lấy thân mình che cho con. Về tiếng cung bật lần thứ hai trong đêm, về vật nặng rơi xuống sân đá, và về điều mà nàng chỉ hiểu hết khi trời gần sáng, lúc A Hoàn nhận diện người phụ nữ nằm trên nền đá lạnh.
- Nó không phải quái vật từ nơi khác bay tới, Tú Liên nói, và nàng nói câu ấy ở cả bốn ngôi nhà, chậm rãi như nhau. Nó là một người mẹ của chính trấn này. Ba năm trước, nó sinh con trong phủ huyện, con nó bị người ta mang đi trong đêm nó vừa sinh xong, còn nó bị giết và giấu dưới đáy giếng sau nhà. Nó không biết con nó ở đâu. Nó đi tìm con qua mùi sữa của những đứa trẻ khác, như một người mẹ mất trí vì đau mà gõ cửa từng nhà trong đêm. Bốn đứa trẻ của các chị, các bác, chết không phải vì chúng bị một con quái chọn trúng. Chúng chết vì ba năm trước có người đã giết một người mẹ và chôn giấu chuyện ấy, để oán của cô ấy không có đường nào khác mà đi.
Ở nhà họ Đặng, bà mẹ của Đặng Tiểu Sơn nghe tới đó thì đưa tay lên che mặt. Ở nhà họ Phùng, bà mẹ của Phùng A Thủy ngồi lặng rất lâu rồi hỏi một câu rất nhỏ, rằng người mẹ ấy có tìm thấy con mình không. Tú Liên lắc đầu, thành thật nói rằng đứa bé gái ấy không tìm thấy thi thể, chỉ còn lại một chiếc vòng bạc vớt lên từ lưới của một lão chài. Và đó chính là điều đau nhất của cả vụ án này, là có những mất mát mà ngay cả công đường cũng không trả lại trọn vẹn được.
Sáng hôm sau, bốn bà mẹ cùng tới cổng phủ huyện.
Họ không tới để gây rối, không mang theo gậy gộc, không khóc lóc la hét trước cổng quan. Họ tới trong áo bông sạch sẽ nhất của mình, đứng thành một hàng ngay ngắn trước cổng phủ, và xin được gặp người chủ trì việc lấy cung để thưa một việc. Tú Liên đi cùng họ, bế Tiểu Bảo trong tay, đứng ở cuối hàng. Nàng không phải là một trong bốn người mẹ mất con, và nàng ý thức rất rõ vị trí của mình: nàng là người mẹ duy nhất trong năm người có con được cứu sống trong đêm con điểu tới nhà. Nàng đứng đó không phải để lên tiếng thay ai, mà để làm chứng rằng những lời sắp được nói ra đây là thật, và để cả trấn thấy rằng người mẹ được cứu và những người mẹ mất con đang đứng cùng một phía.
Hàn Thiết ra cổng tiếp họ. Bà chủ nhà họ Triệu, người lớn tuổi nhất trong bốn người, thay mặt nói.
- Bẩm bộ đầu. Chúng tôi tới xin một việc. Khi trấn làm lễ siêu độ cho người thiếp chết oan dưới giếng, xin cho tên của bốn đứa trẻ nhà chúng tôi được nhắc trong cùng một buổi lễ ấy. Chúng nó chết vì oán của cô ấy, mà oán của cô ấy sinh ra vì cô ấy cũng mất con như chúng tôi mất con. Chúng tôi không muốn con mình được kể như những đứa trẻ bị tà vật hại chết nữa. Chúng nó là những đứa trẻ của trấn này, chết trong một vụ án của trấn này, và chúng nó nên được gọi tên tử tế bên bờ sông, cùng với người mẹ kia và đứa con gái không tên của cô ấy.
Nói tới đó, giọng bà vỡ ra.
Và đó là lúc bốn bà mẹ mất con lần đầu tiên khóc thành tiếng ở nơi công cộng.
