CÓC TÍA NHẢ NGỌC Ở THẤT SƠN - Chương 15: Tin đồn về tới quán nước
Chiều 11 tháng 11, quán nước của bà Tư Hường dưới chân núi Bà Đội Ôm đông hơn mọi ngày. Mưa đã dứt hẳn, khách hành hương tranh thủ những ngày nắng đầu…
Nội dung chương
Chiều 11 tháng 11, quán nước của bà Tư Hường dưới chân núi Bà Đội Ôm đông hơn mọi ngày. Mưa đã dứt hẳn, khách hành hương tranh thủ những ngày nắng đầu mùa khô leo núi, ghé quán uống nước dừa, ăn bánh, và như mọi quán nước chân núi trên đời, họ mang theo thứ hàng hóa không ghi trong thực đơn: chuyện để kể cho nhau nghe. Tư Lực ngồi ở chiếc bàn trong cùng, lưng dựa vách, trước mặt là ly trà đá đã tan gần hết. Ông tới quán không phải để nghe chuyện. Ông tới vì ở nhà một mình, từ sáng tới giờ, trong đầu ông chỉ có một chuyện duy nhất, và ông cần tiếng người xung quanh để nó bớt ồn.
Bà Tư Hường bưng ra cho ông đĩa đậu phộng luộc, ngồi xuống ghế đối diện một lúc, hạ giọng:
- Ông Tư, ông có nghe chuyện đêm hôm kia chưa?
- Chuyện gì?
- Đêm mùng mười. - Bà Hường liếc ra đường. - Con Út nhà ông Sáu Lém nó đi rẫy về trễ, nó nói nó thấy ánh đèn pin trên lối mòn lên Hang Ông Cóc, chớp lên chớp xuống mấy lần, đi một đoạn lại tắt, tắt một hồi lại chớp. Nó sợ quá nó chạy về, dép đứt một chiếc nó cũng không dám quay lại lượm. Rồi thêm thằng cháu bà Bảy bán vé số, nó nói có hai người lạ mặt ghé mua thuốc lá ở đầu xóm hồi chập tối, hỏi đường lên núi, hỏi kỹ lắm, hỏi cả chuyện cửa hang khóa bằng khóa gì. Người của mình ở xóm này ai lại hỏi đường lên núi nhà mình bao giờ.
Ở bàn bên cạnh, mấy người khách hành hương nghe loáng thoáng câu chuyện cũng xì xào theo. Một ông khách lớn tuổi, người ở tận Long Xuyên lên viếng núi, chen vào:
- Hang khóa cửa sắt mà cũng có người dám vô hả bà chủ? Trong hang có gì mà người ta liều vậy?
- Có gì thì chỉ có người vô rồi mới biết, mà người vô rồi thì ít ai chịu kể. - Bà Hường đáp, tay vẫn thoăn thoắt rót nước cho khách. - Ở đây dân mình giữ lệ, sau mùa mưa là không ai bén mảng lên hang đó. Lệ giữ mấy đời rồi. Lệ không phải chuyện mê tín đâu ông, lệ là chuyện người xưa trả bằng mạng rồi dặn lại.
Ông Năm Tiều, già làng, đang ngồi uống trà ở bàn ngoài cùng, gõ nhẹ chiếc gậy xuống nền đất, nói vọng vào, giọng già mà rõ:
- Hồi cửa sắt chưa dựng, năm nào cũng có người lạ tới hỏi đường lên hang. Hỏi thì cứ hỏi, mà dân mình không ai chỉ. Không chỉ là giữ mạng cho họ, cũng là giữ mạng cho mình. Ai chỉ đường cho người ta vô chết, người đó mang nợ với ma.
Mấy người khách im lặng một nhịp. Tư Lực ngồi trong góc, nghe hết, không chen một lời. Nhưng mỗi câu của ông Năm như một nhát gõ vào đúng chỗ ông đang nghĩ. Ông nhớ lại những năm còn trẻ, khi lệ cấm này được nhắc ở mọi bếp lửa trong xóm mỗi khi mùa mưa dứt: không vào hang sau mùa mưa, không mang thứ gì sáng màu từ trong hang ra. Người ta nhắc lệ mà không giải thích, như nhắc một điều đã thành máu thịt. Chỉ riêng ông, trong cả cái xóm này, là người biết lệ đó được viết ra từ đâu, bằng cái giá nào, và ba cái tên nào nằm dưới nó mà không ai được phép nhắc thành tiếng nữa.
