DẠ DU THẦN TRÊN NÓC PHỦ THÁI NGUYÊN - Chương 7: Nhà Giàu Thuê Đạo Sĩ Dán Phù

Chiều ngày mười tám tháng chín, Triệu Tiểu Sơn theo đội tuần phố đi một vòng quanh khu phố đông của thành Thái Nguyên trước giờ đóng cổng thành. Đội tuần…

Nội dung chương

Chiều ngày mười tám tháng chín, Triệu Tiểu Sơn theo đội tuần phố đi một vòng quanh khu phố đông của thành Thái Nguyên trước giờ đóng cổng thành. Đội tuần phố hôm ấy có sáu người, nhiệm vụ là nhắc các hiệu buôn dọn hàng vào trong trước khi trời tối, kiểm tra những ngõ nhỏ hay tụ tập kẻ say rượu, và xem xét các nhà có đèn đuốc bất cẩn dễ gây hỏa hoạn. Mùa thu hanh khô, một tia lửa bén vào mái tranh hay kho củi cũng đủ thiêu rụi cả dãy phố, nên việc tuần phố buổi chiều được đội trưởng coi trọng không kém việc canh đêm trong phủ.

Đi qua hai dãy phố, trời đã ngả về hoàng hôn. Các hiệu buôn than, hiệu vải và hàng ăn lần lượt hạ cửa ván. Ở đầu phố chợ, đội dừng lại nhắc một hàng rèn dập tắt lò than còn đỏ lửa chưa vùi tro, chủ hàng vội vàng múc nước dội lên, khói trắng bốc lên mù mịt kèm tiếng xèo xèo. Xa hơn một chút, một hiệu thuốc đang cân những thang thuốc cuối cùng trong ngày cho một người đàn bà ôm con nhỏ ho sù sụ, tiếng cân tiểu ly kêu lách cách trong ánh đèn dầu vừa thắp. Người phu gánh nước thuê đi chuyến cuối trong ngày, tiếng đòn gánh kẽo kẹt xa dần trong ngõ. Đúng lúc đội tuần rẽ vào con phố lớn lát đá xanh, nơi tập trung những nhà giàu nhất thành, Tiểu Sơn trông thấy trước cổng một ngôi nhà lớn có đông người đứng, lại có khói hương bay ra từng vệt mỏng trên mái ngói.

Đó là nhà của phú hộ Đỗ Kim Sơn, người buôn than lớn trong thành Thái Nguyên.

Cổng nhà họ Đỗ mở rộng, trong sân đèn đuốc thắp sáng hơn hẳn ngày thường. Người làm đi lại vội vã, người bưng chậu nước nóng, người ôm chăn màn, một thầy thuốc già xách hòm thuốc vừa từ trong nhà bước ra, lắc đầu nói nhỏ điều gì đó với người quản gia. Không khí trong nhà không giống nhà có việc vui, mà nặng nề như nhà đang có người ốm nặng chờ qua cơn nguy kịch. Đội tuần phố theo lệ phải dừng lại hỏi một câu, vì nhà nào trong thành có việc tang ma hay bệnh nặng trong đêm đều phải báo cho đội tuần biết trước. Để đêm xuống đội đi qua còn phân biệt được tiếng khóc và đèn đuốc bất thường với việc trộm cắp hay hỏa hoạn.

Quản gia nhà họ Đỗ ra cổng trình bày: trong nhà có người bệnh nặng đã mấy hôm nay, thuốc thang không đỡ, tới hôm nay thì người bệnh lúc tỉnh lúc mê, hơi thở yếu dần. Nhà đã mời thầy thuốc túc trực, đồng thời theo lệ của người già trong họ để lại, thuê đạo sĩ về dán phù giữ phách cho người bệnh qua những đêm này.

Người đạo sĩ ấy đang đứng ngay giữa sân, trước một chiếc bàn dài bày đầy đồ nghề.

Đó là Trương Thanh Phong, đạo sĩ Mao Sơn hành nghề lâu năm trong thành Thái Nguyên, năm nay đã sáu mươi hai tuổi. Tiểu Sơn từng nghe tiếng ông từ khi còn nhỏ: nhà ai có người bệnh nặng qua đêm không yên, nhà ai có trẻ nhỏ khóc dạ đề không dứt, người ta đều tìm tới ông. Ông người gầy, cao, mặc áo đạo bào màu chàm đã bạc, tóc búi cao cài trâm gỗ, tay cầm một cây bút lông cán tre, trước mặt là nghiên mực đỏ tươi và một xấp giấy vàng cắt thành từng lá dài.

