ĐẠI BÀNG TINH NÚI BA VÌ - Chương 4: Trạm Kiểm Lâm
Sáng ngày 4 tháng 4, trạm kiểm lâm Tản Viên đông người hơn thường lệ từ rất sớm. Hà Văn Thân tới trạm khi sương còn chưa tan hết ở sân. Ông đi theo lời…
Nội dung chương
Sáng ngày 4 tháng 4, trạm kiểm lâm Tản Viên đông người hơn thường lệ từ rất sớm.
Hà Văn Thân tới trạm khi sương còn chưa tan hết ở sân. Ông đi theo lời hẹn của Vũ Đình Khoa từ chiều hôm trước, mang theo chiếc khăn gói chiếc lông thép trong túi áo ngực. Trong sân trạm, mấy kiểm lâm viên đang kiểm tra những chiếc hộp đen hình chữ nhật, pin, thẻ nhớ và dây đai. Đó là camera bẫy hồng ngoại của vườn quốc gia, loại máy tự chụp và quay khi có vật chuyển động đi qua trước ống kính vào ban đêm.
Khoa từ trong phòng làm việc bước ra, tay cầm một bản đồ khu vực đỉnh Ngọc Hoa đã được in màu và khoanh đỏ.
- Ông Thân tới đúng lúc lắm. Anh nói. - Hôm nay trạm lắp một vòng camera quanh các lối mòn và bãi thả gia súc dưới chân Ngọc Hoa. Em cần ông đi cùng để chọn chỗ. Máy thì anh em lắp được, nhưng chỗ nào thú hay qua, chỗ nào người hay đi lén lên rừng, thì chỉ ông mới rành.
Thân gật đầu. Ông nhìn bản đồ, rồi chỉ vào mấy điểm bằng ngón tay khô gầy.
- Đừng lắp đều nhau như rải thóc, ông nói. - Nó phí máy. Lắp ở ngã ba đường mòn cũ này, ở bãi thả phía đông này, ở lối xuống suối này, và ở hai chỗ chạc cây có xác hôm qua. Thú rừng đi có đường của nó, người đi lấy mật cũng có đường của nó. Thứ ở trên trời xuống thì không đi đường nào cả, nhưng mồi của nó thì đi những đường ấy. Máy phải nhìn vào mồi của nó.
Khoa nghe, gật đầu, cho người sửa lại vị trí trên bản đồ ngay tại chỗ.
Trước khi đội xuất phát, Khoa còn giao cho Thân một việc rõ ràng bằng lời, sau này sẽ ghi vào giấy: từ hôm nay, Thân là dẫn đường chính thức của đội trong những ngày điều tra quanh Ngọc Hoa, có tiền công theo ngày của trạm, và có quyền dừng cả đội nếu thấy địa hình hoặc thời tiết không an toàn. Thân nghe phần tiền công thì chỉ gật đầu cho qua. Điều làm ông nhận lời ngay, không mặc cả một câu, là ông không yên tâm để người lạ, dù là kiểm lâm có nghiệp vụ, tự mình xử lý chuyện này trên vùng núi của ông. Có những chỗ trên sườn Ngọc Hoa không có trên bản đồ nào, chỉ có trong chân người đã đi qua đó bốn chục năm.
Cùng buổi sáng ấy, một việc khác cũng được ký ngay tại trạm: lệnh tạm cấm dân lên rừng hái măng, lấy mật và thả rông gia súc ở khu vực đỉnh Ngọc Hoa trong thời gian điều tra. Khoa ký lệnh với vẻ mặt không vui vẻ gì. Anh biết rõ lệnh cấm này chạm thẳng vào sinh kế của người dân vào đúng mùa măng. Thân đứng cạnh, nhìn con dấu đỏ đóng xuống tờ giấy, và nghĩ tới những gương mặt ở sân nhà Thịnh tối hôm trước.
- Lệnh này sẽ làm dân kêu, Thân nói khẽ.
- Em biết. Khoa đáp. - Nhưng nếu không cấm mà có người mất tích nữa, trạm không gánh nổi, thôn cũng không gánh nổi. Thà kêu một tuần còn hơn để xảy ra chuyện rồi mới cấm. Anh Thịnh ở thôn đã nhận lời đứng ra dàn xếp với các hộ. Trạm sẽ cử người xuống cùng anh ấy chiều nay.
