Vô Đầu Quỷ Ở Ải Chi Lăng - Chương 42: Bốn Mươi Bảy
Sáng ngày 6 tháng 4, Thắng và Bảo mang hộp sọ của vị tướng ra khỏi đoạn suối trong núi bằng một hành trình chậm hơn lúc vào gấp nhiều lần. Trước khi nhấc…
Nội dung chương
Sáng ngày 6 tháng 4, Thắng và Bảo mang hộp sọ của vị tướng ra khỏi đoạn suối trong núi bằng một hành trình chậm hơn lúc vào gấp nhiều lần.
Trước khi nhấc hộp sọ lên, Thắng làm đúng từng lời Hà đã dặn. Anh chụp lại toàn bộ hốc đá từ nhiều góc, chụp vật tròn tại vị trí gốc, chụp mảnh giáp ở nguyên chỗ kẹt giữa hai phiến đá, chụp cả miệng hốc và vách thác để sau này đối chiếu vị trí không còn gì để tranh cãi. Bảo trải mảnh vải liệm sạch của bà Sâm ra trên một phiến đá phẳng ngay trước miệng hốc, hai tay anh ta vẫn còn run vì một đêm nằm ép trên đá lạnh, nhưng khi đặt vải xuống thì động tác lại chậm và cẩn thận như người đang trải khăn bàn thờ. Thắng đeo găng, dùng hai tay nâng hộp sọ lên khỏi lớp rêu và bùn đã giữ nó suốt hàng trăm năm. Nó nặng hơn anh tưởng, không phải vì xương nặng, mà vì khoảnh khắc ấy nặng. Mảnh giáp chim ưng được Bảo nhấc riêng, đặt vào một túi vải khác, không để chung và không để chạm vào hộp sọ trên đường về.
Đường xuống núi, hai người thay nhau ôm bọc vải trước ngực, đi từng bước ngắn trên đá ướt sương sớm. Có đoạn dốc, Thắng phải ngồi xuống và chuyền bọc vải cho Bảo ở phía dưới trước khi tự mình tụt xuống theo. Không ai nói chuyện lớn. Thỉnh thoảng Bảo chỉ nói một câu rất ngắn để báo phía trước có đá trơn hay rễ cây ngáng đường. Thắng đáp lại cũng bằng một tiếng ngắn. Cả khe núi buổi sớm yên tĩnh và sáng dần, sương chỉ còn là một lớp mỏng ngang đầu gối, không còn dáng vẻ của đêm qua. Nhưng cả hai người đều biết đêm qua đã thật sự xảy ra, vì dấu chân sắt còn in rõ trên nền đá ẩm ở đoạn ngoài cửa khe, một hàng dấu đi về phía Ải, mờ dần ở chỗ nắng sớm vừa chạm tới.
Đội đón họ ở chân thác ngoài, ngay chỗ thanh niên bản đã dừng lại ngày hôm qua. Hà đứng ở hàng đầu, bên cạnh là ông Cừ và bà Sâm. Tùng chống nạng đứng tựa vào một tảng đá, cuốn sổ quy tập ôm trước ngực. Không ai chạy ào tới. Khi Thắng đặt bọc vải lên chiếc bàn gỗ đã được kê sẵn và phủ vải trắng, cả khoảng đất nhỏ dưới chân núi bỗng im lặng hoàn toàn, một sự im lặng kính cẩn mà Thắng chưa từng thấy ở công trường này trong bất kỳ buổi nghiệm thu nào trước đây.
Hà đeo găng, mở bọc vải ra từng lớp. Hộp sọ của vị tướng nằm trên vải trắng, trong ánh sáng ban ngày đầy đủ lần đầu tiên. Vết chém sâu trên trán hiện rõ, chạy chéo từ phía trên hốc mắt trái xuống thái dương. Hà không nói gì trong mấy phút đầu. Chị đo, chị xem, chị đối chiếu với xấp ảnh hồ sơ của bộ xương mặc giáp ở đầu đội hình trong hố chôn Gò Cấm mà chị luôn mang theo. Rồi chị đặt mảnh giáp chim ưng xuống cạnh hộp sọ, lấy từ túi hồ sơ ra tấm ảnh chụp giáp ngực của bộ xương vị tướng, đặt hai thứ cạnh nhau cho mọi người cùng nhìn.
