ĐẠI BÀNG TINH NÚI BA VÌ - Chương 44: Tảng Đá Chim
Khi sương tan hẳn khỏi vách đông, Khoa và Quân leo lên tới Mỏm Hang theo sợi dây Đức thả xuống từ lúc trời còn mờ. Đức đã xuống một đoạn ngắn đón hai…
Nội dung chương
Khi sương tan hẳn khỏi vách đông, Khoa và Quân leo lên tới Mỏm Hang theo sợi dây Đức thả xuống từ lúc trời còn mờ.
Đức đã xuống một đoạn ngắn đón hai người ở chỗ dốc bị đá lở phủ, chỗ đêm qua hai người trên mỏm thống nhất không ai được đi trong sương. Anh đi trước dò từng bước, chỗ nào đá mới lở còn chênh vênh thì lấy chân gạt xuống thung trước khi cho người sau đặt chân. Quân leo nhanh nhất, đúng sức của một đứa trẻ mười sáu tuổi đã theo đội kiểm lâm phụ việc suốt mười ngày; nó lên tới mặt mỏm, thở dốc, ba lô đựng máy ảnh và cuộn dây dự phòng còn nguyên trên lưng. Khoa lên sau, chậm và chắc, tay xách túi hồ sơ không thấm nước của trạm, vừa đặt chân lên mỏm đã đứng dừng lại, vì từ chỗ ấy, lần đầu tiên trong ánh sáng ban ngày, tảng đá hiện ra trọn vẹn trước mắt cả bốn người.
Nó nằm chắn ngang miệng Hang Điểu như chính nó đã chọn chỗ nằm cuối cùng cho mình.
Trong đêm, Thân đã nhìn nó hóa đá từng phần dưới ánh lửa và ánh trăng đục. Nhưng nhìn một việc đang diễn ra và nhìn một việc đã xong là hai thứ khác hẳn nhau. Sáng nay, dưới nắng sớm đầu tiên sau mười ngày sương phủ, tảng đá đen khổng lồ nằm im lìm trên vách, giữ nguyên dáng một con chim sải cánh nửa xòe: một cánh gập xuống dọc theo vách đá, một cánh còn nâng cao nửa chừng hướng ra thung, cái cổ dài vươn về phía trước và hơi gục xuống, đầu cúi thấp về phía mỏm như vẫn còn đang trong đường bổ cuối cùng của nó. Bề mặt đá không trơn như đá núi thường. Nó giữ nguyên từng đường nét của thân con điểu tới mức đứng gần nhìn vào, người ta thấy rõ từng hàng lông vũ xếp chồng lên nhau thành từng lớp trên ngực và trên cánh, từng chiếc lông dài có rãnh và mép riêng, đôi vuốt cong bám vào mép đá ngoài miệng hang đã thành một phần của tảng đá, và cái mỏ khoằm khép chặt, đen và lạnh như một khối đá được tạc bởi một người thợ không cần đo đạc. Chỉ có điều không một người thợ nào tạc nổi một tảng đá như thế này trên một vách núi cheo leo, và cả bốn người đứng trên mỏm đều biết rõ điều đó mà không ai cần nói ra.
Mũi tên đồng còn găm trong cổ họng đá.
