CÓC TÍA NHẢ NGỌC Ở THẤT SƠN - Chương 19: Bao tro bị bỏ lại
Chiều 13 tháng 11, khoảng sân đất trước lán trung chuyển thành một bãi sắp xếp đồ ồn ào và bụi bặm. Hùng chia đồ thành hai đống cho lượt mang cuối cùng…
Nội dung chương
Chiều 13 tháng 11, khoảng sân đất trước lán trung chuyển thành một bãi sắp xếp đồ ồn ào và bụi bặm. Hùng chia đồ thành hai đống cho lượt mang cuối cùng lên cửa hang: đống sẽ đi theo nhóm vào hang đêm nay, và đống để lại lán cho sáng mai xuống núi dùng. Anh làm việc này một mình, cố ý vậy. Thắng được sai xuống đường lớn mua thêm pin và nước uống. Đạt theo Tư Lực lên cửa hang ở lượt đồ nhẹ, chưa về. Một mình Hùng với hai bao tro, ba chiếc ba lô, hai cuộn dây và tấm bạt phủ đồ, đúng như anh đã tính từ trưa.
Anh không tính chuyện này từ trưa nay. Anh tính nó từ lúc đứng ở sân nhà mình hôm mùng chín, nhìn bốn chiếc đèn pin và hai cuộn dây trải trên tấm bạt. Và tự hỏi một nhóm bốn người thì mang được tối đa bao nhiêu lên một con dốc núi vào ban đêm mà không kiệt sức trước khi tới cửa hang. Rồi trưa nay, ở lán, khi Thắng nhấc bao tro lên nhăn mặt và ông Tư nói câu "mạng mày đáng mấy ký", Hùng đã biết mình sẽ làm gì. Anh chỉ chờ lúc không có ai nhìn.
Hùng nhấc bao tro thứ nhất lên, đặt vào vị trí sẽ mang vào hang. Năm ký ẩm, chắc tay. Rồi anh nhấc bao tro thứ hai. Cũng năm ký. Anh đặt nó xuống, nhấc lên lần nữa, như thể lần thứ hai nó sẽ nhẹ hơn. Nó không nhẹ hơn.
Anh tự nói với mình những điều đã nói đi nói lại trong đầu suốt buổi chiều. Đường dốc bốn mươi phút, ban đêm, bốn người mà hết hai người phải dành tay cho tro. Đồ nghề thì thiếu người mang: cuộn dây thứ hai chưa có ai nhận, túi mẫu và máy ảnh anh phải ôm thêm, mà đêm nay mới là đêm vào tầng một thăm dò, chưa phải đêm xuống vực. Một bao tro năm ký, rắc chặn hơi độc, theo lời ông già thì đủ cho một lối hang. Bao còn lại là ông già cẩn thận quá mức, tính theo kiểu người xưa, cái kiểu thà mang thừa mười ký còn hơn thiếu một lạng. Người trẻ đi làm ăn không ai tính kiểu đó. Với lại, nếu đêm nay trong hang thật sự cần tới bao thứ hai, nhóm vẫn có thể quay ra lán lấy, đường có bốn mươi phút. Có gì đâu mà phải khiêng cả hai lên ngay từ đầu cho gãy lưng.
Có một sức ép nữa đè lên phép tính của Hùng mà anh không nói với ai trong nhóm: sáng nay, điện thoại của anh rung hai lần với tin nhắn từ Cường. Tin thứ nhất hỏi việc chuẩn bị tới đâu. Tin thứ hai ngắn hơn và lạnh hơn: khách không chờ lâu, cuối tháng là hạn chót, phần của nhóm và món nợ của anh đều nằm trong cái hạn đó, anh tự liệu. Hùng đọc tin nhắn đó ba lần rồi xóa. Anh biết xóa không làm nó biến mất khỏi đầu mình. Sáu trăm triệu và xóa nợ: đó là cái giá treo trên cổ anh, và nó làm cho mọi phép tính của anh đều nghiêng về một phía, phía của sự nhẹ nhõm trong chốc lát. Hai bao tro mười ký trên con dốc đêm là một gánh nặng có thật. Hạn chót cuối tháng cũng là một gánh nặng có thật. Con người ta khi phải chọn giữa hai gánh nặng, thường bỏ xuống cái gánh mà hậu quả của nó chưa hiện ra trước mắt. Hùng tự biết điều đó, và vẫn bỏ bao tro xuống, vì ít ra trong buổi chiều nay, lựa chọn đó làm vai anh nhẹ đi thật.
