Vô Đầu Quỷ Ở Ải Chi Lăng - Chương 31: Hình Chim Ưng
Ngày 29 tháng 03, phương án quy tập được tỉnh phê duyệt khẩn qua văn bản điện tử, bản cứng sẽ bổ sung sau. Lán dã chiến ở chân Gò Cấm chính thức trở…
Nội dung chương
Ngày 29 tháng 03, phương án quy tập được tỉnh phê duyệt khẩn qua văn bản điện tử, bản cứng sẽ bổ sung sau. Lán dã chiến ở chân Gò Cấm chính thức trở thành trung tâm chỉ huy quy tập, với ba khu vực làm việc riêng: khu kiểm kê hài cốt ở gò, khu xử lý mẫu hộp sọ mang từ suối về và khu hành chính ghi sổ, đối chiếu hồ sơ. Thắng treo tấm bản đồ lớn nhất của thung lũng lên vách lán: Gò Cấm ở một đầu, Khe Cạn chạy dài sau núi ở đầu kia, ở giữa là những đoạn suối được chia ô bằng bút đỏ.
Công việc đầu tiên là đặt làm tiểu sành. Hà và bà Sâm cùng thống nhất quy cách: tiểu bằng sành nung truyền thống, kích thước đủ chứa một bộ hài cốt đã khâm liệm gọn, nắp đậy kín, bên ngoài không trang trí cầu kỳ, chỉ đánh số thứ tự từ một đến bốn mươi bảy theo danh sách đối chiếu. Lò gốm của bản Nà Bó, lò duy nhất trong vùng còn giữ nghề nung sành bằng củi, nhận làm gấp toàn bộ bốn mươi bảy chiếc trong thời gian ngắn nhất, với sự hỗ trợ nhân công của công trường và kinh phí của nhà thầu do Minh điều phối từ vai trò hậu cần. Chủ lò, một người bà con xa của ông Cừ, nói trước toàn đoàn: lò của bản từng nung tiểu cho người trong vùng từ nhiều đời, nhưng chưa bao giờ nung một lúc bốn mươi bảy chiếc cho một đoàn quân. Ông nhận việc như một việc của bản, không chỉ là một đơn hàng.
Công việc thứ hai là phân đoạn Khe Cạn. Hà cùng cán bộ trắc địa đi dọc toàn bộ lòng suối trong buổi sáng, đo tổng chiều dài đoạn cần tìm kiếm, chia thành từng đoạn năm mươi mét có cọc mốc và số hiệu, ghi nhận những vị trí đặc biệt: hố nước sâu, khe đá, gốc cây lớn, đoạn đá lở và đoạn suối trong núi ở thượng nguồn xa nhất. Thắng tổ chức đội gom thành từng tổ năm người, mỗi tổ phụ trách một đoạn trong một đợt, có cán bộ khảo sát đi kèm để nhận diện xương tại chỗ, tuyệt đối không tự ý mang vật lạ về lán khi chưa được kiểm tra. Lịch gom dự kiến hai đợt chính: đợt một ở thượng nguồn, đợt hai ở hạ nguồn, sau đó rà soát lại toàn tuyến.
Công việc thứ ba, và là việc Thắng thấy nặng nhất trong ngày, là kiểm kê lại toàn bộ hài cốt ở gò để lập hồ sơ đối chiếu gốc. Hà dẫn đoàn đi từng vị trí đã đánh số, chụp ảnh lại, đo kích thước xương dài, ghi đặc điểm vết chém trên đốt sống cổ của từng cá thể vào biểu mẫu riêng. Thắng đi theo, cầm biểu mẫu phụ, đọc số hiệu cho cán bộ ghi chép. Đến cá thể số một, vị trí đầu đội hình, đoàn dừng lại lâu hơn hẳn.
