CÓC TÍA NHẢ NGỌC Ở THẤT SƠN - Chương 25: Biên bản nhắc nhở và hồ sơ năm 2024
Sáng ngày mười bốn tháng mười một, Hải tới trạm sớm hơn thường lệ gần một tiếng, áo còn vương mùi khói ẩm của đêm đứng ngoài cửa hang. Trên bàn làm việc…
Nội dung chương
Sáng ngày mười bốn tháng mười một, Hải tới trạm sớm hơn thường lệ gần một tiếng, áo còn vương mùi khói ẩm của đêm đứng ngoài cửa hang. Trên bàn làm việc của anh, cuốn sổ ghi chép đêm qua nằm cạnh một xấp biên bản còn trắng. Anh pha một ấm trà đặc, ngồi xuống, và bắt đầu chép lại từng dòng ghi vội trong bóng tối thành một bản nhật ký giờ giấc sạch sẽ, có thể đọc được trước bất kỳ cuộc họp nào sau này. Hai mươi ba giờ, bốn người vào hang. Người đi đầu là ông Nguyễn Văn Tư Lực. Người mang bao tải lạ đi giữa là Lê Văn Thắng. Khoảng hơn hai giờ sau, bốn người ra khỏi hang, một người trẻ nhất ho sặc và phải dìu, bao tải đã nhẹ đi trông thấy. Không có vật phẩm nào được mang ra khỏi hang mà tổ quan sát nhìn thấy được.
Đó là phần việc dễ nhất của buổi sáng. Phần khó là quyết định ghi biên bản đêm qua bằng tội danh gì, hay nói cho đúng hơn, bằng cách gọi nào mà vừa đúng sự thật vừa không đánh động những kẻ còn đang đứng sau bốn người thợ này.
Hải cho gọi nhóm thợ lên trạm làm việc lúc chín giờ. Họ tới đủ bốn người, trừ ông Tư Lực xin ở lại ngoài sân vì lý do sức khỏe mà ai cũng biết là một nửa sự thật. Hùng ngồi đối diện anh, lưng thẳng, tay đặt trên đầu gối, vẻ mặt của một người đã tập dượt sẵn câu chuyện của mình trên đường đi. Thắng ngồi bên trái, mắt vẫn còn đỏ vì hơi độc đêm qua. Đạt ngồi cuối bàn, còn ho khan từng cơn nhỏ, mỗi lần ho lại nhìn nhanh về phía Hùng như chờ anh ta nói thay phần của mình.
Câu chuyện mà Hùng trình bày trơn tru đến mức Hải phải ghi thật chậm để không bật cười. Rằng họ là thợ đá đi coi một mỏ cũ theo lời người quen, đi lạc trong đêm, thấy cửa hang mở sẵn thì tò mò bước vào một đoạn ngắn rồi quay ra ngay vì khó thở. Rằng họ không phá khóa, không mang gì ra, không biết hang đó thuộc khu bảo tồn cấm vào. Rằng bao tải Thắng mang theo chỉ là bao đựng đồ nghề và ít tro bếp của người nhà gói cho để xua lạnh.
Hải nghe hết, không ngắt lời một lần nào. Anh ghi chép từng ý, thỉnh thoảng gật đầu như một cán bộ đang làm đúng thủ tục nhắc nhở lần đầu. Chỉ khi Hùng nói xong, anh mới hỏi đúng ba câu. Cửa hang mở sẵn bằng cách nào khi khóa phụ đã bị phá từ mấy đêm trước và tổ của anh đã chụp ảnh lại. Đồ nghề gì mà cần tới bốn chiếc đèn pin công suất cao và hai cuộn dây thừng. Và tro bếp gì mà phải trộn ẩm, mang theo năm ký, rồi vơi đi một phần ba sau một chuyến đi lạc ngắn.
Cả ba câu hỏi đều không có câu trả lời trọn vẹn. Hùng ấp úng ở câu thứ nhất, lảng đi ở câu thứ hai, và ở câu thứ ba thì nhìn sang Thắng như mong Thắng bịa ra được điều nào đó hay hơn, nhưng Thắng chỉ cúi đầu nhìn xuống đôi tay chai sạn của mình. Đạt thì từ đầu tới cuối không nói một lời nào ngoài dạ và thưa khi được hỏi trực tiếp. Mặt anh ta trắng bệch mỗi lần nghe nhắc tới hai đốm đỏ hay làn hơi tím, dù Hải cố tình không nhắc tới hai chi tiết đó trong phòng làm việc này. Anh giữ chúng lại trong sổ riêng của mình. Chưa tới lúc đặt chúng lên bàn.