Đỗ Kim Sơn đứng ngay bên cạnh bàn, đích thân xem đạo sĩ làm việc. Ông ta năm mươi tuổi, người mập mạp, mặt tròn, mặc áo gấm thâm dù đang ở trong nhà mình, hai tay chắp sau lưng, thỉnh thoảng lại quay đầu nhìn vào phía cửa buồng trong. Nơi có ánh đèn dầu leo lét và tiếng người bệnh thở khò khè vọng ra rất khẽ. Trông thấy đội tuần phố dừng ở cổng, ông ta bước ra chào hỏi đàng hoàng, giọng nói nhỏ và mệt mỏi.

- Các vị trong phủ tuần phố vất vả. Nhà tôi có người bệnh nặng, đêm nay thuê thầy Trương về làm phép giữ phách, đèn đuốc có sáng khuya một chút, xin báo trước với đội để khỏi bị hiểu nhầm là có việc gì.

Người dẫn đội gật đầu ghi nhận, cho Tiểu Sơn đứng ở cổng quan sát việc trong sân để về báo lại, còn cả đội đi tiếp vòng phố, lát nữa quay lại đón anh. Tiểu Sơn đứng bên cổng, lần đầu tiên được xem tận mắt một buổi dán Dạ Du Phù mà trước giờ anh chỉ nghe người già trong thành kể.

Trương Thanh Phong làm việc chậm rãi và cẩn thận. Ông chấm bút vào nghiên mực chu sa, thứ mực đỏ tươi được mài từ khoáng chu sa pha keo, rồi vẽ lên lá giấy vàng từng nét cong và dấu gấp khúc mà Tiểu Sơn nhìn không hiểu. Vẽ xong một lá, ông đặt nó lên khay tre cho khô, lại vẽ lá tiếp theo. Tổng cộng bốn lá phù, lá nào cũng giống lá nào ở những nét chính, chỉ khác nhau ở dấu nhỏ ở cuối lá. Trong lúc đạo sĩ vẽ, người làm trong nhà đốt một lò hương nhỏ ngay dưới mái hiên. Khói hương bốc lên không thẳng mà tản ra thành một lớp sương mỏng ôm lấy hiên nhà, mùi hương thơm lạ, ngọt và hơi cay, khác hẳn mùi hương trầm ngày thường. Quản gia ghé tai Tiểu Sơn nói nhỏ, đó là hương tằm, loại hương làm từ kén tằm và nhựa cây theo bài thuốc riêng của đạo sĩ, đốt lên khói không tan nhanh mà quyện lại thành màn.

Trong lúc đạo sĩ leo thang dán phù, từ buồng trong bỗng vang lên một hồi ho yếu ớt và tiếng người đàn bà trong nhà khóc nghẹn bị nén lại rất nhanh, như sợ tiếng khóc làm kinh động người bệnh. Một người làm bưng bát thuốc đen sánh từ bếp đi ngang qua sân, hai tay nâng bát ngang ngực, bước đi rón rén từng bước một. Đỗ Kim Sơn trông thấy bát thuốc thì tự tay đỡ lấy ở cửa buồng, hít một hơi, rồi chính ông ta bưng thuốc vào trong. Dáng người mập mạp khuất sau tấm rèm với một sự cẩn thận không giống vẻ của một phú hộ quen sai bảo người khác chút nào. Lát sau ông ta trở ra, mắt đỏ hoe, đứng lặng ở hiên nhìn bốn lá phù trên mái mà không nói gì.

Quản gia đứng cạnh Tiểu Sơn buột miệng nói nhỏ, lệ dán phù giữ phách này trong thành nhà giàu nhà nghèo đều làm cả. Chỉ khác ở chỗ nhà giàu mời được đạo sĩ có tiếng và dùng đủ hương quý, còn nhà nghèo chỉ dán một lá giấy vàng xin ở đền, đốt nắm hương thường. Miễn là trước mái nhà có một dấu chu sa cho người bệnh yên lòng. Năm nào trong thành cũng có vài nhà phải dán, phần lớn là những nhà có người già bệnh lâu ngày, và đội tuần phố đi qua những nhà ấy trong đêm đều tự động bước nhẹ chân hơn lệ thường.