Bộ xương mặc giáp khác hẳn vẫn nằm nguyên vị trí dưới vải bảo vệ, chuôi gươm gãy trong tay phải, giáp ngực còn nhiều mảnh lớn. Hà cho làm sạch kỹ phần giáp ngực bằng chổi mềm và nhíp, gạt từng lớp đất mỏng và rỉ sét rời rạc. Bà làm chậm đến mức Thắng phải nín thở theo. Dưới lớp đất cuối cùng ở chính giữa tấm giáp ngực, một hình khắc chìm dần hiện ra: đường nét cong của một đôi cánh xòe, một chiếc đầu có mỏ khoằm, một thân hình thu gọn trong tư thế lao xuống.
Một hình chim ưng, khắc chìm trên giáp ngực của vị tướng.
Hà cho chụp ảnh macro, đo kích thước hình khắc, ghi vào hồ sơ của cá thể số một bằng mực đỏ: dấu hiệu nhận diện riêng, giáp ngực khắc hình chim ưng. Bà giải thích cho Thắng và ông Cừ nghe: trong một đội hình bốn mươi bảy người không có tên tuổi, không có bia mộ, dấu hiệu riêng như thế này là vô giá. Khi tìm thấy hộp sọ của vị tướng ở suối, đoàn sẽ không chỉ dựa vào kích thước hay vị trí tìm thấy, mà còn dựa vào vật đi kèm: nếu gần hộp sọ đó có mảnh giáp rời mang cùng hình chim ưng, hoặc vết chém trên hộp sọ khớp với vết chém trên đốt sống cổ của bộ xương này, thì việc đối chiếu mới được coi là chắc chắn. Người chỉ huy của đoàn quân, sau gần sáu trăm năm, vừa tự cho đoàn một dấu hiệu để nhận ra đầu của mình giữa hàng chục hộp sọ vô danh trong lòng suối đá.
Ông Cừ đứng bên mép hố, nhìn hình chim ưng trên giáp mà lẩm bẩm một câu tiếng Tày, rồi dịch lại cho Thắng nghe: chim ưng là loài bay cao, nhìn xa, đi đầu đàn. Tướng của một đoàn quân qua Ải chọn hình đó khắc lên giáp là để quân của mình nhìn theo mà đi, kể cả trong đêm tối. Thắng nghe mà nhìn xuống đội hình hài cốt nằm im trong hố: bốn mươi sáu người lính nằm sau một người tướng có hình chim ưng trên ngực, chờ được tìm lại đầu theo đúng thứ tự đội hình của họ.
Chiều hôm đó, sơ đồ đối chiếu chính thức được Hà ký, đóng vào hồ sơ quy tập: bốn mươi bảy dòng, mỗi dòng là một cá thể ở gò với số hiệu, vị trí, đặc điểm xương và vết chém, cột bên cạnh để trống chờ điền thông tin hộp sọ tương ứng tìm thấy ở suối. Bốn mươi bảy dòng trống ở cột hộp sọ nhìn như bốn mươi bảy câu hỏi chưa có đáp án. Thắng treo bản sao sơ đồ lên vách lán, bên cạnh bản đồ phân đoạn suối, để mỗi sáng cả đội đều nhìn thấy công việc còn lại của mình được đếm bằng từng dòng một.
Tối hôm đó, Thắng ở lại lán chỉ huy quy tập muộn hơn mọi người, cùng Hà rà lại lịch gom sọ hai đợt và danh sách nhân lực từng tổ. Anh đề xuất nguyên tắc làm việc ở suối mà Hà đồng ý ghi ngay vào đầu kế hoạch: làm chậm mà chắc, mỗi hộp sọ tìm được phải ghi tọa độ, chụp ảnh tại chỗ, đánh số theo đoạn suối trước khi di chuyển; không chạy theo số lượng trong ngày, không giấu số lượng còn thiếu trong báo cáo tối; mọi người rút khỏi lòng suối trước bốn giờ chiều, không ngoại lệ, để tránh bị sương chiều bắt gặp giữa đá. Hà nói nguyên tắc đó nghe giống hệt một quy trình an toàn lao động mẫu mực, và cũng giống hệt một lệ bản thu nhỏ. Thắng cười nhẹ, đáp rằng ở thung lũng này, hai thứ đó từ lâu đã là một.