Cuối buổi, Hải lập biên bản nhắc nhở với lý do ghi nhận được là đi lạc vào khu vực cấm. Yêu cầu cả nhóm ký cam kết không tái phạm khi chưa được phép của ban quản lý, và tạm giữ lại một số hình ảnh hiện trường để bổ sung hồ sơ. Anh đọc rõ từng chữ trước khi họ ký. Hùng ký nhanh nhất, nét ký mạnh và dứt khoát như người vừa thoát được một cửa ải lớn. Anh ta tưởng thật, Hải nghĩ thầm khi nhìn nét ký đó. Anh ta tưởng biên bản nhắc nhở là cái giá cuối cùng của đêm qua. Anh ta chưa biết, hoặc cố tình không biết, rằng trong công việc của Hải, một biên bản nhắc nhở đôi khi chỉ là cách hợp pháp nhất để giữ một con cá nhỏ lại trong lưới trong lúc chờ con cá lớn hơn tự bơi tới.
Chiều hôm đó, sau khi nhóm thợ đã về hết, Hải lái xe qua trụ sở ban quản lý khu bảo tồn gặp Nguyễn Thị Mai. Mai hai mươi chín tuổi, là cán bộ phụ trách hồ sơ của các hang được niêm phong trong khu vực, trong đó có hang số ba ở khu vực Bà Đội Ôm, cái hang mà dân quanh núi gọi là Hang Ông Cóc. Cô tiếp anh trong một phòng lưu trữ nhỏ, hai bên tường là những tủ hồ sơ sắt sơn xanh đã cũ, mùi giấy ẩm và mùi băng keo dán gáy hồ sơ quyện vào nhau rất đặc trưng của những nơi giữ giấy tờ lâu năm hơn giữ người.
Hải đặt vấn đề thẳng. Anh cần trích lục toàn bộ hồ sơ cũ của hang số ba, đặc biệt là các biên bản hiện trường từ khi dựng cửa sắt bảo tồn năm hai nghìn mười tám tới nay. Và bất kỳ ghi nhận nào về người lạ tiếp cận hang ngoài dân địa phương. Mai nghe xong không hỏi lại vì sao, chỉ đứng dậy đi thẳng tới tủ hồ sơ thứ ba, rút ra một tập bìa cứng đã ngả vàng ở mép. Đặt xuống bàn trước mặt anh và nói rằng cô đã định gọi cho anh từ tuần trước, sau khi nghe tin camera cửa hang mất tín hiệu mấy đêm liền, nhưng chưa có dịp.
Trong tập hồ sơ đó, giữa những biên bản tuần tra định kỳ khô khan và những ảnh chụp cửa sắt qua từng năm, có một biên bản làm Hải phải đọc lại hai lần.
Biên bản ghi vào một đêm tháng chín năm hai nghìn hai mươi bốn. Tổ tuần tra đêm của ban quản lý phát hiện gần cửa hang số ba có dấu chân của một nhóm khoảng bốn tới năm người, một người trong nhóm bị bỏng khói nhẹ ở cánh tay và mặt, được đồng bọn dìu đi rất vội. Khi tổ tuần tra tới nơi, nhóm người này đã rời khỏi khu vực bằng đường mòn phía sau núi, không để lại giấy tờ. Không để lại danh tính, chỉ để lại một đoạn dây nilon cháy dở và vài dấu giày lạ không phải giày của dân quanh vùng. Người ký biên bản khi đó đã ghi thêm một dòng nhận xét ở cuối trang, nét chữ tay hơi run vì viết ngoài hiện trường ban đêm. Có dấu hiệu nhóm này được thuê tới, vì trang bị đồng nhất và rút lui có tổ chức khi bị phát hiện.
Không ai trong nhóm năm đó chết. Không ai bị bắt. Vụ việc khi đó được xếp vào loại xâm nhập trái phép chưa rõ mục đích, nhắc nhở tăng cường tuần tra một thời gian rồi chìm xuống giữa hàng trăm hồ sơ khác của khu bảo tồn rộng lớn này. Nếu không có đêm mười ba tháng mười một vừa qua, có lẽ nó sẽ nằm yên trong tủ sắt này thêm nhiều năm nữa, ngả vàng dần, cho tới khi không còn ai nhớ vì sao nó được lập.
