CÓC TÍA NHẢ NGỌC Ở THẤT SƠN - Chương 30: Hai phần ba bao tro
Ngày mười chín tháng mười một, Tư Lực dậy từ lúc trời còn chưa sáng hẳn, pha một ấm trà loãng như mọi ngày. Rồi ra sân sau kiểm lại toàn bộ đồ nghề cho…
Nội dung chương
Ngày mười chín tháng mười một, Tư Lực dậy từ lúc trời còn chưa sáng hẳn, pha một ấm trà loãng như mọi ngày. Rồi ra sân sau kiểm lại toàn bộ đồ nghề cho đợt chính như một người lính già kiểm lại súng đạn trước một trận đánh mà ông biết mình không còn trẻ để đánh lần thứ hai. Trên chiếc chiếu trải giữa sân là những thứ sẽ theo bốn người vào hang lần thứ hai. Bốn chiếc đèn pin công suất cao đã được sạc đầy và thử từng chiếc một dưới ánh sáng ban mai yếu ớt. Hai cuộn dây thừng, một cuộn chính và một cuộn dự phòng, được ông cuộn lại chặt tay, kiểm tra từng đoạn sờn bằng cách kéo căng qua hai bàn tay chai sạn của mình. Găng tay, khăn che mặt, dao nhỏ, hộp quẹt bọc nilon. Và ở giữa tất cả những thứ đó, đặt trang trọng như một món đồ thờ, là bao tro thứ nhất.
Ông nhấc bao tro lên, đặt lên chiếc cân đồng hồ cũ của nhà mình. Kim cân chỉ còn lại đúng hai phần ba so với trọng lượng ban đầu của một bao tro năm ký đã trộn ẩm. Con số đó khớp với áng chừng của ông trong đêm rút ra khỏi hang, khớp một cách lạnh lùng, không thừa một lạng nào cho sự lạc quan. Trong lần vào hang đầu tiên, chỉ để chặn một làn hơi độc tồn dư ở tầng một, trong một lối hang hẹp, họ đã dùng hết một phần ba bao. Đợt chính này họ sẽ đi qua tầng một, xuống tầng hai, xuống tận miệng vực và có thể xuống cả đáy vực. Nơi con thú đó sống, nơi hơi độc của nó không còn là hơi tồn dư đọng lại mà là hơi thở trực tiếp từ miệng nó ra.
Ông ngồi xuống chiếu, mở miệng bao, bốc một nắm tro ẩm lên tay và bóp nhẹ cho Đạt, người vừa tới nhà ông theo lời dặn từ tối hôm trước, nhìn cho rõ. Tro vẫn còn đủ ẩm, dẻo, không bị khô thành bụi và cũng không bị nhão ra vì ngấm nước mưa trong những ngày để ở lán. Ông giải thích lại cho cháu mình nghe, chậm rãi, như giảng một bài học cuối cùng trước kỳ thi mà người học trò không được phép thi lại. Rằng số tro còn lại này, nếu dùng đúng cách, đủ cho hai việc. Một lần tung lớn, tung thẳng và tung trúng vào mặt và thân của con thú khi nó ở gần nhất, để nó đau rát, mất sức và phải lùi vào hốc đá của nó. Và một lần rắc chặn cuối cùng trên đường rút, rắc thành vệt ngang lối hang như lần ở tầng một, để hơi độc không đuổi kịp người đang dìu nhau chạy ra. Chỉ hai việc đó. Không có tro cho một lần tung trượt. Không có tro cho một lần hoảng loạn rắc bừa ra xung quanh. Không có tro cho bất kỳ sự cố nào ngoài dự tính của ông.
