ĐẠI BÀNG TINH NÚI BA VÌ - Chương 29: Họp Thôn Trong Đêm
Tối 11 tháng 4, nhà văn hóa thôn Yên Sơn sáng đèn từ rất sớm. Người tới họp đông hơn mọi cuộc họp thôn Thân từng dự trong mấy năm gần đây. Đàn ông ngồi…
Nội dung chương
Tối 11 tháng 4, nhà văn hóa thôn Yên Sơn sáng đèn từ rất sớm.
Người tới họp đông hơn mọi cuộc họp thôn Thân từng dự trong mấy năm gần đây. Đàn ông ngồi chật những dãy ghế nhựa ở giữa nhà. Đàn bà đứng dọc hai bên tường, nhiều người còn mang theo trẻ con đã ngủ gà ngủ gật trên vai. Mùi dầu gió, mùi khói bếp và mùi áo mưa ẩm từ buổi chiều đi tìm người ở Vực Sương quyện vào nhau trong căn phòng thấp và nóng. Ngoài sân, tiếng chó thỉnh thoảng sủa lên một hồi về phía núi rồi im bặt, làm cả nhà văn hóa cùng ngẩng đầu lên nghe.
Sinh được hai thanh niên dìu vào, ngồi ở hàng ghế đầu gần cửa. Xương vai của anh chưa sao, nhưng sườn còn bầm tím sau đêm Mỏm Sáo, mỗi lần đổi tư thế là mặt lại nhăn lại. Anh vẫn nhất định tới họp, nói mình là người vừa từ trên mỏm xuống, dân thôn hỏi gì về con điểu thì anh phải có mặt mà đáp. Thân ngồi cạnh anh, vai trái băng trắng, áo khoác cài không hết khuy vì tay trái không giơ lên được. Ông nhìn quanh nhà văn hóa và thấy rõ thôn mình đang bị chia làm hai ngay trước mắt.
Một nửa số hộ đòi bỏ thôn ngay trong đêm.
Người nói to nhất là một chủ hộ ở xóm dưới, nhà có đàn bò vừa dồn về chuồng chung. Anh ta đứng lên, giọng run vì giận và vì sợ: điểu đã giết người, đã phá chuồng, đã cắp trâu bò ngay bìa thôn từ mấy hôm trước, nay không còn lý do gì tin rằng nó sẽ dừng ở sườn núi. Ở lại là đem vợ con ra cược với một con thú mà súng đạn không làm gì được. Anh ta bảo thà sang ở nhờ họ hàng bên xã bên qua rằm, mất mùa măng, mất ít gà vịt còn hơn mất người.
Một nửa còn lại nhất quyết ở lại giữ nhà.
Người đáp lại là một bà cụ ở xóm trên, lưng đã còng nhưng giọng còn rất cứng. Bà nói nhà bà có bàn thờ tổ tiên, có mồ mả ông bà ở gò sau thôn, có đàn trâu là cả gia sản ba đời. Bỏ đi thì ai giữ nhà, ai giữ chuồng, ai thắp hương cho người vừa nằm xuống ở nhà Hợi đầu ngõ. Bà nói người Yên Sơn sống dưới chân núi này bao đời, chưa từng bỏ thôn chạy thú dữ. Nếu đêm nay cả thôn bỏ đi, mai này dù con điểu có chết, người ta cũng không còn mặt mũi nào quay về.
Hai phía nói qua nói lại, tiếng mỗi lúc một lớn. Thịnh đứng ở giữa, hai tay chống lên bàn, cố dàn xếp mà không dàn xếp nổi. Anh là trưởng thôn, cũng là chủ con trâu bị cắp đầu tiên và là người vừa đứng ra lo chuyện hoãn tang cho nhà Hợi chiều nay. Anh hiểu cả hai phía đều có lý, và chính vì cả hai đều có lý nên cuộc họp mới không đi tới đâu. Cuối cùng Thịnh quay sang nhìn Khoa, rồi nhìn Thân, như trao lại căn phòng ồn ào này cho những người vừa từ trên núi xuống.
Khoa đứng lên công bố kế hoạch đã bàn với Thân từ lúc ở trạm xá.