Hình chim ưng trên mảnh giáp vừa tìm được trong hốc đá và hình chim ưng khắc trên giáp ngực của bộ xương ở Gò Cấm giống nhau đến từng nét cánh. Cùng một bàn tay thợ đã khắc chúng, cùng một người đã mặc chúng trong trận đánh cuối cùng của đời mình.
- Chưa hết. - Hà nói, giọng chị hơi khàn đi, điều rất hiếm khi xảy ra với người phụ nữ này. - Nhìn vết chém ở trán và nhìn đốt sống cổ của bộ xương vị tướng trong ảnh đi. Vết chém trên hộp sọ này, nếu đặt hộp sọ về đúng vị trí trên cổ của bộ xương ấy, sẽ nối liền thành một đường chém duy nhất với vết chém còn lại trên đốt sống cổ. Góc chém khớp, độ sâu khớp, hướng chém khớp. Đây không còn là suy đoán nữa. Đây là cùng một nhát gươm, trên cùng một người.
Chị ngẩng đầu lên, nhìn Thắng, nhìn ông Cừ, rồi nói câu mà cả đội đã chờ nghe từ ngày 19 tháng 3, khi hố chôn tập thể đầu tiên lộ ra ở Gò Cấm.
- Đủ bốn mươi bảy trên bốn mươi bảy.
Tiếng vỡ òa đến sau câu nói đó khoảng hai giây im lặng. Rồi Bảo bật khóc thành tiếng, điều mà Thắng chưa từng thấy ở người đội trưởng thi công rắn rỏi này trong suốt thời gian làm việc cùng nhau. Tùng chống nạng, một tay vẫn ôm cuốn sổ, tay còn lại đưa lên lau mắt, rồi cậu cúi xuống, ghi vào dòng cuối cùng của cuốn sổ dòng chữ mà cậu đã chờ nhiều ngày: bốn mươi bảy trên bốn mươi bảy, ngày 6 tháng 4, hộp sọ vị tướng, hốc đá dưới thác cạn, có mảnh giáp chim ưng đi kèm. Mấy công nhân và thanh niên bản ôm lấy vai nhau. Minh đứng ở phía sau cùng, hai tay buông thõng, ngẩng mặt lên trời và thở ra một hơi rất dài, như người vừa đặt xuống được một gánh nặng đã mang trên vai từ đêm sạt lở cuối tháng ba.
Ông Cừ không khóc. Ông chỉ bước tới bên bàn, đặt bàn tay già nua của mình lên mép vải trắng, cách hộp sọ của vị tướng một gang tay, và cúi đầu rất thấp. Bà Sâm đứng bên cạnh ông, chắp tay, miệng lẩm bẩm một bài khấn ngắn bằng tiếng Tày mà Thắng không hiểu hết, chỉ nghe được nhịp điệu trang trọng và buồn của nó.
Khi mọi người đã dần bình tĩnh lại, bà Sâm mới ngẩng đầu lên và nói rõ ràng cho cả đội cùng nghe, từng chữ một như đọc một điều lệ đã được giữ trong dòng họ của bà qua nhiều đời người.
- Đủ đầu rồi thì phải làm lễ cho trọn, không được mừng vội mà làm ẩu. - Bà nói. - Lễ khâu đầu phải hoàn tất trong những ngày tới, trước đêm rằm tháng Ba. Từng hộp sọ khâu vào đúng thân của nó bằng chỉ đỏ, do tay người sống làm, có hồ sơ của cô Hà đối chiếu và có người giữ lệ chứng kiến. Khâu xong người nào mới khâm liệm người đó vào tiểu sành của người đó. Đủ bốn mươi bảy tiểu sành, niêm phong đủ, mới được quy tập về khu mộ. Thiếu một mối chỉ, thiếu một tiểu sành, là lễ chưa trọn, và họ chưa nằm yên được đâu.