Khoa bước tới gần đầu tảng đá trước tiên, theo đúng thói quen nghề nghiệp của một trạm trưởng kiểm lâm tới hiện trường: anh đi một vòng chậm quanh phần thân đá nằm ngoài miệng hang, không chạm tay vào bất cứ thứ gì, mắt ghi nhận từng chi tiết như anh đã làm ở hiện trường mười hai xác thú trên chạc cây sáng mồng 3 tháng 4, ngày mọi việc bắt đầu. Tới chỗ cổ họng đá, anh dừng lại lâu nhất. Phần thân tên nằm ngoài vẫn giữ nguyên vị trí như đêm qua, đầu tên đã chìm hẳn vào trong đá. Anh đưa tay ra, cuối cùng cũng chạm vào thân tên, rất khẽ, như người ta chạm vào một vật chứng trước khi niêm phong. Rồi anh quay lại nói với Thân một câu ngắn: lạnh ngắt, và không nhúc nhích một ly nào, như đã thành một phần của tảng đá rồi. Không ai trong bốn người đề nghị rút mũi tên ra. Không phải vì họ không nghĩ tới. Thân thấy ý nghĩ ấy đi qua mặt Quân rất rõ, đứa trẻ nhìn mũi tên rồi nhìn ông ngoại, miệng hé ra như sắp hỏi, rồi lại thôi, vì chính nó cũng hiểu câu trả lời trước khi hỏi. Và chính Thân là người nói ra trước, nói như chốt một việc cho cả những người sẽ lên mỏm này sau họ.
- Để nguyên đó. Nó là dấu của đêm rằm này, và là lời nhắc cho người sau. Ai rút nó ra là người ấy xóa mất dấu ấy.
Giọng ông bình thản, không có gì long trọng. Ông nói như người ta dặn nhau để nguyên một cái cọc mốc ở đầu ruộng. Đức gật đầu ngay, không bàn thêm. Khoa im lặng một lúc, rồi cũng gật đầu, và ghi câu quyết định ấy vào cuốn sổ tay của anh bằng mấy chữ ngắn ngủi, như ghi một biên bản hiện trường không có mẫu nào sẵn: mũi tên giữ nguyên tại chỗ theo ý người bắn.
Rồi Khoa làm phần việc của mình.
Anh lấy máy ảnh trong ba lô của Quân ra, chụp toàn bộ hiện trường theo đúng trình tự của một hồ sơ kiểm lâm: toàn cảnh miệng hang và tảng đá từ phía mỏm, toàn cảnh từ phía thung khi anh leo ra một mỏm đá phụ ở bên, cận cảnh đôi cánh, cận cảnh đôi vuốt, cận cảnh cổ họng đá và mũi tên còn găm trong đó, và cuối cùng là vị trí đứng bắn của Thân với rãnh đá khoét sẵn và cây nỏ lim bọc đồng đang dựa vào tảng đá bên cạnh. Anh chụp chậm, mỗi góc hai lần, và giữa những lần bấm máy, có lúc anh hạ máy xuống và chỉ đứng nhìn tảng đá bằng mắt thường, như một người biết rằng những tấm ảnh mình đang chụp sẽ không bao giờ nói hết được điều mình đang thấy, nhưng vẫn phải chụp, vì đó là cách duy nhất để một phần của sự thật này sống sót trong giấy tờ của nhà nước. Tờ ảnh in khung hình đốm trắng mà Quân mang về hôm qua, thứ bằng chứng đã khóa tử huyệt cho cả đội, được anh lấy ra đối chiếu một lần cuối với cổ họng đá trước mặt, rồi kẹp cẩn thận vào bìa hồ sơ cùng xấp ảnh mới chụp. Nó đã làm xong việc của nó: từ một khung hình hồng ngoại mờ trong thẻ nhớ của một đứa trẻ, nó đã thành đường ngắm của một phát tên, và bây giờ nó về nằm trong hồ sơ, đúng chỗ của bằng chứng sau khi sự việc đã qua.
Chụp xong, Khoa nói trước với Thân điều anh đã nói một phần qua bộ đàm đêm qua, giờ nói rõ ràng bằng mặt đối mặt.
- Trong báo cáo chính thức, cháu chỉ có thể ghi là thú dữ lớn đã chết, và xác hóa đá chưa rõ nguyên nhân. Phần còn lại, cháu không viết được vào hồ sơ của trạm. Nó thuộc về sổ đền của bà Mùi và chuyện kể của dân dưới chân núi. Chú hiểu cho cháu.