Anh nói chậm và rõ, như đọc một quyết định đã cân nhắc kỹ. Ngày mai là ngày rằm, 12 tháng 4. Theo lệ chép ở đền, đó là đêm con điểu sẽ xuống đồng bằng bắt người hàng loạt nếu nó còn sống và còn đói. Đội sẽ không chờ nó xuống nữa. Trước khi đêm mai xuống hẳn, một đội nhỏ sẽ lên thẳng Mỏm Hang, mỏm đá ngay trước miệng Hang Điểu trên vách đông, và quyết chiến với nó ở ngay cửa nhà của nó. Thân sẽ là người bắn. Vũ khí vẫn là cây nỏ thần của họ Hà và hai mũi tên đồng còn lại, bắn theo đúng cách tổ huấn đã chép mà đêm qua đội chưa làm trọn được trên Mỏm Sáo.
Cả nhà văn hóa im lặng khi nghe tới hai mũi tên còn lại.
Có người hỏi chỉ hai mũi tên thì bắn kiểu gì. Có người hỏi ông Thân vai khâu sáu mũi, tay trái không giơ lên được thì kéo nỏ bằng cách nào. Có người hỏi nếu đội nhỏ lên Mỏm Hang mà không về được thì thôn tính sao. Khoa không né câu nào. Anh nói Đức sẽ đi cùng Thân để lên dây nỏ và giữ liên lạc. Anh nói chính anh và Quân sẽ ở chân vách giữ bộ đàm, sẵn sàng gọi cứu hộ và báo về trạm. Anh nói kế hoạch này không chắc thắng, nhưng chờ thêm một đêm rằm nữa thì chắc chắn sẽ có thêm người chết, và người chết khi ấy sẽ không chỉ là thợ săn trên núi.
Thân đứng lên.
Ông già bảy mươi hai tuổi, vai còn băng, đứng giữa nhà văn hóa đông người mà giọng nói không hề lớn. Ông chỉ nói ngắn gọn, như ông vẫn nói khi ở trên núi.
- Nó không xuống thì mình lên. Ông nói. - Để qua rằm, nó xuống đây thì không còn là chuyện của đội săn nữa.
Câu nói ấy làm căn phòng lặng hẳn đi.
Không phải vì nó hay. Nó lặng đi vì mọi người trong phòng đều hiểu người nói câu ấy vừa mất một người bạn săn trên mỏm, vừa mất một mũi tên của tổ tiên xuống vực, vừa bị chính con điểu ấy rạch vai khâu sáu mũi, và vẫn là người sẽ đứng ra bắn phát tên ngày mai. Một ông già như thế nói mình lên, thì những người đang đòi bỏ thôn cũng phải tự hỏi mình còn đi đâu được nữa.
Phe đòi bỏ đi cuối cùng đồng ý ở lại qua ngày mai.
Điều kiện được chốt ngay trong cuộc họp và Thịnh ghi lên bảng bằng phấn trắng: từ chiều mai, 12 tháng 4, người già, trẻ em và phụ nữ mang thai của thôn sẽ dồn vào nhà văn hóa và đình làng, hai nơi kiên cố nhất thôn, có người khỏe canh cửa và giữ đuốc suốt đêm. Đàn trâu bò còn lại dồn về những chuồng gần nhà nhất, không để con nào ở bìa thôn. Không ai lên rừng, không ai ra đồng một mình sau hoàng hôn. Nếu qua đêm rằm mà đội trên Mỏm Hang không có tin về, thôn sẽ tổ chức sơ tán toàn bộ vào sáng hôm sau theo đường xã, không ai tự ý ở lại nữa.
Thịnh đọc lại điều kiện hai lần. Không ai phản đối thêm.
Trước khi tuyên bố tan họp, Thịnh làm thêm một việc không có trong giấy tờ nào của thôn. Anh quay về phía Thân, cúi đầu trước cả nhà văn hóa và nói thôn nợ họ Hà một lời cảm ơn chưa biết bao giờ trả được. Thân chỉ xua tay phải, bảo anh ghi cho rõ việc sơ tán chiều mai là đủ, còn ơn nghĩa thì để qua được đêm rằm rồi hãy nói. Nhưng Thân nhìn thấy nhiều người trong phòng cùng cúi đầu theo Thịnh, và ông hiểu từ giờ phút này, chuyến lên Mỏm Hang ngày mai không còn là việc riêng của đội săn hay của họ Hà nữa. Nó là việc mà cả thôn Yên Sơn đặt lên vai một ông già vừa khâu sáu mũi, và ông không còn đường nào để bước lui trước những ánh mắt ấy.