Anh cũng đã nghĩ tới chuyện nói thật với Thắng. Thắng là người vào hang cùng anh, là người sẽ đứng cạnh anh nếu trong hang có chuyện. Có một giây phút, khi đang dằn cục đá thứ hai lên tấm bạt, Hùng đã tính: hay là nói cho nó biết, hai anh em cùng giấu ông già, có chuyện gì thì hai đứa cùng chịu. Nhưng rồi anh bỏ ý nghĩ đó ngay. Thắng miệng nhanh, mà chuyện này càng ít người biết càng dễ giữ. Hơn nữa, sâu trong bụng, Hùng hiểu nếu nói ra, việc này sẽ thành một quyết định có tên có tuổi, một việc anh cố ý làm. Còn nếu anh im lặng, nó vẫn có thể tự lừa mình là một sự sắp xếp tình thế, một chuyện nhỏ, một bao tro để lại lán như bao nhiêu thứ đồ để lại lán khác. Sự khác biệt đó, với Hùng lúc này, quan trọng hơn cả năm ký tro.
Mỗi lý lẽ đều nghe rất hợp lý. Hùng sắp xếp chúng trong đầu gọn gàng như anh sắp xếp đồ trên bạt. Chỉ có một lý lẽ anh không dám xếp vào, dù nó nằm ngay ở đáy: anh sợ ông Tư biết. Không phải sợ ông chửi. Mà sợ cái nhìn của ông khi phát hiện ra, và sợ điều kiện thứ hai mà chính anh đã gật đầu cả ba ở hiên nhà ông hôm qua. "Mang theo đồ của tao, đầy đủ, không chê nặng." Anh đã hứa. Và giờ anh đang bẻ lời hứa đó một cách lặng lẽ, phủ bạt lên trên nó như phủ lên một việc xấu mà mình tự thuyết phục là việc khôn.
Hùng khiêng bao tro thứ hai vào góc trong nhất của lán, chỗ khuất sau mấy bao tải cũ và thùng nhựa rỗng. Anh đặt nó xuống nhẹ nhàng, phủ tấm bạt xanh lên trên, rồi dằn thêm ba cục đá lớn lên mép bạt, vừa để bạt không bay, vừa để ai liếc vào cũng chỉ thấy một đống đồ để lại bình thường của lán. Anh phủ thêm một lớp lá khô lên trên cùng cho giống đống vật liệu bỏ. Xong, anh lùi lại hai bước, ngắm nghía. Đố con mắt nào nhìn vào góc lán này mà biết được dưới bạt có năm ký tro vừa trộn đêm qua, thứ mà một ông già sáu mươi tám tuổi gọi là đồ cứu mạng.
- Một bao là đủ rồi. - Hùng nói khẽ, và anh vỗ nhẹ lên tấm bạt hai cái, như trấn an chính mình, như người ta vỗ lên vai một kẻ bị bỏ lại rằng rồi sẽ quay lại đón sau. - Đêm nay vô tầng một thôi mà. Có gì đâu.
Anh quay ra sân, tiếp tục chia đồ như không có chuyện gì xảy ra. Bao tro thứ nhất được buộc chặt vào chiếc ba lô lớn nhất, dành cho Thắng mang, vì Thắng là người khỏe vai nhất nhóm. Anh kiểm tra lại đèn pin, dây thừng, túi mẫu. Tay anh làm việc nhanh và chắc, nhưng thỉnh thoảng, giữa hai động tác, mắt anh lại liếc về góc lán phủ bạt. Mỗi lần liếc là một lần anh tự nhắc: sáng mai xuống núi, tao sẽ nói là để dành bao này cho đêm chính, khỏi khiêng lên khiêng xuống hai lần. Lý do đó nghe còn hợp lý hơn. Ông già có hỏi, cứ nói vậy. Thắng có hỏi, cứ nói vậy. Đạt thì khỏi cần nói, nó không hỏi.
