DẠ DU THẦN TRÊN NÓC PHỦ THÁI NGUYÊN - Chương 15: Bữa Tiệc Của Đỗ Kim Sơn

Ngày hai mươi sáu tháng chín, Triệu Tiểu Sơn không trực ở cổng phủ mà được đội canh cử đi gác ngoài phố lớn. Giữ trật tự cho một bữa tiệc mà cả đội đã…

Nội dung chương

Ngày hai mươi sáu tháng chín, Triệu Tiểu Sơn không trực ở cổng phủ mà được đội canh cử đi gác ngoài phố lớn. Giữ trật tự cho một bữa tiệc mà cả đội đã nghe nhắc tới từ hai hôm trước. Phú hộ Đỗ Kim Sơn mở tiệc lớn tại nhà riêng trong thành Thái Nguyên, mừng việc làm ăn của hiệu than và cũng là dịp ông ta mời các nhà buôn lớn trong thành cùng mấy vị khách có quan hệ với huyện nha tới dự. Mã Thiết Trụ dặn đội lính gác phố hôm ấy phải giữ cho xe ngựa của khách không chen lấn nhau trước cổng nhà họ Đỗ, không để người bán rong và trẻ con phố làm ồn trước cửa tiệc. Và nhất là không được bén mảng vào trong sân khi chưa có lệnh gọi.

Nhà họ Đỗ nằm trên con phố buôn bán sầm uất nhất thành, mặt tiền rộng, cổng lớn sơn son, hai bên cổng treo đôi đèn lồng đỏ thắp sáng từ lúc trời chưa tối hẳn. Tiểu Sơn đứng gác ở góc phố đối diện cổng, từ chỗ ấy anh nhìn rõ từng cỗ xe ngựa dừng lại trước cổng. Từng vị khách bước xuống được người nhà họ Đỗ chạy ra đón vào trong với thái độ cung kính khác nhau tùy theo thân phận của khách. Các nhà buôn trong thành tới đông đủ, áo gấm, khăn xếp, tiếng cười nói râm ran. Giữa những vị khách ấy, anh trông thấy một người quen thuộc bước xuống từ một cỗ xe nhỏ không treo đèn hiệu của phủ: sư gia Ngô Kính Văn.

Ngô Kính Văn hôm ấy không mặc áo của người làm việc trong huyện nha, mà mặc áo dài gấm màu trầm dành cho khách dự tiệc, tay cầm quạt. Dáng đi thong thả như một người tới nhà bạn thân ăn cơm tối chứ không phải tới nhà một phú hộ buôn than có việc làm ăn với phủ. Người ra đón ông ta không phải gia nhân thường, mà chính Đỗ Kim Sơn đích thân bước xuống bậc thềm, hai tay chắp lại, cười nói thân mật, rồi khoác tay sư gia cùng đi vào trong như hai người bạn lâu năm. Tiểu Sơn đứng ở góc phố nhìn cảnh ấy, trong lòng chợt nhớ tới đêm cỗ xe phủ vải dầu đen vào cửa sau huyện nha, khi cũng chính vị sư gia này cầm đèn ra tiếp xe trong im lặng, không qua sổ cổng, không gọi lính trực. Hai cảnh, một cảnh trong đêm tối ở cửa sau của phủ, một cảnh giữa đèn lồng rực rỡ trước cổng lớn của nhà họ Đỗ. Đặt cạnh nhau trong đầu người lính canh thành một bức tranh mà anh không cần ai giải thích thêm cũng tự hiểu được phần nào.