Đúng như dự đoán, tin về lệnh cấm lan về thôn nhanh hơn cả đoàn lắp camera. Khi đội dừng chân ở bìa rừng để lắp chiếc máy đầu tiên, đã có mấy người dân đứng chờ ở đầu đường mòn, gùi trên lưng, dao đi rừng giắt ở hông, mặt đầy vẻ sốt ruột. Một người đàn ông lớn tuổi nói thẳng với Khoa rằng mùa măng chỉ có ít tuần, cấm lên rừng lúc này là cắt mất nồi cơm của nhà ông. Một người đàn bà nói nhà bà còn hai sào măng đã hứa bán cho lái buôn dưới xuôi.
Thân bước lên trước khi Khoa kịp trả lời. Ông quen những người này, có người còn là họ hàng xa.
- Bà con nghe tôi nói một câu, ông nói. - Tôi sáng qua vừa ở trên ấy về. Trên đó bây giờ không phải là rừng như mọi năm. Ai lên một mình, xảy ra chuyện, người nhà còn không biết đường mà tìm. Lệnh cấm chỉ ít ngày, măng để thêm ít ngày không mất hết, người mất thì không lấy lại được. Hai anh em họ Trần cuối tháng ba tới giờ chưa về, bà con cũng biết rồi đấy.
Nhắc tới hai anh em họ Trần, đám đông lặng đi. Người đàn ông lớn tuổi cúi đầu, tháo chiếc gùi xuống đặt bên đường. Không ai bỏ về ngay, nhưng cũng không ai đòi đi qua chốt nữa. Thịnh, vừa được người của thôn chạy lên gọi, tới nơi và đứng ra nhận phần việc còn lại: ông ghi tên từng hộ có kế hoạch lên rừng trong những ngày cấm, hứa sẽ báo lại ngay khi trạm cho phép, và nhắc các hộ dồn trâu bò về gần nhà như đã bàn tối hôm trước.
Giải quyết xong ở đầu đường mòn, đội mới bắt đầu việc chính của ngày.
Thân dẫn đội đi vòng quanh chân đỉnh Ngọc Hoa theo một tuyến mà ông đã đi trong đầu từ đêm qua. Ở mỗi điểm, ông chọn một thân cây chắc ở độ cao vừa tầm ngực người, mặt hướng ra lối mòn hoặc bãi thả, rồi đứng nhìn rất lâu để chắc chắn ống kính không bị lá che và không bị nắng chiều chiếu thẳng vào làm lóa hồng ngoại.
Hà Minh Quân cũng có mặt trong đội hôm ấy. Cậu xin theo từ sáng, nói ở trường được nghỉ buổi chiều, muốn phụ việc cho trạm. Khoa nhìn Thân, Thân nhìn cháu, cuối cùng gật đầu với một điều kiện.
- Chỉ đi vòng ngoài, ông nói. - Vác pin, ghi tọa độ, không tách đội, không leo lên cao. Nghe rõ chưa?
- Rõ ạ. Quân đáp nhanh, mắt sáng lên. Cậu được giao một ba lô đựng pin dự phòng và một cuốn sổ ghi tọa độ từng chiếc camera. Việc của cậu không nặng, nhưng cậu làm cẩn thận một cách bất ngờ: mỗi lần lắp xong một máy, cậu ghi số máy, giờ lắp, hướng ống kính và tên điểm theo cách gọi của dân địa phương, chữ viết nắn nót hơn cả bài kiểm tra ở lớp.
- Thằng bé này có khiếu làm kiểm lâm đấy ông ạ, một kiểm lâm viên cười nói khi thấy cuốn sổ.
Thân không nói gì, nhưng trong bụng ông có một chút yên tâm lạ. Quân mê rừng theo cách của một đứa trẻ mê khám phá, không phải theo cách của một thợ săn. Có lẽ như thế lại tốt hơn cho đời nó.