Có một lúc, khi đang buộc dây quanh ba lô, Hùng dừng tay hẳn. Anh nghĩ tới đêm mùng mười trong tiền sảnh. Tiếng thở phập phồng làm không khí rung lên. Vệt nhờn tím còn ướt trên vách. Hai đốm đỏ lóe lên một nhịp rồi tắt. Anh nghĩ tới bao tro thứ nhất: năm ký. Rồi anh nghĩ tới một câu hỏi mà anh không cho phép mình nghĩ trọn: nếu trong hang, hơi độc dày tới mức một bao không đủ, thì sao?
Anh lắc đầu, buộc nút dây thật chặt, chặt tới mức đầu ngón tay trắng bệch. Thì rút. Ông già đã ra điều kiện thứ ba, nghe lệnh rút là rút. Tro ít thì đi ngắn, đi ngắn thì rút sớm. Có gì mà không xử lý được. Người làm nghề như anh sống được tới hôm nay là nhờ biết tính toán thực tế, không phải nhờ nghe theo mọi nỗi sợ của người già. Ông Tư sợ cái hang đó đã ba mươi lăm năm, nỗi sợ của ông đã thành thói quen, thành lệ, thành một thứ tôn giáo riêng. Anh tôn trọng ông, anh cần ông dẫn đường, nhưng anh không việc gì phải khiêng theo cả nỗi sợ của ông lên núi, gói thành hai bao, mỗi bao năm ký.
Thắng quay về lán lúc chập tối, xách theo túi pin và mấy chai nước. Hắn nhìn quanh đống đồ đã chia, hỏi một câu duy nhất:
- Đồ đủ hết chưa anh?
- Đủ. - Hùng đáp. - Bao tro của mày đây, buộc vào ba lô này. Đạt về là lên đường.
Thắng nhấc chiếc ba lô có bao tro buộc ngoài, ước lượng sức nặng, gật đầu, không hỏi gì về bao tro thứ hai. Hắn không hề biết ở góc lán, dưới tấm bạt dằn đá, còn một bao nữa. Hùng đã giấu được cả người đồng hành thân nhất của mình trong phi vụ này, và việc giấu trót lọt dễ dàng tới vậy làm anh vừa nhẹ nhõm vừa khó chịu, theo một cách anh không gọi tên được.
Đạt và Tư Lực về tới lán khi trời tối hẳn. Ông già vào lán, đảo mắt một lượt qua đống đồ đã chia. Hùng nín thở trong một nhịp mà anh hy vọng không ai thấy. Mắt ông dừng ở chiếc ba lô có bao tro buộc ngoài, rồi lướt tiếp qua đèn pin, dây thừng, túi đồ nghề của ông, can nước dâu tằm dự phòng ở góc lán. Ông không đếm bao tro. Ông chỉ hỏi:
- Đồ của tao đủ chưa?
- Dạ đủ, cậu. - Hùng nói, và anh nghe giọng mình hơi nhanh hơn bình thường một chút. - Tro buộc vào ba lô thằng Thắng rồi đó cậu.
- Ừ. - Ông gật đầu. - Vậy chuẩn bị đi. Chín giờ lên đường.
Hùng quay đi, ra sân, nhìn trời đêm không trăng đang phủ xuống dãy núi. Trong lán sau lưng anh, dưới tấm bạt dằn ba cục đá, năm ký tro rơm nếp trộn nước dâu tằm nằm im trong bóng tối, cách cửa hang bốn mươi phút đường dốc. Và nó sẽ nằm ở đó suốt đêm nay, suốt những đêm sau nữa, trong khi trên cửa hang, bốn con người bước vào bóng tối với chỉ một nửa số tro mà ông già của chúng đã tính cho mạng của chúng.
---