Tư Lực không đáp ngay câu hỏi của bà Hường. Ông bóc một hạt đậu phộng, ăn chậm rãi. Trong đầu ông, những mảnh rời rạc bắt đầu tự xếp vào nhau, không cần ông ra lệnh. Hai người lạ hỏi đường. Ánh đèn trên lối mòn đêm mùng mười. Hùng tới nhà ông hôm mùng sáu, đưa ra giá tám mươi triệu thuê ông dẫn đường vào hang, bị ông từ chối và tiễn ra cửa. Và trước đó nữa, sáng mùng bảy, chính ông đã lên cửa hang và thấy dấu giày mới với vết cạy tươi trên ổ khóa cửa sắt.
Ông đã biết có người động vào hang. Nhưng ông vẫn tự cho mình một hy vọng mỏng: rằng Hùng, sau khi bị ông từ chối, sẽ biết sợ mà dừng. Rằng dấu giày hôm mùng bảy là của kẻ khác, đám săn trộm hay đám tò mò nào đó. Hy vọng đó, ngồi trong quán nước chiều nay, nghe bà Hường kể chuyện ánh đèn đêm mùng mười, mỏng tới mức không còn đỡ nổi nữa.
Tư Lực đứng dậy, trả tiền nước, đội nón, đi thẳng lên lối mòn sau vách núi. Ông đi không vội, nhưng bước nào ra bước nấy, như người đi kiểm tra một điều mình đã biết chắc kết quả mà vẫn phải tận mắt xác nhận. Lên tới sân đá trước cửa hang, nắng chiều còn đủ sáng để ông đọc mặt đất như đọc một trang giấy.
Và mặt đất nói rõ ràng hơn mọi lời đồn.
Dấu giày mới chồng lên dấu giày cũ hôm mùng bảy. Hai cỡ. Một cỡ lớn, đế mòn ở gót phải, ông đã thấy dấu này hôm mùng bảy ở phía ngoài cửa. Một cỡ nhỏ hơn, đế mới. Cả hai đều đi vào sát cửa, đứng lại lâu trước ổ khóa. Ổ khóa phụ ở mép dưới, ông cúi xuống xem kỹ: thân khóa có vết xước sáng, vòng xích quấn lại lỏng tay, không phải tay người của ban quản lý quấn. Có người đã mở được cửa này, đã vào, và đã ra, trong đêm mùng mười.
Tư Lực đứng rất lâu trước cửa sắt. Ông không áp tai vào khe như lần trước. Lần này ông không cần nghe. Ông nhìn dấu giày đi ra: bước dài, sải chân vội, một dấu trượt ở đoạn cua dưới kia. Người đi vào thì đi từng bước thận trọng. Người đi ra thì đi như chạy. Ông đã sống sáu mươi tám năm ở vùng núi này, đã đi săn, đã phu đá, đã thấy người ta chạy khỏi rừng vì nhiều thứ: vì ong, vì thú dữ, vì sạt đá, vì ma dọa theo lời họ kể. Dấu chân chạy trốn có một dáng riêng, không lẫn được.
Trong hai người đi đêm mùng mười, có một dấu giày ông nhận ra. Không phải nhận ra vì lạ, mà vì quen. Cỡ lớn, đế mòn gót phải: đó là dáng giày của người trong vùng này, người đi núi nhiều, đi lệch chân phải vì một cái đầu gối từng bị thương. Ông không dám chắc đó là giày của Hùng. Nhưng ông biết chắc một điều còn quan trọng hơn: trong hai người lên hang đêm đó, ít nhất một người là người ở vùng này, người biết đường mòn, biết cửa sắt, biết cả giờ giấc tuần tra. Người lạ không tự tìm được đường lên hang trong đêm tối. Có người ở đây dẫn chúng đi. Hoặc chính người ở đây là kẻ cầm đầu.
