DẠ DU THẦN TRÊN NÓC PHỦ THÁI NGUYÊN - Chương 33: Lần Đếm Bạc Thứ 3

Đêm mười sáu tháng mười, Triệu Tiểu Sơn lên ca chòi cao với cuốn sổ canh vừa có thêm một phần ghi bổ sung đóng dấu đỏ. Trời quang, gió thu khô và lạnh,…

Nội dung chương

Đêm mười sáu tháng mười, Triệu Tiểu Sơn lên ca chòi cao với cuốn sổ canh vừa có thêm một phần ghi bổ sung đóng dấu đỏ. Trời quang, gió thu khô và lạnh, mái ngói của cả huyện nha hiện rõ dưới ánh trăng non thành từng lớp sóng xám chạy dài từ nóc công đường qua nóc thư phòng xuống tới nóc khu ngục. Anh làm đủ lệ đầu ca như mọi đêm: kiểm đèn chòi, kiểm bầu nước, mở sổ ghi giờ lên ca và tình trạng yên tĩnh của phủ huyện vào đầu giờ Hợi, rồi đứng tựa lan can nhìn xuống khoảng sân tối quen thuộc. Trong đầu anh, buổi rà sổ ban ngày vẫn còn nguyên đó. Anh nghĩ từ nay cuốn sổ này đã có một vết sửa không giấu được ai, và anh tự nhủ những trang viết từ đêm nay trở đi phải sạch đến mức không một ai có thể vin vào trang đêm mười bốn mà nghi ngờ cả cuốn sổ. Chính vì ý nghĩ ấy, đêm nay anh ghi chép chăm chú hơn thường lệ, việc nhỏ đến đâu cũng chấm giờ, chấm rõ.

Cuối giờ Hợi, đèn thư phòng sáng lên.

Tiểu Sơn nhìn vệt sáng vàng hắt qua lớp giấy cửa sổ xuống nóc hành lang, lòng khẽ động một cái như bị ai chạm vào. Hơn một tháng trực chòi, anh đã thuộc lòng nhịp sáng đèn của phủ huyện này: phòng nào tắt sớm, phòng nào thỉnh thoảng thức khuya vì việc gấp. Và thư phòng của tri huyện thì có một nhịp riêng mà tới nay anh đã gặp đúng hai lần, hai lần cách nhau mười hôm. Mỗi lần đều bắt đầu bằng một ngày bận rộn khác thường của thư phòng, sư gia và người hộ phòng ra vào liên tục, cơm bưng vào tận bàn làm việc. Ban ngày hôm nay, thư phòng cũng đã bận rộn như thế. Anh không nói điều ấy thành lời, chỉ mở sổ, ghi giờ đèn thư phòng sáng, và chờ.

Qua giờ Tý một lúc, tiếng bạc bắt đầu vọng lên.

Âm thanh ấy nhỏ và khẽ đến mức một người không quen tai chắc sẽ lẫn nó vào tiếng gió lùa qua khe ngói. Nhưng Tiểu Sơn đã nghe nó hai lần, và tai anh nhận ra nó ngay từ đợt đầu tiên: tiếng những thỏi bạc va vào nhau rất nhẹ, đều đặn, từng đợt một. Như có người trong thư phòng đang nhấc từng thỏi lên, đặt xuống, xếp lại thành từng chồng trên mặt bàn. Đêm đầu tiên, mười bảy tháng chín, tiếng bạc thưa và chậm. Đêm thứ hai, hai mươi bảy tháng chín, tiếng bạc dày hơn, nối nhau sát hơn, và đèn tắt muộn hơn đêm đầu một khắc. Đêm nay, tiếng bạc lại khác: nó mỏng hơn hai đêm trước, các đợt cách nhau xa hơn, có quãng im lặng dài ở giữa như người đếm phải dừng lại để ghi chép điều gì vào sổ, rồi mới đếm tiếp. Tiểu Sơn ngồi trên chòi cao, bút cầm sẵn trong tay. Và một ý nghĩ đi qua đầu anh rõ ràng đến mức anh phải tự tay viết nó ra mép trang giấy nháp của mình trước khi ghi vào sổ chính. Nếu phải gọi tên đêm nay theo đúng cái nhịp mà tai anh đã theo dõi suốt một tháng qua, thì đây là lần đếm bạc thứ 3 mà anh nghe được từ trên chòi cao này. Anh gạch bỏ dòng chữ ở giấy nháp ngay sau đó. Sổ canh chỉ ghi việc, không ghi tên gọi của riêng người giữ sổ. Trong sổ chính, anh chỉ ghi giờ tiếng bạc bắt đầu vọng lên từ thư phòng.

