Vô Đầu Quỷ Ở Ải Chi Lăng - Chương 16: Gươm Thế Kỷ Mười Lăm
Sáng ngày 15 tháng 03, lán chỉ huy không còn là lán chỉ huy nữa. Bàn họp dài kê giữa lán được dọn sạch bản đồ tuyến, thay vào đó là ba tập hồ sơ tai nạn,…
Nội dung chương
Sáng ngày 15 tháng 03, lán chỉ huy không còn là lán chỉ huy nữa. Bàn họp dài kê giữa lán được dọn sạch bản đồ tuyến, thay vào đó là ba tập hồ sơ tai nạn, một biên bản hiện trường còn ướt mực và chiếc điện thoại của Thắng đặt úp mặt ở góc bàn như một tang vật không ai muốn chạm vào. Ngoài sân, xe cấp cứu đã đi từ đêm qua, vệt bánh xe còn in trên bùn. Lán phụ bị đè bẹp vẫn nằm nguyên dưới tấm bạt xanh, cọc tre chống tạm rung lên mỗi khi gió lùa qua khe núi.
Thắng ngồi ở ghế cuối bàn. Anh không còn đeo mũ bảo hộ trắng của kỹ sư trưởng. Quyết định đình chỉ chỉ huy hiện trường có hiệu lực từ sáu giờ sáng, chữ ký của ban quản lý dự án đóng dấu đỏ chót. Anh được phép ở lại công trường với tư cách người liên quan, chờ đoàn kiểm tra làm việc, không được ra lệnh cho bất kỳ ai. Cái cảm giác tay chân bị buộc lại còn khó chịu hơn cả cơn đau ở vai, nơi một thanh tre của lán phụ quật vào lúc đất sạt.
Trần Văn Bảo đứng tựa cửa lán, tay cầm sổ ca. Bảo không nói gì từ sáng. Đội trưởng thi công là người đã kéo Tùng ra khỏi đống đổ nát đêm qua, áo anh ta vẫn còn vệt bùn khô từ gối lên ngực. Trong bệnh viện huyện, Lê Văn Tùng đã qua cơn nguy kịch, gãy xương đùi phải, dập phần mềm, phải mổ cố định. Bác sĩ nói ít nhất ba tháng mới tập đi lại được. Thắng nghe tin ấy qua điện thoại lúc bốn giờ sáng và ngồi yên rất lâu trong bóng tối, nghe tiếng mưa bụi gõ trên mái tôn.
Cuộc họp khẩn bắt đầu lúc tám giờ. Đặng Văn Minh ngồi ở đầu bàn, mắt thâm quầng, áo sơ mi nhăn nhúm như người cũng thức trắng đêm. Nhưng khác với Thắng, Minh vẫn là giám đốc dự án, vẫn phải trả lời trước chủ đầu tư, trước ban quản lý, trước cả một dây chuyền trách nhiệm đang siết lại. Trên bàn trước mặt Minh là bản tiến độ tổng thể, cột mốc thông xe dự kiến bị khoanh đỏ.
- Tôi nói thẳng, Minh mở lời, giọng khàn. - Vụ sạt lở đêm qua là tai nạn lao động nghiêm trọng. Một người trọng thương. Công trường phải dừng thi công đoạn Gò Cấm vô thời hạn để phục vụ điều tra. Các đoạn khác cũng phải rà soát lại an toàn. Nếu đoàn kiểm tra kết luận có lỗi quản lý, dự án có thể dừng toàn bộ.
Không ai đáp. Thắng nhìn ra ngoài cửa sổ lán. Đoạn tuyến qua Gò Cấm nằm im lìm, máy xúc phủ bạt, xe ủi tắt máy, mặt đất còn nguyên những rãnh bánh xích dở dang từ đêm thi công xuyên đêm mà chính anh đã ra lệnh. Lệnh đó là của anh. Dù Minh có ém bao nhiêu tai nạn trước đó, dù mặt bằng có bao nhiêu điều bất thường, thì quyết định cho người và máy vào gò trong đêm sương là quyết định của Hoàng Đức Thắng. Anh không định chối điều đó.