Đạt ngồi nghe, mặt nghiêm lại. Thằng nhỏ này từ sau đêm tầng một đã khác đi nhiều, ông nhận thấy vậy. Nó ít cười hơn, nói chậm hơn, và khi nghe ông dặn dò thì nó gật đầu từng cái một như người đang ghi chép vào một cuốn sổ vô hình trong đầu. Ông hỏi nó có nhớ giới hạn tự đặt ra cho mình không, cái giới hạn chỉ đi tới miệng vực mà nó đã tâm sự với ông trong một lần hai cậu cháu ngồi riêng ở lán. Đạt nói nó nhớ, và nó sẽ giữ. Ông nhìn cháu mình một lúc lâu, rồi không nói gì thêm về chuyện đó. Ông đã sống đủ lâu để biết có những lời thề được giữ bằng ý chí, và có những lời thề bị phá không phải vì người thề hèn nhát hay tham lam. Mà vì hoàn cảnh đẩy họ vào một chỗ mà giữ lời thề và cứu người không thể cùng tồn tại. Ông chỉ mong, nếu ngày đó tới, thằng nhỏ này sẽ phá lời thề của nó vì lý do thứ hai.
Buổi chiều, hai cậu cháu cùng nhau lên lán trung chuyển ở chân dốc để kiểm lại những thứ còn để lại đó cho đợt chính. Lán vắng, cửa lán chỉ khép hờ, bên trong còn mùi nhựa đường và mùi vải bạt ẩm. Ở góc lán, dưới một tấm bạt được phủ kín và dằn thêm mấy cục đá lớn, bao tro thứ hai vẫn nằm yên ở đúng chỗ của nó từ ngày mười ba. Tư Lực vạch tấm bạt lên một góc, đặt tay lên bao tro, cảm nhận sức nặng đầy đủ của một bao tro năm ký chưa dùng tới lần nào, còn nguyên vẹn và sẵn sàng. Bao tro này, theo như ông tính, là phần dự phòng cho mọi sự cố ngoài dự tính. Là thứ sẽ cứu cả nhóm nếu ở dưới vực sâu kia, một lần tung tro là không đủ. Là lý do ông có thể ngủ được những đêm vừa qua dù biết rõ mình sắp quay lại cái hang đã giết chết anh trai mình.
Ông phủ tấm bạt lại như cũ, dằn đá lên, và nói với Đạt rằng bao này để ở lán là đủ gần rồi, khi nào vào đợt chính thì sẽ có người mang nó lên theo lượt mang cuối, như mọi lần phân công từ trước tới giờ. Đạt gật đầu, không thắc mắc. Cả hai cậu cháu đều không biết, và không có cách nào biết được trong buổi chiều hôm đó, rằng người trưởng nhóm của họ đã quyết định từ mấy ngày trước. Trong một buổi chiều sắp xếp đồ một mình ở chính cái lán này, rằng bao tro thứ hai sẽ không bao giờ được mang lên cửa hang nữa. Rằng tấm bạt và mấy cục đá kia không phải là cách cất giữ tạm thời, mà là một nấm mồ nhỏ cho phần dự phòng của cả nhóm, được đắp lên bởi bàn tay của chính người mà họ tin tưởng giao cho việc sắp xếp hậu cần.
Đó là một sự không biết mà sau này, khi mọi chuyện đã xảy ra và được kể lại trong những căn phòng sáng đèn của cơ quan điều tra, sẽ làm Tư Lực mất ngủ thêm nhiều đêm nữa. Không phải vì ông trách mình không kiểm tra. Ông đã kiểm tra, tận tay, vào chiều ngày mười chín. Ông mất ngủ vì ông hiểu ra một bài học cay đắng nhất của tuổi già, rằng có những thứ người ta không giấu bằng cách mang đi xa. Người ta giấu bằng cách để nó nằm yên ngay trước mắt mọi người, phủ lên một tấm bạt, và tin rằng không ai sẽ hỏi vì sao nó vẫn còn ở đó khi mọi thứ khác đều đã được mang đi.