Tới gần trưa, vòng camera đã lắp xong. Những chiếc hộp đen im lặng bám trên thân cây quanh Ngọc Hoa, mắt hồng ngoại nhắm vào các lối mòn vắng lặng. Nhìn bề ngoài, rừng vẫn là rừng, nắng vẫn hanh, tiếng chim đã trở lại lác đác ở những tán cây xa điểm có xác. Nhưng Thân biết từ đêm nay, mỗi chuyển động lớn đi qua những lối mòn ấy đều sẽ bị ghi lại, dù người ở trạm có mặt ở đó hay không.
Cuối buổi chiều, đội trở về trạm với những thẻ nhớ đầu tiên của các máy lắp sớm nhất, vốn đã chạy thử từ buổi sáng ở các bãi thả gần chân núi. Khoa cho người cắm thẻ vào máy tính trong phòng làm việc. Thân đứng sau lưng anh, Quân chen vào bên cạnh, nín thở như chờ xem một đoạn phim quan trọng.
Màn hình hiện lên từng khung hình một. Phần lớn là ảnh hoẵng đi ăn vào lúc rạng sáng, có con đứng nhìn thẳng vào ống kính bằng đôi mắt sáng lên vì hồng ngoại. Có lợn rừng đi thành đàn qua bãi thả. Có một con chồn lướt qua nhanh đến mức chỉ còn là một vệt mờ. Có cả ảnh một người dân dắt trâu đi qua trước giờ lệnh cấm có hiệu lực, mặt mũi rõ ràng, làm Khoa phải ghi lại để nhắc nhở riêng.
Rồi tới một khung hình khác hẳn.
Nó được chụp lúc hoàng hôn đang xuống, ở điểm camera hướng ra một thung lũng hẹp phía dưới đỉnh. Trong khung hình không có con thú nào đi trên mặt đất. Chỉ có một bóng đen khổng lồ lướt ngang qua ống kính, từ mép trái sang mép phải của khung hình, mờ nhòe vì tốc độ, chiếm gần hết chiều cao của ảnh. Cánh của nó, nếu đó là cánh, không rõ đường nét, chỉ là một mảng đen lớn hơn bất cứ con chim nào mà ống kính của trạm từng ghi lại ở khu vực này. Thời gian ghi trên góc ảnh chỉ cho thấy nó đi qua trong chưa đầy một giây.
Phòng làm việc im lặng.
Một kiểm lâm viên trẻ lẩm bẩm:
- Hay là máy lỗi, anh Khoa? Hay có con dơi bay sát ống kính nên nó to ra?
- Dơi không to thế này dù bay sát, Khoa nói chậm rãi. Anh cho phóng to khung hình lên hết cỡ. Bóng đen vỡ hạt, nhòe đi, nhưng kích thước tương đối của nó so với những ngọn cây ở hậu cảnh vẫn làm người ta lạnh gáy. Nó không bay sát ống kính. Nó bay ở khoảng giữa thung lũng, và vẫn chiếm gần hết khung hình.
Khoa quay lại nhìn Thân. Hai người đàn ông, một người của sổ sách và báo cáo, một người của lệ núi và chuyện cũ, nhìn nhau trong căn phòng chỉ có tiếng quạt máy tính chạy đều đều.
- Ông Thân, Khoa nói, giọng hạ thấp. - Bóng này mà là chim, thì sải cánh của nó phải hơn hai chục mét.
Thân nhìn khung hình mờ trên màn hình rất lâu. Ông nghĩ tới chiếc lông thép trong túi áo ngực mình, tới bốn vết móng cách nhau mười hai phân trên thân cây, tới mười hai cái xác treo trên chạc cao. Những thứ ấy, cộng với bóng đen này, đã bắt đầu xếp thành một hình thù mà ông không còn có thể gọi là trùng hợp.
Nhưng ông không đáp câu nào.
Ông chỉ đứng yên, mắt không rời khỏi màn hình, trong khi Quân bên cạnh ông cũng im lặng, bàn tay cậu nắm chặt quai ba lô đựng pin, như thể cậu vừa nhìn thấy cánh cửa của một thế giới mà những câu chuyện ông ngoại kể tối qua không còn là chuyện kể nữa.