Thân gật đầu. Ông không những hiểu, ông còn thấy như thế là đúng. Suốt mười ngày qua, ông đã chứng kiến người trạm trưởng này đứng ở đúng cái ranh giới ấy mà không bước chệch: hồ sơ ghi điều đo được, cân được, chụp được; còn những điều chỉ có tổ huấn và sách đền chép, anh để nguyên cho tổ huấn và sách đền giữ. Hai lớp ấy không chống nhau. Chúng chỉ là hai cách một vùng núi giữ lại cùng một sự thật cho hai loại người đọc khác nhau, và Thân, người vừa đứng ở cả hai phía của cái ranh giới ấy trong một đêm rằm, là người hiểu rõ hơn ai hết rằng cả hai đều cần thiết.
Quân đứng ngắm tảng đá rất lâu, lâu hơn tất cả mọi người.
Đứa trẻ mười sáu tuổi đi vòng quanh phần cánh đá nâng nửa chừng, cúi xuống nhìn từng đường lông vũ đã thành đá dưới nắng sớm, rồi đứng thẳng dậy trước cái đầu chim cúi thấp và hỏi ông ngoại một câu rất trẻ con, câu hỏi mà cả đêm qua trong lúc chờ ở chân vách chắc nó đã nghĩ tới không biết bao nhiêu lần.
- Ông ơi, nó có tỉnh lại nữa không.
Thân nhìn cháu ngoại mình, rồi nhìn tảng đá đen sải cánh bất động trên miệng hang.
- Đá thì không tỉnh lại được nữa, cháu ạ. Nhưng người ta phải nhớ vì sao nó thành đá. Quên mất điều ấy, thì sau này có con khác tới, chẳng ai biết đường mà giữ lấy thôn mình nữa.
Quân gật đầu chậm rãi, như ghi nhớ một bài học không có trong sách giáo khoa nào của nó. Rồi nó không hỏi thêm gì nữa. Nó lấy trong ba lô ra chai nước mang theo từ chân vách, đưa cho ông ngoại bằng cả hai tay, và đứng im nhìn ông uống, như thể việc chăm sóc người già trước mặt nó lúc này còn quan trọng hơn cả tảng đá khổng lồ sau lưng.
Quân là đứa đầu tiên gọi tảng đá bằng cái tên ấy, dù nó không biết mình vừa làm một việc sẽ ở lại với vùng núi này lâu hơn cả đời nó. Nó quay lại phía Khoa, chỉ tay về phía tảng đá sau lưng và nói rất tự nhiên, như nói về một vật đã có tên từ lâu rồi: anh Khoa, ảnh chụp Đá Chim này cháu rửa cho ông một tấm được không. Không ai sửa lại cách gọi của nó. Cái tên đi qua miệng bốn người trên mỏm trong buổi sáng ấy nhẹ như không, và ở lại.
Thân bước tới sát cánh đá đang nâng nửa chừng.
Ông đặt bàn tay phải, bàn tay không bị thương, lên mặt đá của cánh ấy, ngay trên những đường lông vũ đã cứng lại thành đá từ trong đêm. Đá lạnh ngắt dưới nắng sớm, cái lạnh của đá núi chưa kịp ấm lên sau một đêm sương, và dưới lòng bàn tay ông, nó im lìm tuyệt đối, không một rung động nào của sự sống còn sót lại. Mười ngày qua, bàn tay này đã cầm nỏ, đã vịn đá, đã run vì tuổi già và vì sợ. Sáng nay nó đặt lên kết quả cuối cùng của tất cả những việc ấy và thấy một sự yên tĩnh hoàn toàn. Ông nói khẽ, đủ cho ba người còn lại trên mỏm nghe thấy.
- Nó về với núi rồi.
Rồi ông quay sang Khoa, và giọng ông đổi hẳn, từ giọng của một người vừa khép lại một việc sang giọng của một người sắp mở ra việc cuối cùng, việc đã chờ ông bốn mươi hai năm ở phía sau tảng đá này.
- Giờ mới vào hang được. Trong đó còn người chờ tôi từ lâu rồi.