Tối hôm đó, về lại nhà mình, Tư Lực làm một việc cuối cùng trước đợt chính. Ông lấy can nước dâu tằm đã ngâm sẵn, thứ nước chua nhẹ và có mùi lá lên men mà ông đã chuẩn bị từ nhiều ngày trước, và tưới thêm một lượng vừa đủ lên phần tro còn lại trong bao thứ nhất. Trộn đều lại bằng tay cho tro ẩm đều từ trên xuống dưới, không chỗ nào quá khô để bay bụi vô ích, không chỗ nào quá ướt để nặng thêm gánh mang vác. Can nước dự phòng còn lại, một can năm lít đầy, ông để lại ở lán trung chuyển theo đúng kế hoạch, không mang vào hang trong đêm chính. Vì trong hang sâu, mỗi ký mang thêm trên vai một người thợ là một phần sức bị lấy đi khỏi đôi chân cần để chạy ra. Ông buộc miệng bao lại bằng một nút dây mà chỉ người quen tay mới mở nhanh được trong bóng tối, thử nhấc bao lên vai mình một lần. Cảm nhận sức nặng của hai phần ba bao tro trên đôi vai sáu mươi tám tuổi đã mỏi vì một đời leo núi.
Số tro này đủ, ông tính nhẩm lần cuối cùng, đủ cho một lần tung lớn và một lần rắc chặn, đủ cho một đêm chính diễn ra đúng như kế hoạch của ông. Đúng đội hình, đúng giờ giấc, không ai phá vỡ điều kiện nào trong ba điều kiện ông đã đặt ra từ ngày nhận dẫn đường. Nó chỉ không đủ cho một đêm mà có người không nghe lời. Và trong cái hang đó, ông biết rõ hơn ai hết, từ đêm hai đốm đỏ mở ra ở cuối tầng một, rằng điều khó giữ nhất không phải là tro, không phải là đèn, không phải là dây thừng. Điều khó giữ nhất là bốn con người đang sợ hãi và tham lam ở những mức độ khác nhau, đi trong bóng tối. Trước mặt một con thú mà không ai trong số họ, kể cả ông, thật sự biết nó sẽ làm gì khi bị dồn tới tận ổ của nó.
Trước khi đi ngủ, ông gọi điện cho Hùng một cuộc ngắn. Ông không nhắc tới tro, không nhắc tới bao thứ hai, không nhắc tới chuyện năm một nghìn chín trăm chín mươi mốt thêm lần nào nữa. Ông chỉ nhắc lại ba điều kiện, lần cuối cùng, chậm rãi như đọc một giao kèo đã ký. Đi theo giờ của ông. Mang theo đồ của ông và không chê nặng. Nghe lệnh rút là rút ngay, không hỏi, không cãi. Đầu dây bên kia, Hùng im lặng một nhịp dài hơn bình thường trước khi đáp rằng anh ta nhớ hết, rằng cả nhóm nhớ hết, rằng ông cứ yên tâm. Tư Lực gác máy, đứng trong sân nhà nhìn lên phía núi đã tối đen, và tự hỏi vì sao cái nhịp im lặng ngắn ngủi đó lại làm ông bất an hơn mọi lời cãi vã ồn ào trong hang hôm trước. Ông không tìm được câu trả lời. Ông chỉ biết, trong nghề đi rừng của mình, những lúc người ta im lặng trước một giao kèo thường là lúc trong đầu họ đã có sẵn một kế hoạch khác mà họ không định nói ra.
Ông đặt bao tro xuống cạnh cửa, ở đúng vị trí mà sáng mai chỉ cần cúi xuống là vác lên vai được ngay. Ông thắp một nén nhang lên bàn thờ anh trai mình, đứng nhìn di ảnh mờ sau lớp kính rất lâu, không khấn thành tiếng điều gì. Rồi ông quay lại nhìn bao tro một lần nữa, nhấc thử nó lên vai mình thêm một lần như để đo lại sức của chính mình, và nói một mình trong căn nhà vắng, giọng khẽ như nói cho người trong ảnh nghe cùng.
- Đủ, nếu tụi nó nghe lời.
---