Anh cũng gọi điện xuống lò gốm xác nhận tiến độ: mẻ tiểu đầu tiên đã vào lò, dự kiến ra lò sau hai ngày nung và nguội, số còn lại sẽ nung nối tiếp không nghỉ. Chủ lò nói thêm rằng dân bản nghe tin lò nung tiểu cho tử sĩ ở gò, nhiều nhà đã mang củi đến góp, không lấy tiền. Thắng ghi nhận khoản đóng góp đó vào sổ hậu cần, dặn Minh ngày mai cử xe hỗ trợ chở củi và đất sét cho lò, làm đúng vai trò hỗ trợ mà không can thiệp vào quy cách tiểu do Hà và bà Sâm đã chốt.
Đêm xuống, Thắng đứng trước tấm sơ đồ đối chiếu treo trên vách lán, nhìn bốn mươi bảy dòng trống ở cột hộp sọ thêm một lần nữa trước khi tắt đèn. Anh lấy bút, viết vào góc trên của sơ đồ hai chữ nhỏ: chim ưng, kèm số hiệu cá thể số một, để bất kỳ ai vào lán cũng biết dòng đầu tiên của bảng đối chiếu là dòng quan trọng nhất và khó tìm nhất. Rồi anh khóa cửa lán, đi về chỗ ngủ trong tiếng gió núi yên tĩnh, mang theo hình ảnh đôi cánh khắc chìm trên giáp sắt rỉ, hình ảnh sẽ đi theo đoàn xuống lòng suối trong suốt những ngày gom sọ sắp tới như một lá cờ không vải.
Sáng mai, đoàn sẽ xuống thượng nguồn Khe Cạn trong đợt gom đầu tiên. Thắng đã chuẩn bị ủng, găng, sàng, túi mẫu, bộ đàm và danh sách tổ đến lần thứ ba. Anh biết công việc ngày mai sẽ nặng nhọc và ám ảnh hơn mọi công việc anh từng làm ở công trường này, vì mỗi viên đá lật lên trong lòng suối đều có thể là nơi một con người đã nằm chờ gần sáu trăm năm. Anh tự hứa với mình, trước tấm sơ đồ bốn mươi bảy dòng trống, rằng dù tìm được nhiều hay ít trong đợt đầu tiên, anh cũng sẽ báo cáo đúng con số thật vào mỗi buổi tối, không làm tròn, không giấu thiếu, không tự an ủi bằng những con số đẹp.
Anh ghi lịch gom đợt một vào bảng kế hoạch: xuất phát lúc sáu giờ sáng, có mặt ở thượng nguồn lúc bảy giờ, làm việc hai ca sáng chiều có nghỉ trưa trên bờ, rút quân lúc ba giờ rưỡi để kịp về lán trước khi bóng núi đổ xuống lòng suối. Mọi chi tiết đều rõ ràng trên giấy. Chỉ có một điều không ghi được vào kế hoạch: cảm giác của người đầu tiên lật một tảng đá trong lòng suối và nhìn thấy một hộp sọ người nhìn lại mình sau gần sáu trăm năm nằm im dưới nước đá.
Thắng tắt đèn lán, bước ra hiên, nhìn về phía núi sau bản trong bóng tối yên tĩnh và thấy lòng mình bình tĩnh một cách lạ thường trước ngày làm việc nặng nề nhất.
Anh quay vào, kiểm tra lần cuối danh sách tổ gom ngày mai dán ở cửa lán, rồi mới đi ngủ với hình chim ưng còn rõ trong tâm trí.
Ngày mai, bốn mươi bảy dòng trống trên sơ đồ sẽ bắt đầu được điền những dòng đầu tiên từ lòng suối lạnh.
Thắng ghi con số không trên bốn mươi bảy vào sổ ngày, gạch chân, và để cuốn sổ mở sẵn cho ngày mai.
Khi kiểm kê hài cốt, Hà phát hiện trên giáp ngực của bộ xương vị tướng có khắc chìm một hình chim ưng.