Trong lúc khách còn đang lục tục tới, Tiểu Sơn phải hai lần can thiệp vào việc giữ trật tự trên phố. Lần thứ nhất, xe ngựa của hai nhà buôn cùng tới một lúc, bánh xe chen nhau ngay trước cổng nhà họ Đỗ, người đánh xe của hai bên suýt nữa to tiếng với nhau giữa phố. Anh bước ra phân luồng, cho một xe vòng qua đầu ngõ chờ, một xe vào cổng trước, việc qua đi êm thấm không làm kinh động tới khách trong nhà. Lần thứ hai, một đám trẻ con trong phố bu lại trước cổng xem đèn lồng và xem khách khứa, gia nhân nhà họ Đỗ cầm roi mây ra xua đuổi làm một đứa trẻ ngã khóc ầm lên. Tiểu Sơn tới nơi, nói gia nhân hạ roi xuống, rồi tự mình dỗ đám trẻ lùi về đứng ở góc phố xa, cho chúng nhìn đèn từ xa mà không làm ồn trước cửa tiệc. Người gia nhân kia nhìn anh với ánh mắt khó chịu, nhưng roi mây rồi cũng hạ xuống, vì ai trong thành này cũng biết lính canh của phủ đứng trên phố thì lời của họ là lệ của phủ, dù là trước cổng nhà giàu nhất thành cũng vậy.

Bữa tiệc bắt đầu khi trời tối hẳn. Từ ngoài phố, Tiểu Sơn nghe tiếng đàn sáo vọng ra từ gian nhà chính, tiếng chén bát, tiếng người nâng chén chúc nhau. Khi tiệc đã vào giữa buổi, quản gia nhà họ Đỗ còn cho người bưng ra một khay trà nóng và mấy chiếc bánh, nói là chủ nhà sai mang ra mời đội lính gác phố vất vả cả buổi tối. Người lính canh già nhận khay trà, cảm ơn đúng lễ rồi chia cho Tiểu Sơn một chén. Trà của nhà giàu thơm và nóng, uống vào giữa đêm thu thấy người ấm lên hẳn. Nhưng Tiểu Sơn cầm chén trà trên tay, nhìn vào sân nhà đèn hoa rực rỡ, chợt thấy chén trà này cũng là một phần của cách nhà họ Đỗ đối đãi với người của phủ. Từ sư gia ngồi ở bàn trên cho tới lính canh đứng ở góc phố, ai cũng được nhà này chăm sóc chu đáo theo đúng thân phận của mình, không thiếu một ai, không thừa một lời. Anh uống hết chén trà, trả chén lại khay, lòng không hề thấy mình mang ơn, chỉ thấy rõ thêm một điều về cách vận hành của thành Thái Nguyên này. Nơi một bữa tiệc có thể là một cuốn sổ khác, ghi lại bằng rượu và đèn lồng những quan hệ mà không cuốn sổ giấy nào trong phủ dám ghi thành chữ. Đặt khay trà xuống, anh quay lại vị trí gác, mắt lại hướng về cánh cổng đang hé mở của nhà họ Đỗ. Thỉnh thoảng cửa cổng hé mở cho gia nhân chạy ra lấy thêm rượu từ xe chở rượu đậu ở cuối phố, anh lại nhìn thấy một thoáng bên trong: sân nhà họ Đỗ chăng đèn kết hoa. Bàn tiệc bày san sát, và ở bàn trên cùng, Đỗ Kim Sơn ngồi cạnh Ngô Kính Văn, hai người nghiêng đầu nói chuyện với nhau rất lâu giữa tiếng ồn ào của cả gian tiệc. Có lúc Đỗ Kim Sơn tự tay rót rượu cho sư gia, hai tay nâng chén đưa lên ngang mày, một cử chỉ kính trọng mà người giàu nhất nhì trong thành này hẳn không dành cho nhiều người. Lại có lúc Ngô Kính Văn cười lớn, vỗ nhẹ lên tay áo chủ nhà, thân tình tới mức mấy vị khách buôn ngồi bàn dưới phải liếc nhìn nhau.