Hải đọc xong, lấy cuốn sổ công tác của mình ra, kẹp bản sao biên bản năm hai nghìn hai mươi bốn vào ngay sau trang nhật ký đêm qua. Hai tập giấy, một mới một cũ, nằm cạnh nhau trên bàn làm việc nhỏ của phòng lưu trữ, và khoảng cách hai năm giữa chúng bỗng thu hẹp lại thành một đường thẳng rất rõ trong đầu anh. Cùng một cái hang. Cùng một kiểu trang bị. Cùng một cách rút lui trong đêm. Và cùng một bàn tay đứng sau, đủ tiền để thuê người, đủ kiên nhẫn để chờ hai năm rồi thuê một nhóm khác khi nhóm đầu tiên thất bại, và đủ lạnh lùng để không bao giờ tự mình xuất hiện ở cửa hang này.
Mai nhìn anh sắp xếp hồ sơ, hỏi nhỏ rằng anh định làm gì tiếp theo. Hải nói anh sẽ chưa làm gì vội ngoài việc ghi chép và chờ. Một đường dây thuê người vào hang lấy một thứ nào đó, anh nói, thì thứ đó vẫn còn ở trong hang. Vì nếu nó đã được lấy ra rồi, họ đã không cần quay lại lần thứ hai, và càng không cần một ông già thợ săn dẫn đường cho lần thứ ba. Mai im lặng gật đầu. Cô là người giữ hồ sơ, cô hiểu giá trị của một tập giấy nằm yên đúng chỗ của nó cho tới ngày nó được cần tới.
Hải xin Mai cho mượn thêm cuốn sổ bàn giao ca trực của tổ tuần tra trong tháng đó, và anh ngồi lại phòng lưu trữ thêm gần một tiếng để đối chiếu từng dòng. Càng đối chiếu, bức tranh càng rõ và càng đáng lo theo cách của người làm hồ sơ như anh. Nhóm năm hai nghìn hai mươi bốn tới hang vào đúng mùa mưa vừa dứt, cùng khoảng thời gian trong năm như nhóm của Hùng bây giờ. Họ cũng đi ban đêm. Họ cũng chỉ mới tới gần cửa hang và khu vực phía ngoài là đã có người bị bỏng khói, một chi tiết mà lúc đọc lần đầu anh lướt qua, nhưng đọc lần thứ hai anh phải dừng lại rất lâu. Bỏng khói ở ngoài cửa hang, trong khi nhóm của Hùng phải vào tới cuối tầng một mới gặp hơi độc tràn lên. Hai dữ kiện đó đặt cạnh nhau cho anh một suy luận mà anh ghi vào sổ bằng bút chì, chưa dám viết bằng mực. Thứ ở trong hang đó không phải lúc nào cũng nằm yên ở một chỗ sâu như nhau, hoặc hơi độc của nó có những đêm dâng lên cao hơn những đêm khác. Theo một quy luật nào đó mà chỉ người từng vào hang và từng trả giá mới biết được.
Người duy nhất trong nhóm hiện tại có thể biết quy luật đó, theo mọi dấu hiệu Hải có trong tay, là ông già thợ săn đi đầu đoàn đêm qua, người mang tro vào hang và từ chối trả lời câu hỏi của anh. Hải ghi tên ông vào một trang riêng trong sổ, khoanh tròn, và viết bên cạnh một dòng duy nhất là nhân chứng quan trọng, không được ép cung sớm. Anh đã làm nghề này đủ lâu để biết có những người già ở vùng núi này. Nếu bị dồn vào thế phải chọn giữa pháp luật và một lời thề cũ nào đó của họ, sẽ chọn im lặng tới chết, và sự im lặng đó sẽ chôn theo luôn những điều mà hồ sơ giấy tờ không bao giờ tự nó nói ra được.
Trước khi ra về, Hải đứng lại ở cửa phòng lưu trữ, nhìn một lần nữa hai tập hồ sơ trên bàn, và nói với Mai một câu mà anh đã nghĩ suốt từ lúc đọc xong biên bản cũ.
- Không phải lần đầu. Có người thuê tụi nó, cả hai lần.
---