DẠ DU THẦN TRÊN NÓC PHỦ THÁI NGUYÊN - Chương 12: Cọc Mốc Bị Nhổ Trong Đêm
Đêm hai mươi mốt tháng chín, đoàn đo đạc không về thành mà ngủ lại ở lán thợ dưới chân mỏ núi Tây Sơn, để sáng hôm sau đối chiếu lại một lượt các số đo…
Nội dung chương
Đêm hai mươi mốt tháng chín, đoàn đo đạc không về thành mà ngủ lại ở lán thợ dưới chân mỏ núi Tây Sơn, để sáng hôm sau đối chiếu lại một lượt các số đo trước khi đóng hồ sơ. Triệu Tiểu Sơn được phân trực gác ở đầu lán cùng một người thợ mỏ trẻ. Đêm trên núi lạnh hơn hẳn dưới thành, gió lùa qua những khe ván của lán mang theo tiếng cây rừng xào xạc và thỉnh thoảng một tiếng đá lở nhỏ từ sườn cao lăn xuống, nghe rõ mồn một trong yên tĩnh. Thợ mỏ trẻ kể, đêm ở mỏ chỉ sợ hai thứ: sợ lò cũ sập và sợ thú rừng xuống lán kiếm ăn, ngoài ra người làm mỏ ngủ rất say vì ban ngày đã mệt nhoài. Tiểu Sơn ngồi tựa cột lán, mắt nhìn về phía sườn đông đen đặc, trong đầu vẫn còn nguyên hình ảnh những cọc đá ban ngày và câu nói của người thợ già về mốc đá lâu hơn tuổi tri huyện.
Gần cuối giờ Sửu, anh nghe từ phía sườn đông vọng lại một tiếng động lạ. Tiếng động không lớn, như tiếng xẻng chạm đá bị nén lại, rồi im bặt. Anh đứng dậy, cầm đèn lồng đi ra khỏi lán vài bước, giơ đèn về phía đường mòn lên sườn đông. Gió thổi làm ngọn lửa trong lồng chao đảo, ánh sáng chỉ soi được một quãng đường ngắn toàn đá và bụi cây. Không có bóng người, không có tiếng chân. Người thợ mỏ trực cùng ngáp dài, nói trên núi đêm nào cũng có tiếng động, khi thì đá lở, khi thì cành khô gãy, người mới lên núi đêm đầu ai cũng giật mình như anh. Tiểu Sơn đứng nghe thêm một lúc lâu, chỉ nghe tiếng gió và tiếng con suối dưới thung lũng chảy đều đều. Anh quay vào lán, không ghi gì vào giấy, vì lệ của đội trưởng dạy là sổ chỉ ghi điều mắt thấy tai nghe cho chắc, còn một tiếng động không rõ nguồn trong đêm núi thì chưa thành một việc để ghi.
Sáng hôm sau, trời vừa hửng, một người thợ mỏ chạy từ sườn đông xuống lán, mặt tái đi, thở dốc, nói hai cọc mốc ở sườn đông đã không còn ở chỗ cũ. Cả đoàn bật dậy. Quách Đại Thành là người chạy lên núi đầu tiên, cây gậy trúc trong tay gõ xuống đá dồn dập. Tiểu Sơn đeo đao chạy theo đoàn người, tim đập mạnh, trong đầu hiện ngay tiếng động lạ lúc cuối giờ Sửu mà anh đã bỏ qua trong đêm.
Hai cọc mốc ở sườn đông, chính là hai cọc đá mà mới hôm qua đoàn còn căng dây đo và ghi số vào biên bản, giờ chỉ còn lại hai hố đất trống hoác. Đất quanh miệng hố bị xới tung, viền hố còn in rõ vết xẻng và vết chân người giẫm nát lớp cỏ sương. Một vệt đất dài kéo lê từ miệng hố về phía bờ suối, như có người đã lăn hoặc kéo vật nặng đi trong đêm. Quách Đại Thành quỳ xuống bên hố đất, bốc một nắm đất còn ẩm lên tay, mặt ông xám lại. Ông đứng dậy, chỉ tay xuống phía suối, giọng run lên vì giận.
- Xuống suối mà xem. Chúng nó không mang đá đi xa được đâu.