Người lính canh già đứng gác cùng Tiểu Sơn ở đầu phố bên kia, nhân lúc vắng khách qua lại, ghé lại gần nói nhỏ mấy câu theo thói quen của lính cũ trong đội. Ông ta nói nhà họ Đỗ làm ăn lớn được như hôm nay, một nửa nhờ mỏ than và hiệu buôn, một nửa nhờ biết giữ quan hệ với người trong phủ. Việc gì của nhà họ Đỗ cần qua cửa huyện nha đều có người nói giúp một tiếng, giấy gì cần đóng dấu sớm đều không phải chờ lâu. Ông ta còn nói, trong thành này ai cũng biết bữa tiệc hôm nay không chỉ để mừng việc làm ăn. Người tinh ý nhìn vào danh sách khách mời là hiểu nhà họ Đỗ đang muốn cho cả thành thấy chỗ dựa của mình vững tới mức nào. Ngay giữa lúc tin về mỏ than núi Tây Sơn và vụ cọc mốc bị nhổ trong đêm đang lan đi trong giới buôn than.

Tiểu Sơn nghe, không đáp, nhưng từng lời của người lính già khớp lạ lùng với những gì mắt anh vừa thấy. Anh nghĩ tới tờ trạng của nhà họ Quách vừa bị trả ra cổng hôm qua với mấy chữ ngắn ngủn ghi ở góc giấy, nghĩ tới người đàn bà gấp tờ trạng cẩn thận như gấp tiền rồi cất vào ngực áo. Ở đầu phố bên này, một gia đình đang giữ tờ trạng bị trả như giữ của cải cuối cùng. Ở đầu phố bên kia, sau cánh cổng đèn lồng rực rỡ, người có thể quyết định số phận của những tờ trạng như thế đang ngồi nâng chén với vị sư gia của tri huyện, cười nói thân tình như người một nhà. Hai cảnh ấy cùng tồn tại trong một buổi tối của thành Thái Nguyên, cách nhau chỉ một con phố, và người lính canh đứng giữa hai đầu phố là kẻ duy nhất trong đêm nay nhìn thấy cả hai cảnh cùng một lúc.

Tiệc kéo dài tới gần cuối giờ Hợi mới tàn. Khách khứa lần lượt ra xe, tiếng bánh xe lăn trên mặt đá của phố khuya nghe rõ dần rồi xa dần. Ngô Kính Văn là một trong những người ra về sau cùng. Đỗ Kim Sơn tiễn sư gia ra tận cổng, hai người đứng lại nói chuyện thêm một lúc dưới ánh đèn lồng, giọng hạ rất thấp, Tiểu Sơn đứng ở góc phố chỉ nghe được tiếng cười khẽ cuối cùng của chủ nhà và một cái vỗ vai thân mật. Xe của sư gia lăn bánh đi về phía huyện nha, khuất vào ngõ tối. Người nhà họ Đỗ bắt đầu tháo đèn, dọn cổng, tiếng ồn ào của một buổi tối xa hoa rút dần như nước rút khỏi sân.

Hết ca gác phố, Tiểu Sơn về phủ, ghi vào sổ canh việc giữ trật tự ngoài tiệc nhà họ Đỗ theo đúng lệ: giờ bắt đầu, giờ tàn tiệc, không có việc gì bất thường xảy ra trên phố. Ngòi bút của anh dừng lại một lúc trên trang giấy. Việc sư gia dự tiệc như khách thân của nhà họ Đỗ không phải việc bất thường theo nghĩa trộm cướp hay gây rối, sổ canh không có cột nào dành cho việc ấy. Nhưng anh vẫn ghi thêm một dòng ngắn, đúng như những gì mắt anh thấy: sư gia Ngô Kính Văn dự tiệc tại nhà phú hộ Đỗ Kim Sơn, được chủ nhà đích thân đón ở cổng và tiễn ra cổng khi tàn tiệc. Ghi xong, anh đọc lại dòng chữ, thấy nó trung thực và khô khan như mọi dòng khác trong sổ, không buộc tội ai, không kết luận điều gì. Chỉ có điều, chính anh là người hiểu rõ hơn ai hết dòng chữ khô khan ấy nặng tới đâu, khi đặt nó cạnh dòng ghi về tờ trạng bị trả ở cổng phủ mới hai hôm trước, trong cùng một cuốn sổ của phủ huyện Dương Khúc.

Chương khác

Xem thêm