Suốt từ ngày con họ chết, họ đã khóc rất nhiều, nhưng đều là khóc trong nhà, khóc bên nôi trống, khóc sau cánh cửa đóng kín. Vì lệnh ém tin của phủ bắt cả trấn phải coi những cái chết ấy là chết bệnh bình thường, không được làm ầm, không được để tang lớn, không được khóc kể cho hàng xóm nghe. Nỗi đau của họ bị bắt phải im lặng như chính vụ án bị bắt phải im lặng. Sáng nay, trước cổng phủ huyện, trước mặt bộ đầu, trước mặt dân trấn đang dần tụ lại ở hai bên đường, bốn người đàn bà ấy khóc to thành tiếng. Khóc như những người mẹ khóc con theo đúng cái cách mà đáng lẽ họ đã được khóc từ đêm con mình mất.
Tú Liên đứng sau họ, ôm chặt Tiểu Bảo, nước mắt chảy xuống mà nàng không đưa tay lên lau. Tiểu Bảo trong tay nàng tỉnh giấc vì tiếng khóc, nhưng nó không khóc theo. Nó mở mắt nhìn trời sáng mùa đông một lúc rồi lại ngủ tiếp, bình yên, như mọi đứa trẻ đáng lẽ đều được bình yên như vậy. Dân trấn đứng quanh không ai nói một lời an ủi sáo rỗng nào. Có người đàn ông lặng lẽ cởi chiếc nón của mình xuống cầm trên tay. Có bà già ở xóm bờ sông bước tới, không nói gì, chỉ đặt tay lên vai bà mẹ nhà họ Lý và để yên ở đó.
Hàn Thiết để họ khóc cho tới khi tiếng khóc tự lắng xuống. Rồi ông nói, rõ ràng và chậm rãi, rằng yêu cầu của bốn nhà sẽ được ghi vào hồ sơ và chuyển lên phủ cùng đoàn áp giải. Rằng lễ siêu độ cho mẹ con cô thiếp sẽ do đạo sĩ Trương Huyền Thanh đứng đàn sau khi có án từ phủ về. Và trong lễ ấy, tên của bốn đứa trẻ sẽ được đọc lên bên bờ sông Mân cùng với tên của người mẹ và cái tên thầm của đứa con gái. Ông nói thêm một câu mà Tú Liên biết không nằm trong nhiệm vụ của một bộ đầu, nhưng nó cần được nói ra ở cổng phủ vào buổi sáng hôm ấy.
- Bốn đứa trẻ ấy, từ hôm nay, trong giấy tờ của huyện nha, sẽ chỉ ghi là nạn nhân của vụ án. Không còn chữ nào khác.
Chiều hôm ấy, khi Tú Liên về tới nhà, nàng thấy mẹ chồng mình đang đứng ở cổng, tay cầm bó ngải khô cuối cùng còn treo trong bếp từ những ngày cả nhà hun khói giữ con. Bà già chậm rãi treo bó ngải lên trên khung cổng nhà mình, ngay dưới mái hiên, ở chỗ ai đi qua cũng nhìn thấy.
- Từ nay, mẹ chồng nàng nói, nhà nào trong trấn cũng phải biết lệ này như biết tên con mình. Thu đồ của trẻ vào nhà trước giờ Dậu. Hơ áo bằng khói ngải khi cần. Không phải vì sợ nữa. Mà vì đã có những đứa trẻ phải trả giá cho việc người lớn quên mất lệ của người xưa.
Tú Liên bế con đứng dưới cổng nhà mình, nhìn bó ngải khô lay nhẹ trong gió chiều tháng Chạp, và thấy lòng mình yên lại một cách lạ lùng. Trấn này chưa xong việc của nó. Án chưa tuyên, người chết oan chưa được an táng, lễ siêu độ chưa làm. Nhưng có một điều đã đổi hẳn từ buổi sáng hôm nay, và nàng biết nó sẽ không đổi ngược lại nữa: cả trấn, từ nay, khi nhắc tới người phụ nữ dưới đáy giếng và bốn đứa trẻ trong nôi, sẽ nhắc bằng tên của họ. Như nhắc về những người của trấn này, chứ không còn bằng những lời đồn về tà vật trong đêm.
---