Đêm sâu dần. Tiếng bạc trong thư phòng cứ thưa dần theo giờ. Có lúc anh tưởng nó đã dứt hẳn, đứng dậy định ghi giờ dứt vào sổ, thì một đợt nữa lại vang lên, ngắn hơn, chỉ vài tiếng va khẽ, như người ta đếm nốt một chồng cuối cùng còn sót lại trên bàn. Bóng người sau lớp giấy cửa sổ của thư phòng thỉnh thoảng đi qua, chậm rãi, có lúc đứng yên rất lâu ở phía bàn làm việc. Một lần, bóng người ấy khom xuống thấp, khuất hẳn khỏi ô cửa sổ một lúc dài, giống cái dáng khom người mà anh từng thoáng thấy qua khe cửa thư phòng vào tối ngày nộp tờ trạng thứ hai. Anh ghi cả việc ấy vào sổ, đúng như mắt thấy: giờ ấy, bóng người trong thư phòng khom xuống bên bàn một lúc lâu rồi đứng thẳng lại. Anh không ghi thêm một chữ nào về việc người ấy khom xuống để làm gì, vì từ trên chòi cao, qua một lớp giấy cửa sổ, không ai thấy được việc trong phòng của người khác tới mức ấy.

Giờ Tý qua hết. Rồi giờ Sửu bắt đầu, quãng giờ mà từ đêm mười bốn tới nay mỗi lần nghe trống canh điểm tới anh lại thấy sống lưng mình lạnh đi một chút. Đèn thư phòng vẫn sáng. Đây đã là điều chưa từng có trong hai đêm nghe tiếng bạc trước: cả hai đêm ấy, tiếng bạc và ánh đèn đều dứt trong giờ Tý hoặc muộn nhất là qua giờ Tý một khắc. Đêm nay, tiếng bạc đã thưa hẳn và cuối cùng im hẳn từ cuối giờ Tý, nhưng đèn vẫn không tắt. Trong thư phòng không còn tiếng động nào vọng lên chòi nữa, chỉ có vệt sáng nằm yên trên nóc hành lang và bóng người thỉnh thoảng lại đứng yên sau cửa sổ. Như một người đã xong việc chính mà vẫn chưa chịu rời bàn, còn ngồi lại với một cuốn sổ hay một tờ giấy nào đó trong ánh đèn khuya. Tiểu Sơn ghi giờ tiếng bạc dứt, rồi ngồi chờ ánh đèn, bút đặt sẵn trên trang sổ mở, mắt không rời ô cửa sổ sáng vàng ở phía dưới.

Mãi tới gần cuối giờ Sửu, đèn thư phòng mới tắt. Vệt sáng trên nóc hành lang biến mất đột ngột như bị một bàn tay úp lại, cả dãy nhà phía đông của phủ huyện chìm vào bóng tối cùng một lúc. Và Tiểu Sơn nghe tiếng cửa thư phòng mở ra rất khẽ, tiếng bước chân đi dọc hành lang về phía dãy nhà trong, rồi im hẳn. Anh cúi xuống sổ, ghi giờ đèn tắt, đọc lại cả trang đêm nay một lượt dưới ánh đèn chòi: giờ lên ca, giờ đèn thư phòng sáng, giờ tiếng bạc bắt đầu, giờ tiếng bạc dứt, giờ đèn tắt. Năm dòng chữ ngay ngắn, đủ giờ đủ mốc, không thiếu một quãng nào. Đêm nay là đêm đèn thư phòng tắt muộn nhất kể từ ngày anh nhận ca chòi cao, muộn hơn hẳn hai đêm cùng nhịp trước đó, và anh ghi thêm một dòng ghi chú đúng lệ vào cuối trang. Đèn thư phòng đêm nay tắt muộn nhất từ đầu tháng chín tới nay.