Mấy người thợ mỏ tỏa xuống bờ suối, lội xuống dòng nước lạnh tới đầu gối, mò tìm từng tảng đá lớn dưới lớp nước chảy xiết. Chẳng bao lâu, một người kêu lên. Dưới một hõm nước sâu gần bờ bên kia, hai khối đá nằm chìm trong nước, mặt đá đẽo phẳng hướng lên trên, chữ khắc họ Quách còn hiện rõ dưới làn nước trong. Mấy người thợ hò nhau khiêng đá lên bờ, đá nặng và trơn, phải bốn người mới đưa được từng khối lên mặt đất khô. Quách Đại Thành lấy tay áo lau lớp bùn bám trên mặt đá, nhìn hai chữ khắc còn nguyên, rồi quay lại nói với Tần Vĩnh Niên, người vừa chạy tới nơi với cuốn biên bản trong tay.
- Cọc mốc của nhà tôi đấy, thưa các vị. Hôm qua các vị đo, các vị ghi, các vị đóng dấu. Đêm nay có người nhổ nó lên, kéo xuống suối vùi đi. Tôi tố cáo ngay tại đây: có kẻ phá mốc trong đêm để cướp đất mỏ của nhà họ Quách.
Tần Vĩnh Niên không đáp vội. Anh ta cho người đặt hai khối đá nguyên chỗ cũ bên cạnh hai hố đất, đối chiếu kích thước chân đá với miệng hố, rồi mở biên bản của ngày hôm trước đọc lại số đo của đúng hai cọc mốc này. Số đo khớp, dấu tích trên mặt đá khớp, lời của thợ mỏ trực lán cũng được gọi tới hỏi riêng. Người thợ trẻ trực cùng Tiểu Sơn đêm qua khai anh ta ngủ gật một lúc sau nửa đêm, không nghe thấy gì ngoài tiếng suối. Đến lượt Tiểu Sơn, anh khai thật về tiếng động lạ ở cuối giờ Sửu phía sườn đông, nói rõ mình đã giơ đèn ra xem nhưng không thấy người, và vì không chắc nên đã không đánh thức cả lán. Anh nói xong, mặt nóng bừng. Quách Đại Thành nhìn anh một cái rất lâu, nhưng không trách một lời nào, chỉ nói kẻ phá mốc chọn đúng đêm đoàn còn ở trên núi để ra tay, chúng muốn biên bản của huyện nha thành giấy lộn ngay từ ngày đầu tiên.
Đoàn đo đạc lập biên bản mới ngay tại sườn đông. Tần Vĩnh Niên ghi rành mạch từng việc: hai cọc mốc ở sườn đông bị nhổ trong đêm, vùi xuống suối, đã tìm thấy và dựng lại tại hố cũ trước mặt chủ mỏ cùng thợ mỏ làm chứng. Ở cuối biên bản, anh ta ghi thêm một dòng mà Tiểu Sơn đứng bên đọc rõ từng chữ: việc xảy ra trong đêm, chưa bắt được người, chưa rõ thủ phạm là ai. Quách Đại Thành điểm chỉ vào biên bản, mấy người thợ mỏ lần lượt điểm chỉ theo, nha lại của hộ phòng đóng dấu của đoàn lên trang giấy còn ẩm hơi sương núi.
- Hai chữ trong đêm này, - Tần Vĩnh Niên nói khi gấp biên bản lại, - là hai chữ nặng nhất trong hồ sơ đo đạc của tôi từ ngày vào hộ phòng tới giờ. Có hai chữ ấy, hồ sơ này không đóng lại được nữa, phải trình lên trên xem xét.
