DẠ DU THẦN TRÊN NÓC PHỦ THÁI NGUYÊN - Chương 24: Đêm Mưa Thứ 2
Đêm mồng bảy tháng mười, mưa lại về trên phủ huyện Dương Khúc, và Triệu Tiểu Sơn leo lên chòi canh trong tiếng lộp độp quen thuộc trên mái ngói. Đây là…
Nội dung chương
Đêm mồng bảy tháng mười, mưa lại về trên phủ huyện Dương Khúc, và Triệu Tiểu Sơn leo lên chòi canh trong tiếng lộp độp quen thuộc trên mái ngói. Đây là đêm mưa thứ 2 của mùa thu năm nay kể từ ngày anh nhận ca chòi cao. Mưa lần này không lất phất như đêm mưa đầu mùa hôm hai mươi tháng chín, cũng chưa tới mức dầm dề không dứt; nó là thứ mưa vừa, hạt đều và nặng, rơi thành từng đợt theo gió. Lúc tạt ngang làm ướt cả một nửa sàn chòi, lúc lại thưa đi chỉ còn tiếng nước chảy róc rách trong máng xối. Gió đêm ấy mạnh hơn mọi đêm trước, từng cơn gió từ phía núi Tây Sơn thổi về, lùa qua những mái ngói của phủ huyện, mang theo hơi lạnh ẩm của đá núi và rừng thu.
Tiểu Sơn làm đủ lệ của một đêm mưa như Mã Thiết Trụ đã dạy từ những ngày đầu: treo đèn lồng vào sâu trong mái chòi, khoác áo tơi, ghi vào sổ canh thời tiết trước tiên. Anh viết: đêm mồng bảy tháng mười, mưa vừa, gió mạnh từng cơn, tầm nhìn trên nóc phủ bị màn mưa che một phần lớn; thư phòng tối đèn từ sớm; khu ngục chỉ còn đèn nhà trực; cổng phủ đóng kín. Viết xong, anh bắt đầu đi vòng quanh lan can chòi, mắt nhìn lần lượt từng mái ngói theo đúng vòng quen thuộc: nóc công đường dài và thấp, nóc thư phòng nằm chếch phía đông. Nóc dãy ngục ở góc tây, tất cả đều ướt sẫm, loang loáng phản lại ánh đèn lẻ loi còn sáng trong phủ. Tiếng mưa rơi trên hàng nghìn viên ngói tạo thành một lớp âm thanh dày, che mất tiếng chân người dưới sân, tiếng then cửa, tiếng chó sủa xa, đúng như đội trưởng từng dặn. Đêm mưa là đêm tai mắt người canh bị bịt kín một nửa, kẻ nào muốn làm việc gì trong bóng tối đều chọn những đêm như thế này.
Theo lệ đêm mưa, giữa giờ Tuất anh xuống chòi đi một vòng dưới sân, kiểm lại then cổng phủ, then cửa kho và cửa dãy ngục từ phía ngoài. Nước mưa ngập tới mắt cá chân ở quãng sân trũng gần dãy nhà kho, chảy xiết thành dòng về phía cống thoát sau phủ. Anh giơ đèn soi từng ổ khóa: khóa nào cũng còn nguyên, then nào cũng cài chặt, không một dấu hiệu gì khác thường ngoài nước mưa và lá rụng trôi dạt vào chân tường. Người lính canh trực ở cổng phủ thò đầu ra khỏi chòi cổng khi anh đi ngang, hỏi một câu mưa thế này trên chòi nhìn được gì không. Tiểu Sơn đáp chỉ thấy ngói và mưa, rồi quay lên thang chòi, thay đôi giày đã ướt sũng, vắt áo tơi lên xà gỗ cho ráo nước. Cái lạnh của đêm mưa thấm dần vào người theo từng canh giờ, lạnh từ bàn chân lạnh lên, và anh phải đi vòng quanh lan can liên tục cho người khỏi tê cóng. Tai vẫn cố tách từng tiếng động nhỏ ra khỏi lớp tiếng mưa dày đặc phủ lên cả huyện nha: tiếng nước nhỏ giọt từ mái hiên xuống chum sành ở dãy nhà trong. Tiếng gió rít qua khe cửa kho, tiếng một con chó nhà dân ngoài phố sủa mơ hồ mấy tiếng rồi im. Mọi thứ đều là những tiếng động thường ngày của một đêm mưa trong thành, và chính sự thường ngày ấy làm người canh dễ buồn ngủ nhất, như đội trưởng từng dặn đi dặn lại.