Khi bốn lá phù đã khô mực, Trương Thanh Phong tự tay leo lên thang tre, dán từng lá lên bốn góc mái của gian nhà chính, là gian có buồng người bệnh nằm. Ông dán bằng hồ trong, vuốt phẳng từng mép giấy, miệng lẩm nhẩm đọc những câu rất khẽ mà người dưới sân không nghe rõ. Dán xong lá cuối cùng, trời cũng vừa tối hẳn. Bốn lá giấy vàng với nét mực đỏ tươi nổi bật trên nền ngói xám, khói hương tằm quyện quanh mái nhà thành một lớp sương mỏng dưới ánh đèn lồng, trông vừa trang nghiêm vừa gợi một cảm giác rờn rợn khó tả.

Tiểu Sơn không nén được tò mò, đợi đạo sĩ xuống thang mới rụt rè hỏi.

- Thưa thầy, phù này dán lên mái nhà để làm gì ạ? Tiểu nhân chỉ nghe người ta gọi là Dạ Du Phù mà không hiểu rõ.

Trương Thanh Phong phủi tay, nhìn anh một cái nhìn của người đã quen trả lời câu hỏi này suốt mấy chục năm.

- Theo Sơn Hải Kinh và lời người xưa truyền lại, cõi âm có mười sáu vị Dạ Du Thần chuyên tuần tra nhân gian trong bóng tối, bay trên nóc nhà mà xem xét việc nhân gian trong khoảng giờ Tý tới giờ Dần. Người khỏe mạnh thì phách vững, đoàn đi qua cũng như gió qua mái ngói. Nhưng người bệnh nặng sắp tới lúc dầu cạn đèn tắt, phách đã yếu, hồn vía lơ lửng, chỉ một luồng gió lạnh khác thường quét qua cũng đủ làm phách rời khỏi thân. Dân gian mới nghĩ ra cách này: dán phù chu sa ở bốn góc mái, đốt hương tằm cho khói quyện thành màn, để nhà có người bệnh trong đêm được yên, phách người bệnh được giữ lại trong thân mà qua được giờ nguy hiểm nhất.

Ông nói rõ ràng, không hề dọa dẫm. Đây là việc của người sống lo cho người bệnh trong nhà mình, ông bảo vậy. Phù không chữa được bệnh, thuốc của thầy thuốc mới chữa bệnh; phù chỉ giữ cho đêm yên, để người bệnh còn sức mà uống thuốc và chờ trời sáng. Nhà nào có người bệnh, dù giàu sang tới đâu, cũng phải trải qua những đêm dài như nhau trước cửa sinh tử.

Đỗ Kim Sơn đứng nghe, gật đầu, rồi nói thêm một câu với đạo sĩ, giọng thành khẩn.

- Xin thầy cứ làm hết phép. Người bệnh trong nhà tôi mà qua được mấy đêm này, nhà họ Đỗ xin hậu tạ thầy trọng hậu, và sẽ làm phúc cho cả phố để lấy phước.

Trương Thanh Phong đáp gọn: - Nhà có người bệnh thì đêm nào cũng dài. Làm hết phép là phần của tôi, qua được hay không còn là phần của trời và của người bệnh.

Đội tuần phố quay lại đón Tiểu Sơn khi trời đã tối hẳn. Anh theo đội về phủ, đầu còn vương mùi hương tằm và hình ảnh bốn lá giấy vàng trên mái ngói nhà họ Đỗ. Đêm ấy lên chòi canh, anh ghi vào sổ canh một dòng về việc tuần phố: nhà họ Đỗ trong thành có người bệnh nặng, thuê đạo sĩ dán phù giữ phách, đèn đuốc sáng khuya đã báo trước với đội tuần. Anh ghi xong, ngẩng nhìn ra ngoài thành phía phố đông, trong bóng đêm không còn thấy mái nhà ấy nữa, nhưng anh vẫn hình dung được lớp khói hương mỏng quấn quanh bốn góc mái. Và một người bệnh đang thở khò khè trong buồng, chờ qua một đêm dài nữa.

Chương khác

Xem thêm