Ghi xong, anh không gấp sổ ngay. Anh giở ngược lại những trang cũ, đặt ba trang của ba đêm có cùng một nhịp nằm cạnh nhau trong trí nhớ của mình: đêm mười bảy tháng chín, đêm hai mươi bảy tháng chín và đêm nay, mười sáu tháng mười. Ba đêm cách nhau khi mười hôm, khi gần hai mươi hôm, cùng một căn phòng sáng đèn tới khuya, cùng một thứ tiếng bạc va khẽ vọng lên trong giờ Tý, cùng một cách kết thúc bằng ánh đèn tắt và tiếng cửa mở khẽ trong đêm. Ba lần như thế, theo lời đội trưởng từng nói khi đặt hai trang sổ đầu cạnh nhau, thì không còn là chuyện lạ nữa. Nhưng ba lần ấy là ba lần gì, bạc ở đâu ra và vì sao phải đếm vào nửa đêm trong thư phòng của một vị tri huyện nổi tiếng thanh liêm. Thì một người lính canh trên chòi cao không có tư cách gì để trả lời, và cuốn sổ của anh cũng không có dòng nào trả lời được. Anh chỉ biết một điều chắc chắn như biết giờ giấc mình vừa ghi: nhịp việc khuya bí mật của thư phòng này, dù nó là việc gì, tới đêm nay đã đi qua tai anh đủ ba lần. Và lần nào anh cũng có mặt ở đúng vị trí của mình, ghi lại đủ giờ, không sót một mốc nào như cái đêm ở khu ngục nữa.

Trước đó, vào đầu ca, anh đã ghi thêm hai việc nhỏ mà giờ nghĩ lại anh thấy chúng khớp vào nhịp của đêm nay một cách lặng lẽ. Việc thứ nhất: cơm tối của tri huyện lại được bưng vào tận thư phòng, giống hệt hai đêm trước kia, khay cơm đi qua sân trong tay một người hầu, cửa thư phòng mở ra nhận lấy rồi khép lại ngay. Việc thứ hai: sư gia Ngô Kính Văn rời thư phòng vào cuối giờ Tuất, tay ôm một chồng sổ, đi ngang qua chân chòi canh mà không ngẩng đầu lên, bước chân nhanh hơn lệ thường của một người đã gần sáu mươi. Sau khi sư gia đi khỏi, thư phòng chỉ còn một mình tri huyện ở lại với ánh đèn. Tiểu Sơn ghi cả hai việc vào sổ theo đúng thứ tự giờ giấc, không bình thêm một chữ. Anh đã quen với việc những dòng ghi tưởng như vặt vãnh nhất trong sổ canh, tới một ngày nào đó, lại là những dòng móc nối cả trang sổ lại với nhau. Như dòng ghi về cỗ xe vào cửa sau trong đêm đầu tháng, hay dòng ghi về tiếng động không mốc giờ mà anh vừa phải ghi bổ sung sáng nay.

Đêm càng sâu, cái lạnh trên chòi càng thấm. Anh đứng dậy đi mấy vòng quanh mặt chòi cho máu chạy đều, mỗi vòng đi qua phía lan can nhìn xuống thư phòng một lần, và mỗi lần như thế vệt sáng vàng vẫn nằm nguyên ở chỗ cũ. Đồng hồ nước trong sân đội canh nhỏ giọt đều đều ở phía dưới, tiếng giọt nước rơi vào ống đồng nhỏ đến mức chỉ khi cả phủ huyện cùng im lặng anh mới nghe thấy. Và chính nhờ tiếng giọt nước ấy mà anh chấm giờ cho trang sổ đêm nay chắc hơn mọi đêm khác. Anh tự hứa với mình, không thành lời, rằng từ đêm nay về sau không một trang sổ nào của anh còn phải mang thêm một phần ghi bổ sung đóng dấu đỏ nữa.

Trời về sáng, sương xuống dày trên lan can chòi. Tiểu Sơn gấp sổ, ôm vào ngực cho khỏi ẩm, và đứng nhìn mái ngói phủ huyện chuyển dần từ xám đen sang xám nhạt trong ánh sáng đầu tiên của ngày mười bảy tháng mười. Phía dãy nhà trong, khói bếp bắt đầu lên. Một ngày mới của huyện nha lại bắt đầu bằng những việc thường lệ: mở cổng, quét sân, điểm danh, kiểm sổ. Không một ai ở phía dưới kia biết rằng trên chòi cao này, một người lính canh vừa khép lại trang thứ ba của cùng một nhịp đêm kỳ lạ, và cuốn sổ canh của đội canh huyện Dương Khúc. Từ đêm nay, đã giữ đủ ba trang như thế, trang nào cũng có giờ đèn sáng và giờ đèn tắt rõ ràng.

Chương khác

Xem thêm