- Về nguyên nhân sạt lở, một cán bộ an toàn của ban quản lý lên tiếng, - địa chất khu vực này ổn định, không có mưa lớn, không có tải trọng vượt mức. Chúng tôi chưa kết luận được. Cần thêm thời gian.
Bảo khẽ hừ một tiếng trong cổ họng. Thắng liếc nhìn Bảo, ra hiệu im lặng. Những chuyện của đêm sương không đưa lên bàn họp này được. Anh đã thử một lần vào sáng hôm trước, với đoạn ghi âm trong điện thoại, và nhận lại ánh mắt thương hại của những người nghĩ anh kiệt sức sinh ảo giác. Lần này anh không nói gì về đoàn quân, về câu hỏi tìm đầu, về cái lạnh còn ám trong cổ họng mỗi khi nhớ lại lúc một giờ sáng ở đoạn gò. Anh chỉ nói những gì thuộc về kỹ thuật.
- Đất ở Gò Cấm có tầng phong hóa bất thường, anh nói chậm rãi. - Lớp đất mặt khô nhưng bên dưới rỗng, có dấu hiệu hố cũ bị lấp. Tôi đề nghị trước khi kết luận nguyên nhân, cần khảo sát lại toàn bộ nền gò. Không phải chỉ bằng khoan địa chất. Cần cả khảo sát khảo cổ.
Minh ngẩng lên.
- Khảo cổ? Thắng, đây là công trường đường bộ, không phải di tích.
- Mảnh gươm đào được hôm khởi công còn không? Thắng hỏi lại. - Cả những mẩu xương vụn nữa. Nếu dưới gò là bãi chiến trường cũ hoặc mộ cổ, việc thi công đã xâm phạm vào đó từ ngày đầu tiên. Lúc đó trách nhiệm không chỉ là tai nạn lao động.
Phòng họp im lặng. Cán bộ ban quản lý lật hồ sơ, tìm biên bản ngày 03 tháng 03. Trong biên bản đó, vật thể đào được ở Gò Cấm chỉ ghi vỏn vẹn một dòng: phát hiện kim loại phế thải và xương động vật, đã xử lý tại chỗ. Người ký là Minh. Người ra lệnh dồn sang một bên là Thắng. Cả hai đều có phần trong dòng chữ dối trá ngắn ngủn ấy.
Đúng lúc đó, điện thoại bàn trong lán reo. Minh nghe máy, sắc mặt thay đổi dần. Anh ta đáp vâng dạ vài câu, rồi đặt máy xuống, nhìn Thắng.
- Tỉnh vừa có quyết định, Minh nói. - Vì mảnh gươm có chữ khắc được báo cáo lên, Sở Văn hóa cử đoàn khảo sát xuống. Bảo tàng tỉnh sẽ cử chuyên gia khảo cổ phụ trách. Họ yêu cầu giữ nguyên hiện trạng Gò Cấm, không được san gạt thêm một gầu đất nào.
- Ai phụ trách? cán bộ an toàn hỏi.
- Nguyễn Thị Thu Hà, Minh đọc từ tờ giấy vừa ghi. - Cán bộ Bảo tàng tỉnh Lạng Sơn, chuyên về khảo cổ chiến trường.
Mười giờ sáng, chiếc xe bán tải màu trắng của Bảo tàng tỉnh đỗ trước cổng công trường. Người bước xuống là một phụ nữ ngoài bốn mươi, tóc búi gọn, áo khoác dã ngoại màu rêu, tay xách hộp dụng cụ kim loại và một túi vải đựng tài liệu. Bà không nhìn quanh công trường như khách tham quan. Bà đi thẳng tới lán chỉ huy, xuất trình giấy giới thiệu, rồi yêu cầu xem ngay di vật đào được ở Gò Cấm.
Mảnh gươm được mang ra từ kho vật liệu, đặt trên tấm vải trắng trải giữa bàn. Nó vẫn nguyên như ngày Tùng đào lên: lưỡi cong rỉ sét, chỗ dày chỗ mỏng, hai chữ khắc chìm mờ gần hết ở gần chuôi. Bên cạnh là chiếc mũ sắt cổ mà Thắng nhặt ở bờ Khe Cạn đêm 12 tháng 03, được gói trong túi nilon ghi nhãn vật chứng không rõ nguồn gốc.