Khoảng đầu giờ Tý, một cơn gió lớn quét qua phủ huyện. Cơn gió ấy khác những cơn gió trước trong đêm: nó đến từ hướng đông bắc, đi qua nóc công đường trước, làm cả dãy ngói kêu lên một loạt tiếng lách cách nhỏ, rồi tràn qua chòi canh. Thổi nghiêng ngọn đèn lồng và lùa một luồng hơi lạnh buốt vào tận trong áo tơi của Tiểu Sơn. Cái lạnh ấy không giống hơi lạnh của nước mưa thấm áo. Nó lạnh sắc và khô, chạy dọc sống lưng anh trong một thoáng, làm anh bất giác rùng mình và đưa tay giữ lấy ngọn đèn. Anh đứng yên trên chòi, nhìn xuống những mái ngói ướt. Mưa vẫn rơi đều. Không có tiếng động nào lạ ngoài tiếng gió và tiếng nước chảy. Anh tự nhủ gió núi về đêm vẫn thường có những cơn buốt như vậy khi trời chuyển tiết, rồi ghi thêm vào sổ một dòng ngắn: đầu giờ Tý, gió lớn một cơn, đèn chòi chao mạnh, không có việc gì khác.
Anh tiếp tục đi vòng. Tới khoảng giữa cơn mưa đợt thứ ba trong đêm, khi anh đang đứng ở góc chòi phía nhìn xuống nóc thư phòng, một việc xảy ra nhanh tới mức sau này nghĩ lại, anh vẫn không chắc nó kéo dài được mấy nhịp thở. Qua màn mưa, trên nóc công đường phía xa, một dải bóng mờ lướt qua. Dải bóng ấy dài, liền một mạch, di chuyển từ đầu nóc này sang đầu nóc kia nhanh hơn bất kỳ vật gì anh từng thấy chạy trên mái ngói: không phải bóng một con chim đêm. Vì chim đêm không dài thành dải; không phải vệt mây, vì mây không lướt sát trên mặt ngói như vậy. Trong màn mưa nhòe, anh không nhìn ra đầu, không nhìn ra chân tay, không đếm được là một vật hay nhiều vật nối nhau, chỉ thấy một vệt sẫm hơn nền ngói ướt trượt đi trong hơi mưa. Rồi mất hẳn ở phía nóc dãy nhà kho, nhanh tới mức khi anh chớp mắt và nhìn lại, trên nóc công đường chỉ còn mưa rơi và ánh đèn phản chiếu loang loáng trên mặt ngói trơn.
Tiểu Sơn đứng chết lặng, tay nắm chặt lan can chòi. Tim anh đập mạnh tới mức anh nghe được tiếng đập của chính mình át cả tiếng mưa trong một thoáng. Trong đầu anh, câu chuyện của Mã Thiết Trụ trong đêm mưa đầu mùa tự nó hiện về nguyên vẹn: mười sáu vị trong tích xưa, thân gầy guộc đỏ au, mũ sắt nhọn. Hai tay dài nối liền nhau thành một dải, chân không chạm đất, bay lướt trên nóc nhà không một tiếng động, từ giờ Tý tới giờ Dần. Một dải dài nối liền nhau. Không một tiếng động nào. Đêm nay, anh vừa thấy một dải bóng dài lướt trên nóc ngói trong mưa, và tai anh, dù đã căng ra nghe, không bắt được bất kỳ tiếng ngói kêu, tiếng cánh vỗ hay tiếng chân người nào đi kèm với nó.
Nhưng cũng ngay trong khoảnh khắc ấy, một giọng nói khác trong đầu anh, giọng của chính đội trưởng trong cùng đêm kể tích ấy, vang lên rõ ràng không kém: thấy gì ghi nấy. Nhưng phải chắc là mắt mình thấy, chứ không phải tai nghe tích rồi mắt tự vẽ ra; sổ canh của phủ huyện không phải chỗ chép chuyện kể bên bếp lửa. Tiểu Sơn nhìn lại mái ngói công đường. Mưa đang rơi xiên theo gió, từng vệt nước chảy trên mặt ngói ướt bắt ánh đèn chòi của anh và của ngọn đèn hành lang phía dưới, tạo thành những dải sáng tối trượt đi liên tục trên bề mặt trơn. Một vệt nước lớn chảy dồn xuống theo rãnh ngói, phản đèn mạnh hơn những vệt khác, hoàn toàn có thể tạo thành một dải bóng sáng tối lướt nhanh trong mắt người đang căng thẳng nhìn qua màn mưa. Anh đã trực chòi hơn hai mươi đêm, anh biết mắt người trong đêm mưa là thứ dễ bị đánh lừa nhất, nhất là khi trong đầu người ấy đã có sẵn một câu chuyện kể về những bóng bay nối tay nhau trên đúng những mái ngói này.