Cái dấu giày gót phải mòn kia còn gợi cho ông một ký ức cụ thể hơn. Hùng, thời còn là thợ phu đá mười mấy năm trước, từng bị một tảng đá lăn đè lên chân phải trong một chuyến đi lấy đá ở vùng núi bên. Chân chữa lành, nhưng đầu gối yếu đi từ đó, bước chân phải ngắn hơn chân trái, giày mòn gót phải nhanh hơn hẳn. Trong xóm này, người đi núi có dáng chân đó, ông chỉ cần đếm trên một bàn tay. Và trong số ít người đó, kẻ vừa mới đây đứng ở hiên nhà ông, đưa ra tám mươi triệu thuê ông dẫn đường vào chính cái hang này, chỉ có một người.
Ông hiểu tiếp một điều nữa, điều làm ông đứng chết lặng giữa sân đá khi nắng chiều tắt dần: nếu Hùng đã dám tự đi một lần không có ông, Hùng sẽ đi lần nữa. Lần trinh sát chỉ là lần dọ đường. Kẻ đã đứng được trong tiền sảnh mà quay ra an toàn sẽ tự nói với mình rằng trong hang không có gì ghê gớm, rằng lần sau đi sâu hơn một chút cũng được. Con người ta chết vì chính cái "một chút" đó. Ông biết. Ông biết rõ hơn bất kỳ ai còn sống ở vùng núi này, bởi vì ba mươi lăm năm trước, cũng có những người đã đi vào cái hang này với ý nghĩ đi một chút rồi ra.
Ông nghĩ tới anh Ba. Ông nghĩ tới hai người bạn của anh. Ông nghĩ tới ba ngày tháng năm năm đó mà cả đời ông không quên được một chi tiết nào, và tới lời thề ông đã thề bên cửa hang khi ném trả thứ đó vào trong tối. Lời thề ấy giữ ông sống yên ba mươi lăm năm. Nhưng chiều nay, đứng trước dấu giày của đám thợ trẻ, ông hiểu lời thề đó đang bị thử thách theo cách tàn nhẫn nhất: không phải ông có vào hang hay không, mà là ông có đứng nhìn người khác vào đó chết hay không.
Tư Lực xuống núi, về thẳng quán bà Tư Hường. Quán đã vãn khách, bà Hường đang dọn bàn. Ông ngồi xuống chiếc bàn cũ của mình, đặt hai bàn tay lên mặt bàn, những bàn tay già, gân guốc, có vết sẹo dài ở mu bàn tay trái từ thời phu đá. Bà Hường nhìn ông, không hỏi gì, rót cho ông ly trà mới.
- Bả Hường. - Ông nói chậm. - Nếu mấy bữa nữa có ai hỏi bả chuyện trên hang, bả đừng kể gì thêm. Chuyện này để tui lo.
- Ông lo cách nào, ông Tư? Tụi nó là thợ trẻ, có đứa nào nghe ông đâu.
- Nghe hay không là chuyện của tụi nó. - Ông nói. - Nhưng tui mà không cản, tụi nó vô đó lần nữa là chết cả nút. Tui biết cái hang đó. Tụi nó không biết. Cái không biết đó mới giết người.
Ông đập nhẹ bàn tay xuống mặt bàn, không mạnh, nhưng đĩa đậu phộng nảy lên một cái. Rồi ông đứng dậy, đi ra cửa quán, hướng về phía nhà Hùng ở Tịnh Biên trong đầu mình đã rõ ràng như đường mòn ông vừa đi xuống. Ông sẽ không chờ Hùng tới năn nỉ nữa. Lần này, ông già sẽ là người lên tiếng trước.
Đêm đó, nằm trong nhà mình, Tư Lực không ngủ được. Ông nghe tiếng gió đi qua mái tôn, nghe tiếng côn trùng mùa khô bắt đầu rộ lên ngoài vườn, và cứ chợp mắt là lại thấy sân đá trước cửa hang, hai hàng dấu giày, một hàng đi vào thận trọng, một hàng đi ra như chạy. Và sâu hơn tất cả, dưới mọi hình ảnh, là tiếng thở ông đã nghe qua khe cửa sắt hôm mùng bảy, khẽ và chậm, vẫn còn chờ ở đó. Trong tối, không vội vàng gì, vì nó đã chờ ở đó hàng trăm năm và nó biết con người rồi sẽ tự quay lại.
---