Đoàn người đưa hộp sọ của vị tướng về khu quy tập ở Gò Cấm trong buổi trưa hôm đó bằng một hàng dài lặng lẽ. Thắng đi đầu, ôm bọc vải trên tay như bế một người đang ngủ. Bảo đi ngay sau với túi vải đựng mảnh giáp. Hà đi cạnh Tùng, vừa đi vừa đỡ cho cậu thanh niên chống nạng qua những đoạn đường đất gồ ghề, cuốn sổ quy tập đã ghi đủ bốn mươi bảy dòng được Tùng ôm chặt như một báu vật. Ở phía sau, người bản Nà Bó và công nhân đi thành hai hàng, không ai nói to, không ai đi tắt qua đồng. Khi đoàn về tới khu quy tập, bốn mươi sáu tiểu sành đang chờ ở đó như một đội hình đã đứng nghiêm từ trước, chỉ còn thiếu người chỉ huy của mình ở vị trí đầu hàng. Thắng đặt bọc vải của vị tướng xuống đúng vị trí đầu dãy, và trong khoảnh khắc ấy, anh bỗng thấy khu đất tạm bợ bằng vải bạt và gỗ ghép này giống một doanh trại nhỏ của những người lính vừa hành quân về đến nơi sau một chuyến đi dài sáu trăm năm.
Buổi chiều, Hà dành trọn mấy tiếng đồng hồ để hoàn tất hồ sơ đối chiếu cuối cùng. Chị kiểm tra lại từng cặp hộp sọ và thân thể trong toàn bộ danh sách bốn mươi bảy người, gạch tên từng dòng trong hồ sơ gốc bằng bút đỏ, ký xác nhận ở cuối mỗi tờ. Thắng ngồi cạnh chị suốt buổi kiểm tra đó, không phải vì anh không tin chị, mà vì anh muốn tự mắt mình nhìn thấy từng người một được xác nhận là đã đúng đầu, đúng thân, đúng vị trí trong đội hình. Có những cặp hồ sơ anh đã thuộc lòng từ những ngày đào ở Khe Cạn: người có vết chém sâu trên đỉnh đầu, người còn nguyên hàm răng, người lính trẻ ở hàng thứ hai. Giờ đây, khi dòng gạch đỏ cuối cùng được kéo qua hồ sơ của vị tướng, toàn bộ xấp hồ sơ dày cộp nằm trên bàn đã không còn một dòng trống nào. Hà đóng bìa hồ sơ lại, đặt hai tay lên trên bìa, và nói một câu mà Thắng sẽ nhớ rất lâu sau này.
- Trong mười lăm năm làm khảo cổ chiến trường, tôi chưa từng đóng được một bộ hồ sơ nào trọn vẹn như bộ này. Thường thì chúng tôi chỉ tìm lại được một phần. Lần này thì đủ hết, không thiếu một ai. Phần còn lại không thuộc về khảo cổ nữa. Phần còn lại thuộc về lễ, và thuộc về các anh.
Thắng nhìn xuống hộp sọ của vị tướng trên vải trắng, nhìn vết chém sâu đã đưa người đàn ông này rời khỏi đội hình của mình gần sáu trăm năm trước. Từ hôm nay, đội hình ấy đã đủ người. Việc còn lại không còn là tìm kiếm nữa. Việc còn lại là đưa từng người về đúng chỗ của mình bằng đôi tay của người sống, trong sáu ngày còn lại trước đêm rằm, dưới một bầu trời đang tích mây mưa ở phía sau dãy núi. Thắng đứng dậy, đi một vòng quanh khu quy tập, kiểm tra lại mái che của dãy tiểu sành và những bao vải liệm vừa được người bản mang lên thêm trong ngày, rồi quay lại bàn lễ tạm và tự tay thắp một nén nhang đầu tiên cho đủ bốn mươi bảy người, khói nhang bay thẳng lên trong buổi chiều không gió của thung lũng.