Cuộc họp tan khi đêm đã khuya. Người dân ra về thành từng nhóm nhỏ, cầm đèn pin đi sát nhau trên đường làng tối. Tiếng cửa đóng, tiếng then cài và tiếng gọi nhau í ới dặn dò vọng qua những ngõ hẹp. Yên Sơn trong đêm 11 tháng 4 không giống một thôn sắp ngủ. Nó giống một thôn đang nín thở chờ một điều gì đó từ trên đỉnh núi xuống, hoặc chờ những người của mình lên tới đỉnh núi trước khi điều ấy kịp xuống.
Về tới nhà, Thân thấy Sen đang ngồi ở gian ngoài, trước mặt là chiếc ba lô cũ của ông đã mở sẵn.
Cô không nói gì về cuộc cãi nhau hôm trước, cũng không hỏi cha cuộc họp quyết thế nào. Cô lặng lẽ làm từng việc một như đã nghĩ sẵn từ chiều. Một gói cơm nắm bọc lá chuối, muối vừng để trong túi nhỏ. Một hộp thuốc men, trong đó có thuốc giảm đau trạm xá kê cho vết khâu ở vai và một lọ dầu gió. Một cuộn khăn băng sạch gấp gọn. Một chiếc áo ấm dày gấp lại đặt lên trên cùng. Cô đặt tất cả cạnh ba lô của cha, ngay ngắn, rồi mới đứng dậy rót cho ông một chén nước nóng.
- Vai cha còn đau không? Cô hỏi, giọng rất nhỏ.
- Đau thì vẫn đau. Thân đáp. - Nhưng mai không phải dùng vai trái để kéo nỏ nữa. Có Đức lên dây cho cha rồi.
Sen gật đầu, không nói thêm. Cô là người đã khóc can cha đừng quay lại nghề săn, đã nói nhà này mất ông nội vì con điểu là quá đủ rồi. Nhưng đêm nay, khi cha cô thật sự chuẩn bị lên Mỏm Hang vào ngày rằm, cô lại là người chuẩn bị cho ông từng thứ nhỏ nhất mà một người đi săn đêm cần. Thân nhìn gói cơm nắm và cuộn khăn băng sạch, hiểu rằng đó là cách con gái ông nói lời tiễn mà không cần nói thành câu.
Quân từ ngoài sân bước vào, tay cầm bộ đàm Khoa vừa giao ở nhà văn hóa. Cậu được phân công theo đội tới chân vách vào ngày mai, giữ liên lạc bộ đàm với Khoa và trạm kiểm lâm. Cậu đặt bộ đàm lên bàn, kiểm tra pin hai lần theo đúng thói quen vừa học được từ đội kiểm lâm, rồi ngẩng lên nhìn ông ngoại.
- Mai cháu ở chân vách thật à ông? Cậu hỏi.
- Thật. Thân đáp. - Cháu giữ bộ đàm. Nghe ông gọi thì đáp. Nghe Đức gọi thì đáp. Không tự ý leo lên trên, dù nghe thấy gì cũng không leo. Nhớ chưa?
- Nhớ. Quân nói.
Đêm đã gần nửa đêm. Trong nhà chỉ còn tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ cũ và tiếng gió lùa qua khe cửa từ phía núi xuống. Quân vẫn chưa đi ngủ. Cậu ngồi ở bậc cửa nhìn chiếc ba lô đã xếp xong của ông ngoại, hỏi một câu mà cậu đã giữ trong lòng từ lúc nghe kế hoạch ở nhà văn hóa.
- Mai ông bắn hai phát à?
Thân nhìn hai bàn tay mình đặt trên đầu gối. Một tay còn lành. Một tay nối với cái vai vừa khâu sáu mũi, chỉ cần nghĩ tới việc giương cao là đã nhói lên. Ông đáp chậm rãi, như nói cho cả chính mình nghe.
- Không. Ông nói. - Mai ông chỉ có một phát thôi. Phát còn lại không phải để bắn bừa.