Trước khi rời sườn đông, Tần Vĩnh Niên còn cho người đi một vòng quanh khu vực hai hố đất để tìm thêm dấu vết. Dấu chân người giẫm trên lớp đất ẩm có hai cỡ khác nhau, một cỡ lớn và một cỡ nhỏ hơn, đi từ phía đường mòn phía bắc xuống, rồi mất hút ở bờ suối đá cuội nơi nước chảy xóa hết mọi dấu tích. Gần miệng hố còn sót lại một đoạn dây thừng gai bị đứt, sợi thừng còn mới, và một chiếc xẻng gãy cán bị vứt lại trong bụi cây cách đó không xa. Quách Đại Thành cầm chiếc xẻng gãy lên xem, nói thợ mỏ của ông không ai dùng xẻng cán ngắn kiểu này, đây là xẻng của người dưới thành mang lên. Tần Vĩnh Niên gói đoạn dây và chiếc xẻng gãy vào một mảnh vải, ghi vào biên bản là vật nhặt được tại chỗ, niêm lại bằng dấu của đoàn rồi giao cho nha lại hộ phòng giữ trong hòm hồ sơ. Ông Quách nhìn mảnh vải gói đồ, nói một câu chậm rãi mà Tiểu Sơn nghe rõ.
- Người phá mốc không cần mang đá đi xa. Chúng chỉ cần đá không còn đứng ở chỗ của nó trong một buổi sáng là đủ. Mai này ra công đường, chúng sẽ nói ranh giới chưa từng rõ ràng, cọc mốc chưa từng có ai trông thấy. Có biên bản hôm qua của các vị, lời ấy mới thành lời nói dối được.
Tần Vĩnh Niên gật đầu, đáp rằng chính vì thế biên bản phá mốc hôm nay phải ghi đủ từng việc, từ giờ phát hiện, người phát hiện, cho tới chỗ tìm thấy đá dưới suối và người chứng kiến việc dựng lại đá. Anh ta còn cho thợ mỏ dắt đoàn đi kiểm lại một lượt tất cả các cọc mốc còn lại trên sườn đông và sườn bắc. May mắn là các cọc khác đều còn nguyên, đất quanh chân đá không có dấu xới mới, dây leo và rêu phong vẫn phủ yên như cũ. Việc kiểm tra ấy mất gần hết buổi sáng, nắng lên cao, mồ hôi thấm ướt lưng áo từng người, nhưng khi Tần Vĩnh Niên tuyên bố các cọc còn lại nguyên vẹn. Tiểu Sơn thấy vai Quách Đại Thành chùng xuống một chút như vừa trút được một phần gánh nặng. Ít nhất, kẻ phá mốc trong đêm mới chỉ dám động vào hai cọc ở gần suối nhất, nơi đường kéo đá xuống nước ngắn nhất và ít gây tiếng động nhất.
Trên đường xuống núi, không ai nói chuyện nhiều. Tiểu Sơn đi cuối đoàn, ngang qua hai cọc đá vừa được dựng lại, thấy đất quanh chân đá còn mới và ướt, mấy người thợ mỏ được Quách Đại Thành cắt ở lại canh giữ qua đêm nay. Anh nghĩ mãi về tiếng động ở cuối giờ Sửu. Nếu đêm qua anh đánh thức cả lán, biết đâu đoàn người đã kịp chạy lên sườn đông và bắt gặp kẻ phá mốc giữa lúc chúng còn đang kéo đá xuống suối. Nhưng cũng có thể chúng nghe động đã bỏ chạy vào rừng, và anh chỉ làm cả đoàn mất một đêm ngủ vì một tiếng đá lở vô cớ. Điều làm anh khó chịu nhất là anh không bao giờ biết được nữa. Sổ canh của anh đêm qua trống một dòng, và sự trống ấy giờ đây nằm cạnh hai hố đất trống ở sườn đông, nhắc anh rằng ở huyện nha này. Một việc không được ghi lại đúng lúc thì về sau có nói thế nào cũng thành lời nói suông.
Về tới phủ, Tiểu Sơn trình sổ và thuật lại mọi việc cho Mã Thiết Trụ nghe. Đội trưởng nghe hết, không mắng, chỉ hỏi đúng một câu về giờ của tiếng động lạ, rồi bảo anh ghi bổ sung việc ấy vào sổ canh, ghi rõ là nghe trong đêm đo đạc ở núi Tây Sơn. Không thấy người, và ghi thêm cả việc mình đã không đánh thức đoàn. Tiểu Sơn cầm bút ghi từng chữ, tay hơi run, hiểu rằng dòng chữ bổ sung này sẽ nằm trong sổ mãi, như một vết xước đầu tiên trên cuốn sổ mà anh từng tin là mình giữ rất sạch.