Nguyễn Thị Thu Hà đeo găng tay, cầm mảnh gươm lên dưới ánh đèn bàn. Bà xoay nó rất chậm, nghiêng theo nhiều góc, dùng kính lúp soi từng vết rỉ. Không ai trong lán nói gì. Thắng đứng cách đó hai bước, nhìn bàn tay thành thạo của người đã quen cầm di vật mười lăm năm. Bà Hà đặt mảnh gươm xuống, tháo kính, nhìn thẳng vào Minh rồi sang Thắng.
- Các anh đã đào vào cái gì, các anh biết không? bà hỏi, giọng lạnh và rõ.
- Chúng tôi nghĩ là phế thải chiến tranh, Minh đáp.
- Phế thải chiến tranh không có chữ khắc kiểu này, Hà nói. Bà chỉ vào hai chữ mờ trên lưỡi gươm. - Đây là gươm thế kỷ mười lăm. Lưỡi cong nhẹ, sống gươm dày, cách rèn và kiểu chữ khắc đều thuộc giai đoạn đầu nhà Lê. Nói chính xác hơn, đây rất có thể là vũ khí của nghĩa quân Lam Sơn thời kháng Minh.
Thắng cảm thấy sống lưng lạnh đi, không phải vì sợ, mà vì một mảnh ghép vừa khớp vào chỗ trống trong đầu anh suốt mười hai ngày qua. Hàng cọc gỗ chiến lũy. Mũ sắt cổ. Tiếng tù và thúc quân. Tất cả bỗng có một niên đại cụ thể.
Hà chưa dừng lại. Bà cầm chiếc mũ sắt lên, xem xét vành mũ, vết lõm và vệt đen khô trong lòng mũ, rồi đặt xuống cạnh mảnh gươm. Hai vật cách nhau mấy trăm năm bụi đất, giờ nằm cạnh nhau trên cùng một tấm vải trắng.
- Một thanh gươm có thể là đồ rơi rớt, bà nói. - Một chiếc mũ sắt ở bờ suối cũng có thể là đồ trôi dạt. Nhưng hai thứ cùng xuất hiện quanh một gò đất mà dân bản gọi là đất cấm, trên đúng cửa Ải Chi Lăng, nơi năm 1427 diễn ra một trong những trận đánh lớn nhất của cuộc kháng chiến, thì không còn là trùng hợp nữa.
Bà mở túi tài liệu, lấy ra bản đồ địa hình cũ và tấm ảnh chụp Gò Cấm từ trên cao.
- Tôi yêu cầu phong tỏa toàn bộ Gò Cấm ngay hôm nay, Hà nói. - Không máy móc, không san gạt, không lấp bất cứ thứ gì. Ngày mai tôi sẽ khảo sát bề mặt. Nếu phán đoán của tôi đúng, dưới gò này còn nhiều di vật nữa, và có thể còn cả hài cốt.
Thắng nghe Minh nói câu đó mà nhớ lại buổi chiều khởi công, khi chính anh cũng từng nghĩ mảnh gươm chỉ là rác chiến tranh cũ và ra lệnh dồn nó sang một bên cho máy đi tiếp. Mười hai ngày sau, một người đồng nghiệp trọng thương nằm trong bệnh viện, một đoạn tuyến bị phong tỏa, một kỹ sư trưởng bị đình chỉ, và tất cả bắt đầu từ quyết định coi nhẹ một vật nằm im dưới đất gần sáu trăm năm. Anh không bào chữa cho mình, nhưng anh hiểu rõ một điều: nếu lần này họ lại lấp đi, lại cho máy đi qua như chưa từng thấy gì, thì cái giá phải trả sẽ không dừng ở một vụ sạt lở nữa.
- Nếu chỉ là vài món đồ cổ thì sao? Minh hỏi, cố giữ giọng bình tĩnh. - Dự án không thể dừng vô thời hạn vì vài món đồ cổ.
Hà nhìn Minh rất lâu. Ánh mắt của bà không giận dữ, chỉ có sự mệt mỏi của người đã nghe câu hỏi đó quá nhiều lần ở quá nhiều công trường.
- Anh Minh, bà nói, - đây là gươm thế kỷ mười lăm, và dưới gò này không chỉ có một thanh.