Không yên lòng, anh đội mưa xuống sân một lần nữa, đi vòng tới phía dãy nhà kho, nơi dải bóng mờ vừa mất hút. Anh giơ đèn lên cao, nhìn dọc theo mái kho và mái công đường từ dưới đất: ngói vẫn xếp đều từng hàng, không viên nào xô lệch, không viên nào vỡ, mép mái không đọng lại bất kỳ vật gì lạ. Dưới chân tường, nền đất ướt chỉ in dấu chân của chính anh và vệt nước chảy từ máng xối xuống, không một dấu chân người nào khác, không một vệt trượt nào trên lớp rêu ẩm của bậc đá. Nếu vừa rồi có người đi trên mái ngói, dù là người nhẹ bước nhất, ngói ướt mưa thế này cũng khó mà không kêu, không trượt, không để lại một viên xô lệch. Còn nếu thứ vừa lướt qua không phải người, thì nó cũng không để lại cho anh bất kỳ bằng chứng nào để ghi vào sổ ngoài một dải bóng trong màn mưa. Anh đứng dưới mưa thêm một lúc, nước chảy từ mép áo tơi xuống cổ lạnh buốt, rồi quay lên chòi với hai bàn tay không và một cái đầu đầy những câu hỏi mà anh biết đêm nay mình không trả lời được.
Anh chờ thêm một lúc lâu nữa, đi hết hai vòng lan can nữa, mắt không rời các mái ngói. Không có gì xuất hiện thêm. Không dải bóng thứ hai nào lướt qua. Gió vẫn thổi từng cơn, mưa vẫn rơi đều, đèn nhà trực khu ngục vẫn leo lét, và cả phủ huyện nằm yên trong đêm như chưa từng có thứ gì đi qua trên đầu nó. Tới cuối giờ Tý, anh ngồi xuống bàn trong chòi, mở sổ canh, chấm bút, và ngồi rất lâu trước khi viết. Ngòi bút của anh đã mấy lần đưa xuống giấy rồi lại nhấc lên. Cuối cùng, anh viết một dòng cẩn thận, từng chữ ngay ngắn: giữa giờ Tý, mưa to, có một dải bóng mờ lướt nhanh qua nóc công đường theo hướng dãy nhà kho. Xét là bóng ngói ướt phản đèn trong mưa, người canh không nhìn rõ hình, không dám xác nhận là vật gì. Anh đọc lại dòng ấy hai lần. Nó là một dòng ghi kỳ lạ nhất trong cuốn sổ của anh từ ngày nhận ca tới giờ: ghi một việc đã thấy, rồi ngay trong cùng một dòng, tự tay phủ nhận một nửa điều mình vừa ghi.
Viết xong, anh không gấp sổ lại ngay. Anh ngồi nhìn trang sổ rất lâu, nhìn dòng mực còn ướt loang nhẹ vì hơi ẩm của đêm mưa thấm vào giấy. Ngoài kia, mưa vẫn rơi trên phủ huyện Dương Khúc, gió vẫn lùa qua những mái ngói mà giờ đây trong mắt anh đã trở lại là những mái ngói thường ngày, ướt, tối và im lìm. Anh nghĩ, nếu đêm nay trên nóc phủ này thật sự có một đoàn nào đó đi qua như trong tích kể, thì họ đã đi qua trong mưa. Không để lại một dấu gì ngoài một dải bóng mờ trong mắt một người lính canh trẻ, và người lính canh ấy, vì chính lời dạy của thầy mình, đã không dám ghi họ vào sổ. Còn nếu đó chỉ là nước mưa phản đèn, thì dòng ghi của anh là đúng, và chẳng có gì đáng nói thêm. Giữa hai khả năng ấy, Tiểu Sơn biết mình không phân định được, và sổ canh của anh, với dòng chữ lửng lơ vừa viết, chính là bằng chứng trung thực nhất cho sự không phân định được ấy. Anh gấp sổ lại khi tiếng mõ báo giờ Dần vừa vọng lên từ phía cổng thành, thổi nhỏ ngọn đèn, và đứng nhìn mưa rơi trên nóc phủ cho tới hết ca, không thấy thêm bất kỳ điều gì lạ nữa trong đêm mưa ấy.